هوش معنوی به عنوان هوش غایی که مسائل معنایی و ارزشی را نشان می دهد و ظرفیت های سازگاری روانی را در برمی گیرد، بر جنبه های غیر مادی و غیر جبری بنا شده و در برگیرنده ی منابع معنوی، ارزش ها و ویژگی هایی است که عملکرد و تندرستی روزانه را افزایش می دهد. افراد با نمره هوش معنوی بالا از حد جسم و ماده فراتررفته، حالات اوج هوشیاری را تجربه می کنند و از منابع معنوی برای حل مسائل استفاده می کند و خصوصیاتی هم چون تواضع، بخشش، حق شناسی و ترحم یا گذشت را در آنان می توان دیدبا دارا بودن این ویژگی ها و دید مثبت نسبت به دنیا، این افراد از زندگی خود رضایت دارند و برای بهبودی آن می کوشند .از انجایی که هوش معنوی یکی از نیاز های درونی انسان بوده و برخی از صاحبنظران، آن را متضمن بالاترین سطوح زمینه های رشد شناختی – اخلاقی و تلاش همواره آدمی برای معنا بخشیدن به زندگی و پاسخ به چرا های زندگی می دانند و هوش معنوی، به عنوان زیر بنای باور های نقش اساسی را در زمینه های گوناگون به ویژه ارتقا و تامین سلامت روانی، شادکامی، رضایت، انگیزش بالا محسوب می گردد،پس توجه به هوش معنوی به عنوان یکی از عواملی که می تواند بر بهره وری کارکنان تاثیر بگذارد از اهمیت بالایی بر خوردار است هوش معنوی را به این صورت تعریف می کنند: هوشی که از طریق آن مسائل مربوط به معنا و ارزش های را حل می کنیم، هوشی که فعالیت ها و زندگی ما را در زمینه ای وسیع تر، غنی تر و معنادار قرار می دهد. هوشی که به ما کمک می کند بفهمیم کدام اقدامات یا کدام مسیر معنادار تر از دیگری است در متون علمی، هوش به عنوان یک مفهوم عمومی جهان شمول که با توانایی ادراکی ارتباط دارد، تعریف شده است این مفهوم، عموماً به توانایی یادگیری و تفکر مرتبط بوده و غالباً برای توصیف به کارگیری مهارتها و وقایع به کاررفته است افراد از نظر سطح هوش با هم متفاوتند. این تفاوت، ناشی از ترکیب متغیر فطری، وراثت و ویژگیهای اکتسابی آنهاست. پیشرفت صنعت و تکنولوژی، قدرت و ثروت را افزایش داده ولی امکان زندگی با آرامش وصلح و اطمینان را از انسان سلب کرده است.

محدودیت های پژوهشی:

1. 1. این پژوهش در بین دانش آموزان هنرستان انجام شده لذا جهت کاربرد و تعمیم آن در دیگر مدارس باید جانب احتیاط رارعایت کرد.

1. 1. امکان تاثیر گذاری متغییر های مداخله گر بر نتایج تحقیق و اعتبار بیرونی و درونی تحقیق.

پیشنهاد های تحقیق:
الف) پیشنهادهای کاربردی:
۱- از انجا که در نتایج تحقق هوش معنوی با عملکرد رابطه دارد پس به مدیران پیشنهاد می شود که از نگرش های معنوی افراد غافل نشود.

1. 1. از انجا که در نتایج تحقیق سلامت روانی با عملکرد رابطه دارد پس به مدیران پیشنهاد می شود که محیطی آرام را برای افراد فراهم کند.

1. 1. دادن اختیارات لازم به کارکنان تا بتوانند فراتر از الزامات رسمی به کارشان ادامه دهند.

ب) پیشنهادهای پژوهشی:

1. 1. متغیر های مورد استفاده در این پژوهش یعنی هوش معنوی و سلامت روانی با عملکرد تحصیلی را در سایر مراکز اعم از بیمارستان ها، بانک ها و… مورد آزمون و بررسی قرار گیرد.

1. 1. پیشنهاد می شود که در تحقیقات بعدی به بررسی رابطه بین هوش معنوی با سایر عوامل مانند، جو سازمانی و … پرداخته شود.

1. 1. پیشنهاد می شود که این تحقیق در جامعه و نمونه وسیع تری صورت پذیرد.

1. 1. پیشنهاد می شود که در آینده پژوهشگرهای دیگر، در مقاطع زمانی مختلف و در رده های شغلی مختلف مشابه پژوهش را جهت مقایسه نتایج و تعمیم به جامعه های دیگر انجام دهند.

1. 1. در صورت امکان از سایر ابزارهای پژوهش علاوه بر پرسشنامه در رابطه بین هوش معنوی و سلامت روانی استفاده گردد.

منابع و ماخذ
اتکینسون،د.(۱۹۹۳).زمینه روانشناسی، ترجمه: یحیی سید محمدی (۱۳۷۸)، جلد ۲، تهران. اتنتشارات رشد، چاپ ششم.
امانی طهرانی، محمود.(۱۳۸۰). دو دیدگاه طیفی نه دیدگاه قطبی در روش یاددهی یادگیری علوم تجربی بر مبنای طرح جدید آموزش علوم، نشریه رشد آموزش ابتدایی، ویژه نامه آموزش علوم
انصاری، اکبر. (۱۳۸۹). بررسی تاثیر هوش هیجانی بر عملکرد فروشندگان، همایش ملی هوش سازمانی، ۲۹ و ۳۰ اذرماه ۱۳۸۹.
آزاد، ح.(۱۳۷۵). آسیب شناسی روانی، تهران، انتشارات بعثت.
باقری،مسعود.(۱۳۹۱). بررسی رابطه بین هوش معنوی با خلاقیت و انگیزه پیشرفت مورد مطالعه: دانش آموزان متوسطه ناحیه یک کرمان،کنفرانس ملی کارآفرینی و مدیریت کسب و کارهای دانش بنیان
بود وآلن، خلاقیت در آموزشگاه، مترجم: خانزاده. (۱۳۸۵).، انتشارات جهر تهران.
بیابانگرد، اسماعیل. (۱۳۷۸). روش های پیشگیری از افت تحصیلی،انتشارات انجمن اولیاء و مربیان.
بیرامی،منصور؛ هاشمی تورج؛ قهرمانزاده،علی؛ علائی،پروانه (۱۳۹۰). بررسی رابطه سلامت روانشناختی و هوش هیجانی با فرسودگی شغلی در پرستاران بیمارستان‌های دولتی تبریز،مجله تحقیقات علوم رفتاری،دوره ۹؛ شماره ۲: ۱۳۹۰
بیلر،رابرت.(۱۳۷۳). کاربرد روانشناسی در آموزش، مترجم: کدیور، پروین، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
پلاچیک،ر.(۱۹۸۷). ترجمه: رمضان زاده، (۱۳۶۶)، هیجانها و حقایق ونظریه ها، انتشارات معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی.
پناه، محمد.(۱۳۹۰). روش تدریس ساخت گرایی، نشریه رشد آموزش ابتدایی.
پیر خائفی، علیرضا.(۱۳۷۹). پرورش خلاقیت، تهران، رشد.
پیرخائفی، علیرضا.(۱۳۷۹). پرورش خلاقیت، تهران: رشد.
جویس، بروسی،ویل،مارشا،شاورز، بورلی، الگوهای جدید تدریس، ترجمه بهرنگی، محمدرضا. (۱۳۷۸). تهران: انتشارات گلچین.
حسین زاده تقوایی،م.(۱۳۸۸). اثر بخشی اجرای درمان هیجانی محور بر تغییر سبک دلبستگی وافزایش سازگاری زناشویی، رساله دکتر ی دانشگاه علوم وتحقیقات تهران.
حسینی، ایرج.(۱۳۸۸). دیدگاه ارزشیابی برای یادگیری، اصفهان، انتشارات آموخته.
حسینی،س.(۱۳۷۸). مفاهیم واهداف بهداشت روانی،فصلنامه علمی ـ پژوهش اصول بهداشت روانی سال اول شماره ۲.
حسینی، افضل السادات. (۱۳۸۷). یادگیری خلاق، کلاس خلاق، تهران، انتشارات مدرسه.
حسینی، سید سلیمان. (۱۳۸۵). بررسی رابطه خلاقیت و انگیزش تحصیلی با عملکرد تحصیلی دانش آموزان سال اول درودزن، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت.
حق جو،م.(۱۳۸۸). بررسی رابطه بین ویژگی های شخصیت، سلامت روان با کار آفرینی در بین جوانان شهر مرودشت، پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه مشاوره دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت.
حقیقت، شهربانو. (۱۳۷۷). بررسی ویژگی های شخصیتی دانش آموزان خلاق و تعیین رابطه خلاقیت و جنسیت، طبع اجتماعی، هوش و پیشرفت تحصیلی، شورای تحقیقات استان فارس.
حقیقی، ج. موسوی، م.مهرابی زاده هنرمند، م، شلیده.(ک.(۱۳۸۵). بررسی تأثیر آموزش مهارتهای زندگی بر سلامت روانی وعزت نفس، دانش آموزان دختر سال اول مقطع متوسطه، مجله علوم تربیتی وروانشناسی، دوره سوم، سال سیزدهم، شماره ۱ ص ۷۸ – ۶۱.
دهش،ز.(۲۰۰۸). بررسی تأثیر مشاوره تلفیقی (رفتاری وهیجان محور) بر کنترل عواطف دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهر کشکوئیه رفسنجان،پایان نامه کارشناسی ارشد. گروه مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت.
دیندارلو،سیاوش. مرتضایی، حدیثه. (۱۳۹۰). بررسی رابطه بین هوش معنوی و خلاقیت با توانمند سازی اعضای هیات علمی در دانشگاه ازاد واحد مرودشت،همایش ملی فیرو زاباد .
رابینز، استیفن.(۱۹۹۳). مبانی رفتار سازمانی، ترجمه پارساییان، علی،اعرابی،سیدمحمد (۱۳۸۷)،، تهران، تندیس، چاپ بیستم.
رحیمی، بهروز. (۱۳۸۷). مقایسه تاثیر روش تدریس مشارکتی همیاری با روش سخنرانی به خود پنداره و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه ازاد واحد مرودشت.
رسولی،ر.(۲۰۰۸). مداخله متمرکز بر هیجان برکاهش نا سازگاری زناشویی زوج های دارای فرزند بیمار مزمن،فصلنامه علمی ـ پژوهشی انجمن مشاوره ایران شماره ۲۷ ص ۶۱ ـ ۵۱
سارتر،ژ.پ. (۱۳۸۷) ترجمه: عباسپور تمیجانی،م (ح.(۱۳۶۶). طرحی درباب تئوری هیجانات،تهران؛ انتشارات مروارید.
ساعتچی، محمود. (۱۳۸۰). روانشناسی کاربردی برای مدیران،مؤسسه نشر ویرایش، تهران، ویرایش سوم.
ساعتچی، محمود. (۱۳۸۰). روانشناسی و بهره وری،تهران: موسسه نشر ویرایش.

۹۱/۰

چای سبز

۶۰/۳۳

۲/۷۵

۲۰/۰

۲۳/۱

۹۶/۰

SEM

۰/۳۷

۰/۰۵۰

۰۰۷/۰

۰۷۰/۰

۰۳۶/۰

معنی داری

ns

ns

ns

ns

ns

ns اختلاف معنی دار نیست.
۴-۱۰- اثر گروه های آزمایشی بر روده باریک
۴-۱۰-۱- ارتفاع پرز، عرض پرز، عمق کریپت و نسبت ارتفاع به عمق کریپت
در نواحی ابتدایی روده کوچک پرزها از بیشترین طول برخوردار هستند و در نواحی انتهایی روده طول پرزها کاهش مییابد. این روند برای عرض، ارتفاع، عمق کریپت و نسبت ارتفاع پرز به عمق کریپت نیز مشاهده میشود. پرزهای نزدیک ناحیه مزانتر روده از ارتفاع کمتر و عرض بیشتری برخوردار هستند. با توجه به اهمیت دوازدهه از نظر هضم و جذب مواد غذایی، در عمق کریپت و عرض پرزها تفاوت معنی داری وجود نداشت، اما ارتفاع و نسبت ارتفاع به عمق کریپت پرزها در جوجههای تغذیه شده با پری بیوتیک به طور معنی داری افزایش نشان داد (p<0/05). اگرچه گروه پروبیوتیک نیز بطور نسبی از ارتفاع و نسبت ارتفاع به عمق کریپت بالاتری در مقایسه با گروه شاهد، چای کامبوچا و چای سبز برخوردار بود. ارتفاع، عرض، عمق کریپت و نسبت ارتفاع به عمق کریپت در ناحیه ایلئوم فوقانی در بین گروه های آزمایشی اختلاف معنی داری نداشت. اما در ناحیه ایلئوم تحتانی گروه های آنتی بیوتیک به طور معنی داری عمق کریپت را نسبت به گروه های پروبیوتیک، پری بیوتیک، چای کامبوچا و چای سبز کاهش بخشید (p<0/05). همچنین استفاده از آنتی بیوتیک به طور معنی داری نسبت ارتفاع به عمق کریپت را در مقایسه با گروه های پروبیوتیک، پری بیوتیک و چای سبز افزایش داد (p<0/05).

ون لیوون و همکاران(۲۰۰۴) نشان دادند که اثرات افزودنیهای رشد میتواند مرتبط با مرفولوژی مخاط روده باشد. کاهش رشد میتواند در اثر رقابت برای مواد مغذی با میزبان یا به علت تشکیل متابولیتهای کاهنده رشد در روده و اثرات منفی بر مخاط روده کوچک باشد.
مواد مغذی و همچنین افزودنیهای خوراک میتوانند روی مرفولوژی روده کوچک در طیور اثر گذار باشند. در آزمایشی یسار و همکاران (۱۹۹۹) مشاهده کردند که جوجههایی که از جیرههای مرطوب نسبت به جیرههای خشک استفاده کردند، ارتفاع پرز بیشتر و عمق کریپت در دوازدهه، ایلئوم فوقانی و ایلئوم تحتانی، سکوم و کولون کاهش پیدا کرد که این نکته نشان دهنده اثرات جیره بر مرفولوژی روده میباشد.
پلیکانو وهمکاران (۲۰۰۵) و لودی و همکاران (۲۰۰۴) گزارش کردند که مکمل مانان اولیگوساکارید (MOS) ارتفاع پرز دوازدهه را افزایش داده است. هرچند این نتایج مخالف با گزارش سانتوز و همکاران (۲۰۰۴) میباشد که اختلافی را در ارتفاع پرز دوازدهه با بهره گرفتن از مکمل مانان اولیگوساکارید مشاهده نکردند. در آزمایشی لودی (۲۰۰۳) گزارش کرد که MOS جیرهای ارتفاع پرز دوازدهه را در ۲۱ روزگی افزایش داده است.
در تحقیقی آیجی و کورکر (۲۰۰۱) گزارش کرد ریز مغذیها، مرفولوژی رودهای را تحت تأثیر قرار میدهند. این محققین مشاهده کردند جوجههایی که از MOS در سطح ۵ گرم در کیلوگرم استفاده کردند، ارتفاع پرز در ایلئوم فوقانی در ۲۸ روزگی نسبت به گروه شاهد بیشتر بود، در حالیکه عمق کریپت در ایلئوم فوقانی و ایلئوم تحتانی و ارتفاع پرز در ایلئوم تحتانی به طور معنی داری تحت تأثیر قرار نگرفت. در مطالعهای ساکاتا (۱۹۸۷) بیان نمود افزایش فعالیت روده کوچک ممکن است بر ترشح و مرفولوژی روده کوچک تأثیر بگذارد.
تغییرات طول پرز، سطح سلول و تعداد سلولهای روده به صورت افزایش وزن منعکس میشود. تشفام و همکاران (۱۳۸۴) اثر سطوح مختلف پروبیوتیک بر مرفولوژی روده جوجههای گوشتی را بررسی نمود، پروبیوتیک مورد استفاده موجب افزایش طول پرزهای روده در سن ۴۲ روزگی شد و عمق کریپت در ابتدای روده کاهش یافت.
در بررسی سانتین و همکاران (۲۰۰۱) تغذیه ساکارومایسس سرویسیه ارتفاع پرز را در ۷ روزگی نسبت به کنترل به طور معنی داری افزایش داد. سامانیا و یامااوچی (۲۰۰۲) گزارش دادند که ارتفاع پرز در دوازدهه و ایلئوم تحتانی در گروه تغذیه شده با باسیلوس سابتلیس در ۲۸ روزگی افزایش نشان داد. هرچند که در آزمایش دجووینو و همکاران (۲۰۰۵) پروبیوتیک چند گونه مورد آزمایش بر مرفولوژی روده با تغذیه جیره حاوی پروتئین با کیفیت متفاوت، اثر معنی دار در استفاده از پروبیوتیک مشاهده نشد. علاوه براین برادلی و همکاران (۱۹۹۴)، اثر ساکارومایسس سرویزیه واریته بولاردی را بر مرفولوژی روده بوقلمون نر بررسی کردند. در گروه های تغذیه شده با مخمر تعداد سلولهای جامی در هر میلی متر از طول پرز و عمق کریپت کاهش یافت، ولی تیمار بر طول و عرض پرزها بی اثر بود. نظر به مطالب بیان شده شاید بتوان اثر چای کامبوچا روی عمق کریپت و نسبت ارتفاع به عمق کریپت را در ارتباط با خاصیت پروبیوتیکی چای کامبوچا دانست.
اثرات پری بیوتیک میتواند از طریق کاهش باکتریهای رودهای بیماریزا و غیر بیماریزا توسط کاهش pH که این کاهش pH از طریق افزایش سطوح اسید لاکتیک در سکوم میباشد، صورت گیرد (چویت و همکاران، ۱۹۹۴). برخی از باکتریهای بیماریزا که ممکن است به سطح مخاط بچسبند، به مکانهای اتصال MOS متصل شده و بنابراین تعداد این باکتریها از این طریق کاهش پیدا میکند. اثرات مثبت استفاده از پری بیوتیک بر مخاط رودهای میتواند از طریق افزایش ارتفاع پرز در هر سه بخش روده کوچک پرندگان مکمل شده با MOS صورت گیرد (موکاری و مایورکا، ۲۰۰۰).
هر چه طول پرزها بیشتر باشد، ظرفیت جذبی روده کوچک بیشتر است. پرز بلندتر سبب ممانعت از عبور سریعتر، کاهش رطوبت محتویات و کاهش ضریب تبدیل غذایی میشود. در جریان مهاجرت سلولهای انتروسیت به سوی راس پرز، این سلولها کارایی کامل خود را بدست میآورند. مهاجرت انتروسیتها به سمت راس در تعادل با از دست رفتن آنها در اثر ریزش و صدمه دیدن آنها میباشد. هنگامی که در اثر حضور تعداد زیاد باکتریهای بیماریزا، انتروسیتها به مقدار زیادی از دست بروند، عمق کریپتها افزایش خواهد یافت (دیسکپر و همکاران، ۲۰۰۳).
در تحقیق پلیکانو و همکاران (۲۰۰۵) ارتفاع پرز در ایلئوم فوقانی جوجههای گوشتی با بهره گرفتن از مکمل MOS نیز نسبت به گروه شاهد دارای پرز بلندتری بود. بر طبق نظریه آیجی و تیوی (۱۹۹۸) برخی از باکتریها ممکن است به مکانهای مخصوص پری بیوتیک متصل شوند و تعداد باکتریها و چسبندگی به مخاط رودهای کاهش پیدا کند، بنابراین باعث عفونت پایینتر و افزایش در جذب مواد مغذی در دسترس میشود، مکانیسمی که بطور مستقیم در بازیافت مخاط رودهای و افزایش ارتفاع پرز اثر میگذارد. در مطالعهای، رادکی و یوکایاما (۱۹۹۱) شرح داد که وقتی پری بیوتیکها به جیره اضافه میشوند، تخمیر شده و باعث رشد و پایداری جمعیت باکتریهایی مخصوص که تولید اسید آلی میکنند، میشوند، بنابراین pH لومن رودهای کاهش پیدا میکند و توأم با دیگر مواد آنتی باکتریال و آنزیمهای تولید شده بوسیله بعضی باکتریها، میکروارگانیسمهای بیماریزا را که حساس به pH هستند مانند ای. کولای، کلستریدیوم و سالمونلا کاهش میدهند، در نتیجه ارتفاع پرز ممکن است افزایش یابد.
لاکتوباسیلها به همراه بیفیدوباکتریها با تولید اسید لاکتیک و همچنین کاهش pH میتوانند مانع رشد باکتریهای بیماریزا شود (وانگ و جیبسون، ۱۹۹۳).
حداکثر ظرفیت هضم و جذب در ناحیه لومینال بزرگ با ارتفاع بالای پرز و انتروسیت بالغ صورت میگیرد و برای توسعه حیوان ضروری به نظر میرسد ( سرا و همکارن، ۱۹۹۸). در نواحی ابتدای روده کوچک، پرزها بیشترین طول را دارند و در انتهای روده طول پرزها کاهش مییابد، این روند برای عرض پرز، عمق کریپت و نسبت طول پرز به عمق کریپت نیز مشاهده میشود. در آزمایش پلیکانو و همکاران (۲۰۰۵) ارتفاع پرز در ایلئوم تحتانی در جوجههای گوشتی با بهره گرفتن از مکمل MOS نسبت به گروه شاهد افزایش پیدا کرد. این نتایج مخالف با گزارش سانتین و همکارن (۲۰۰۱) میباشد که اختلافی را در ارتفاع پرز ایلئوم تحتانی جوجههای گوشتی با بهره گرفتن از مکمل MOS مشاهده نکردند. در بررسی رولز و همکاران (۱۹۷۸) نسبت جایگزینی سلولهای پوششی روده در موشها و جوجههای عاری از میکروب، حدود ۵۰ درصد گروه شاهد بود. کریپتهای لیبر کوهن از طریق تقسیم میتوز مسئول تولید سلولهای اپیتلیال پرزها هستند. بیشترین ظرفیت هضم و جذب به وسلیه سطح لامینال وسیع و با پرزهای طویل دارای انتروسیتهای بالغ حاصل میشود (پلیکانو و همکاران، ۲۰۰۵). انرژی ذخیره شده از کاهش میزان بازچرخ سلولهای اپیتلیال میتواند توسط پرنده صرف تولید بافتهای دیگر و در نتیجه افزایش رشد شود (برادلی و همکارن، ۱۹۹۴). در جریان مهاجرت سلولهای انتروسیت به سمت راس پرز، این سلولها کارایی کامل خود را بدست میآورند، مهاجرت انتروسیتها به سمت راس پرز در تعادل با از دست رفتن آنها در اثر ریزش و صدمه دیدن آنها میباشد. هنگامی که در اثر حضور تعداد زیاد باکتریهای بیماریزا، انتروسیتها به مقدار زیادی از دست بروند، عمق کریپتها افزایش خواهد یافت (دسچپر و همکاران، ۲۰۰۳).
در تحقیق پلیکانو و همکاران (۲۰۰۵) عمق کریپت در هر سه ناحیه روده در گروه تغذیه شده با پروبیوتیک تک سویه به طور معنی داری نسبت به شاهد و پروبیوتیک چندگونه افزایش یافته بود (۰۱/۰ >P). ژانک و همکاران (۲۰۰۵) اثر مخمر، عمق کریپت در ایلئوم تحت تاثیر تیمارها قرار نگرفت.
عمق کریپت پرز حاوی سلولهای تخصص یافته شامل، سلولهای جذبی، سلولهای گابلت و سلولهای تولیدی که مسئول تولید مخاط و جایگزینی سلولهای پی یر میباشد. به دلیل اینکه سلولهای گابلت در کریپت تولید میشوند، کریپت عمیقتر میتواند منعکس کننده افزایش تراکم سلولهای گابلت باشد (آیاب و همکاران، ۲۰۰۰). بنابراین افزایش عمق کریپت، نشان دهنده افزایش فعالیت تکثیری سلولهای آن است. سلولهای گابلت ترکیبات گلیکوپروتئینی که به عنوان مخاط شناخته میشوند را ترشح میکنند که لایه مخاطی را که از سطح رودهای در برابر آسیب باکتریها و سموم محیطی محافظت میکند را شکل میدهند (فورستنر، ۱۹۷۸). همچنین مخاط به عنوان سوبسترا برای تخمیر مورد استفاده باکتریهای مقیم روده قرار میگیرد و نیز میتواند به عنوان یک مکان چسبیدن باکتریها به سطح رودهای محسوب شوند (ویمال و همکاران، ۲۰۰۰) و از این نکته نتیجه میشود که بین باکتریهای مفید و بیماریزا برای چسبیدن به این محل رقابت وجود دارد (کراون و ویلیامز، ۱۹۹۸). بنابراین مخاط نقش مهمی را در محافظت روده در برابر باکتریهای بیماریزا ایفا میکند. سنتز و ترشح مخاط تحت تأثیر جیره قرار میگیرند.
در مطالعهای اسمیرنوو و همکاران (۲۰۰۵) مشاهده کردند که تراکم سلولهای گابلت در ایلئوم فوقانی و ایلئوم تحتانی بیشتر و سطوح گلیکوپروتئین مخاط در دوازدهه در جوجههایی که از مکمل آنتی بیوتیک نسبت به گروه شاهد استفاده کردند، پایینتر بود.
فعالیت میتوزی و میزان مهاجرت سلولهای اپیتلیال رودهای با بهره گرفتن از مکمل آنتی بیوتیک و همچنین در حیوانات عاری از میکروب در مقایسه با گروه شاهد کاهش پیدا میکند (خوری و همکاران، ۱۹۶۹). تغییرات مرفولوژی در دیواره روده مانند التهاب و افزایش در ضخامت لامینا پروپریا، پرز، وزن روده و فعالیت میتوزی سلولهای اپیتلیال در ارتباط با تعداد بالای باکتری در روده گزارش شده است (خوری و همکاران، ۱۹۶۹).
کاهش در ارتفاع و عرض پرزها با نزدیک شدن به انتهای روده، نشان میدهد که از سطح جذب در انتهای روده کاسته شده است. کاهش نسبت ارتفاع پرز به عمق کریپت، بیانگر کاهش ارتفاع پرز و همچنین افزایش عمق کریپت میباشد، این نشان میدهد که از تعداد سلولهای جاذب کاسته شده ولی به تعداد سلولهای ترشحی (گابلت) افزوده شده است (اسچنیمان، ۱۹۸۲).
جدول ۴-۱۴- مقایسه میانگین مرفولوژی پرز روده باریک جوجههای گوشتی در سن ۴۲ روزگی

Zekki and Gauthier ,1996)) به این نتیجه رسیدند دریک سیستم باز با چرخش محلول غذایی افزایش ECباتوجه به تجمع سطوح بالای برخی یون ها مانند بیکربنات ها وسولفات ها وکلریدها مشاهده شد.بررسی پاسخ به غنی سازی اکسیژن محلول غذایی درپاییزوزمستان برای فلفل شیرین ودر بهار برای خربزه درکشت کیسه ای پشم سنگ وپرلیت آزمایش شد. نتایج نشان داد که استفاده از پراکسید پتاسیم درغلظت ۱۵ و ۲۰ درصد افزایش می دهد.

(Hancock, 1999) سه رقم توت فرنگی کامین ورئال وانگلیس کشت شدند وبرای محاسبه عملکرد دو بار درهفته میوه ها برداشت می شدند.نتایج حاصل ازاین آزمایش:رشته های پوشش تاج یک بار درماه با دوربین مادون قرمز اندازه گیری وثبت شد. وزن میوه ها درتمامی بسترها به غیر از خزه عمکرد بالایی داشتند. گیاهان بزرگتر دربستر کوکوپیت + پوسته برنج و کوکوپیت خالص بدست آمد. عملکرد رقم انگلیس نسبت به دو رقم دیگر بیشترین عملکرد را داشته است. وزن میوه ها ومیزان توده ریشه آن از دو رقم دیگر نیز بیشتر شد.
ساریخانی وهمکاران(۱۳۹۰): آزمایشی درمورد جایگزین کوکوپیت به عنوان بستر برای تولید توت فرنگی انجام شد. این آزمایش درگلخانه شکل گرفت. طرح آن بلوک کاملا تصادفی بود. نتایج بدست آمده نشان داد که استفاده ازمواد آلی درترکیب پرلیت افزایش عملکرد میوه را دارد.نتایج نشان داد که کوکوپیت وذغال سنگ نارس (تورب) بیشترین سطح تولیدات را داشته است. پرلیت نیز به عنوان یک ماده موثر برای بهبود تخلخل نقش مهمی دربهبود بسترها نشان داد .برخی صفات کمی وکیفی نیز مورد مطالعه قرار گرفت.درآزمایشی ظروف تخصصی درحال رشد مانند پلی وینیل کلرید (pvc) برای کشت توت فرنگی مورد استفاده قرار گرفت. درارتفاع کم افزایش عملکرد درواحد سطح مشاهده شد. برداشت محصول به راحتی وهزینه کارگری درسطح پایین قرارگرفت وازلحاظ اقتصادی مقرون به صرفه شد.
(Paranjpe,2003) مطالعه ای به منظور بررسی اثر سه سیستم درحال رشد درکشت هیدروپونیک ودونوع پیوند پلاگین برعملکرد توت فرنگی رقم چارلی انجام داد.درسازه های حفاظتی کیسه های پلی اتیلن ۴ فوت بالاتراز سطح زمین ودرسطح زمین وحلق آویز(polygal) مورداستفاده قرارگرفت. بسترها هم شامل پوسته درخت کاج وپرلیت بود به شرط ۹ساعت فتوپریود بمدت ۲هفته .پیوند پلاگین قدیمی دریک پد تبخیری سرد گلخانه ای درارتفاع بالا عملکرد بیشتر نشان داد.گیاهان رشد کرده درپرلیت درمقایسه با بسترمخلوط پرلیت وپوسته کاج بیشترین عملکرد راازنظر وزن وتعداد میوه ها نشان داد. درزمان پیوند توت فرنگی به آب زیاد نیازنیست. سرعت پیوند بالاست وخطرحمله افات وبیماریها درآن وجود ندارد. همچنین عملکرد گیاهان ازنظر تراکم بوته در بسترپوسته کاج ودرارتفاع ۶ فوتی بعد ازپیوند بیشترین تولید را داشت.
طبق گزارش هایی از آزمایش (Morishita,1997) اثرخنک کننده ها درکشت گلدانی توت فرنگی بررسی شد. دراین تحقیق دو رقم ananassa dach و Fragaria بررسی شد. وقتی دراواخر تابستان پیوند صورت گرفت. وجود این فن خنک کننده باعث ظهور جوانه گل طی ۱۰ روزشد. گیاهان درتاریکی به مدت ۱۶ ساعت دردمای ۱۵ درجه سانتی گراد نگهداری شدند. زنبورعسل برای گرده افشانی استفاده شد. تولیدکنندگان ژاپنی شروع به برداشت توت فرنگی دراواخر تابستان کردند. جوانه های گل پس ازپیوند رشد بیشتری کردند اما دردرجه حرارت کم میوه ها پس ازپیوند دراواخر تابستان با سیستم خنک کننده با کیفیت بیشتری تولید شدند.
(Kumakura and Shishido,1995) درپژوهشی اثر مدیریت آبیاری برعملکرد گوجه فرنگی دربسترهای پرلیت وتورب ومخلوط این دو صورت گرفت. بالاترین عملکرد دانه میوه ازمخلوط تورب وپرلیت با دوبار درروزآبیاری بدست آمد. مواد جامد محلول گوجه فرنگی با افزایش آب ابیاری کاهش یافت. (۳بار درروز)بهره وری وکیفیت بالای محصولات به مدیریت مناسب منابع آب آبیاری بستگی دارد. زمان دقیق ومیزان مناسب آن عواملی است که به طور قطع درعملکرد محصولات اثرگذاری مستقیم دارد.
دربررسی دیگری که توسط (Tüzel, 1994) درمورد مقایسه فواصل آبیاری وعملکرد ورشد بوته گوجه فرنگی انجام شد. نتایج زیر بدست امد:
آبیاری درفواصل ۱ تا ۳ روز برنامه ریزی شد ودر۴ ضریب ۶۰/۰ و۸۰/۰ و۱و۲۰/۱ مورد بررسی قرارگرفت. تفاوت معنی داری بین فواصل آبیاری و ضریب ۲۰/۱ برعملکرد اولیه وکل محصول وجود نداشت.با کاهش آب آبیاری کیفیت میوه های گوجه فرنگی نیزکاهش یافت. آبیاری هرچه بیشتر وتعداد دفعات آن بیشتر شد برعملکرد گوجه فرنگی ازنظر کمی وکیفی بیشترین تاثیر رادارد.
درآزمایش دیگر که توسط Grasopoulos and Maloupa ,1997))انجام شد.اثرمخلوط پرلیت وزئولیت وتاثیران برعملکرد کیفی توت فرنگی درکشت بدون خاک بررسی شد. نتایج ازاین قراراست:
بالاترین عملکرد ازنسبت ۳به۱ پرلیت به زئولیت ودرحجم۱:۱ بدست آمد. درحالیکه تعداد گل ها ومیوه ها وکاهش وزن میوه وعملکرد کم ازنسبت ۳به۱ پرلیت وزئولیت درحجم۱:۱ بدست آمد. افزایش تعداد تاج گیاه ازنسبت ۱به۳ پرلیت به زئولیت بدست آمد.میزان مواد جامد محلول درپرلیت ومخلوط پرلیت وزئولیت به نسبت ۳به ۱ اختلاف معنی داری نشان داد. مقادیر متوسط عناصر غذایی درمیوه بطور معنی داری درپرلیت وجود داشت. به جزفسفر مقدار نیتروژن وپتاسیم درپرلیت به میزان زیاد ودرزئولیت به میزان کم یافت شد. میوه ها در بسترزئولیت کلسیم ومنیزیم بالاتری نسبت به بسترهای دیگر نشان داد. اندازه میوه ها به مقدارآب آبیاری بستگی دارد.میوه بعنوان عضو فعال درجذب آب وموادغذایی است.سطح پایین آب ومیزان کربوهیدرات ها پایین برتعداد وسطح برگ واندازه ووزن میوه ها تاثیردارد.
(۱۹۹۶Locascio,)طبق آزمایشی اثر بسترهای مختلف برتوسعه تولید گوجه فرنگی درسیستم هیدروپونیک بررسی شد بسترها شامل۱۰۰% مغزنخل، ۱۰۰%پرلیت ، ۱۰۰% ورمی کولیت ، %۱۰۰خاک اره ، ۵۰% مغزنخل ، پرلیت ۷۰% مغزپالم۳۰%، پرلیت۵۰% و۵۰% خاک اره درسیستم گلدانی کشت شد. درپوشش عالی گلخانه ای درمعرض نور روی پوشش ورقه پلاستیکی قرارگرفت که باعث افزایش فتوسنتز در گیاه وانعکاس نور درسطح کف تونل میشود. بیشترین تولید دربسترها به ترتیب زیربود:
نهال یک روزه ابتدا ازبسترپرلیت بعد ورمی کولیت ومخلوط پرلیت وخاک اره بدست آمد. مابقی بسترها کمترین رشد را داشتند.درمطالعه ای دیگر کشت درکیسه scs وگلخانه های گرم وسیستم مخلوط خاک(sms) ازنظراقتصادی ارزیابی شد. بالاترین نرخ سود وبالاترین بازده ازسیستم (scs) کشت کیسه ای بدست آمد. تولیدات گلخانه ای طی سال های متوالی کاهش پیدا کرد وبازده بسیارپایین داشت.
(Djdidi,2007)آزمایشی را بر روی عملکرد توت فرنگی با سطوح مختلف نیتروژن دربسترکوکوالیاف سخت وزبر وپوسته درخت کاج درسال ۲۰۰۷ انجام شد. دو رقم Ananassa وFragarie با ۴ سطح نیتروژن درمحلول (۴۰، ۸۰، ۱۲۰، ۱۶۰، میلی گرم) درطرح فاکتوریل انجام شد. با افزایش سطح N مواد جامد محلول کاهش پیدا می کند. دردرجه حرارت بالا نیز موادجامد محلول کاهش می یابد. سطح ۴۰ و۸۰ میلی گرم N درسیستم کودآبیاری در دوبستر کوکوپیت وپوسته درخت کاج بیشترین عملکرد را نشان داد. درمطالعه دیگری درسال ۲۰۰۳ و۲۰۰۴ از۵ درجه حرارت حداکثر(۳۲، ۲۸، ۲۹، ۳۵، ۳۶)درجه سانتی گراد و۵ درجه حرارت حداقل(۱۵، ۹، ۹، ۱۳، ۱۳) طی دو هفته بررسی شد.
( Chandler and Legard, 2000) نتایج این طور نشان داد که تولید شاخه های جدید ورشد بیشتر دردمای ۱۵ درجه درشب و۹ ساعت فتوپریود در روز ازپوسته درخت کاج بدست آمد. دردرجه حرارت بالا به شرط تهویه مناسب گلخانه ای بیشترین عملکرد ازهر دوبستر کوکوپیت وپوسته کاج بدست آمد. درسطح ۱۲۰ میلی گرمN کمترین عملکرد بدست آمد ومحصول کاهش یافت.
محمدی(۱۳۸۹) اثربسترهای ذغال سنگ نارس و کوکوپیت وپرلیت بر روی برخی شاخص های رشد مواد مغذی جذب عناصردرگوجه فرنگی گلخانه ای بررسی کرد ونتایج زیربدست آمد:
گیاهان درکیسه هایی کشت شدند وبسترهایی شامل ۱۰۰% کوکوپیت، ۱۰۰%تورب، ۱۰۰%پرلیت وبسترهای دیگرمانند ۵۰%پرلیت وتورب ۵۰%، پرلیت وکوکوپیت بررسی شد.بالاترین مقدارتخلخل ونسبتN/C دربستر تورب مشاهده شد. اما پرلیت کمترین مقدار این نسبت را نشان داد. غلظت زیادN وهمچنین P وk به این بستر تعلق داشت. درمقابل کمترین میزان غلظت این سه عنصر دربستر پرلیت دیده شد. بالاترین میزان عملکرد ازپرلیت وکمترین آن ازمخلوط تورب وپرلیت بدست آمد. بالاترین وپایین ترین غلظت نیتروژن میوه مربوط به مخلوط پرلیت وتورب وغلظت پتاسیم میوه دربسترپرلیت ازهمه کمتربود. بالاترین مقدار ویتامینC مربوط به تورب وکمترین آن دربسترمخلوط تورب وپرلیت مشاهده شد.
(Jackson,1957 ) در آزمایشی اثرات تغذیه منگنز بر رشد، ترکیب مواد معدنی، کربوهیدرات و متابولیسم نیتروژن از گیاهان توت فرنگی گزارش شده است. رشد و واکنش ترکیب مواد معدنی در کشت شن و ماسه مورد بررسی قرار گرفت و محلول هوگلند ۲ بار شامل با سطوح منگنز ۰٫۰، ۰٫۵، ۲٫۵، ۱۲٫۵ و ۲۵٫۰ ppm در یک سیستم هیدروپونیک انجام شد. در کشت شن و ماسه، علائم سمیت منگنز برای اولین بار پس از سه هفته از ۱۲۵و۰ ppm در برگ های قدیمی دیده شد، پس از پنج هفته در غلظت ppm2.5 و پس از ۱۳ هفته در ۲۵٫۰ پی پی ام. علائم مسمومیت به عنوان لکه های نکروتیک در امتداد حاشیه برگ ظاهر شد، این نقاط تا حد زیادی در عرض چند روز بزرگ و در نهایت منجر به کشته شدن تمامی برگ شد. تمام گیاهان با ۲٫۵ و ۱۲۵و۰ ppm منگنز در عرض ۷ و ۱۱ هفته ازبین رفتند. برگ های جوان با ۰٫۰ پی پی ام منگنز به کلروز رفته و پس از ۱۲ هفته از بین رفتند. وزن بوته و مساحت کل برگ گیاهان برداشت شده پس از ۲۰ هفته با ۲٫۵ درمان منگنز پی پی ام در بستر کاهش یافت. بسیاری از برگ در ۲۵٫۰ درمان پی پی ام تولید شد،نتایح نشان می دهد که تحمل گیاه توت فرنگی به علت جذب منگنز بالا کم نیست. در گیاهان کمبود منگنز، تفاوت در غلظت های آن در بافت های مختلف ، نشان می دهد. ارتباط معکوس قوی بین آهن و منگنز بستر شد. کمبود بیش از حد منگنز منجر به کاهش در غلظت منیزیم و فسفر در برگ شد. بالاترین سطح از این عناصر با ۲٫۵ پی پی ام منگنز مشاهده شد. در سیستم هیدروپونیک، کمبود و سمیت منگنز در کاهش قند و همچنین مقدار نشاسته در برگ موثر است در حالی که افزایش نیترات با افزایش منگنز در بستر کاهش می یابد. پایین ترین سطح N در منگنز ۲٫۵ و ۰٫۵ پی پی ام، به دست آمد.بالاترین غلظت نیترات و کمترین غلظت ازت نامحلول در گیاهان دچار کمبود منگنز شد.
(( Claudia Kiferle,2009 ریحان شیرین رقم Genovese در کشت هیدروپونیک (سیستم قایق شناور) برای استخراج اسید رزمارینیک کاشته شد. به منظور بررسی تاثیرتغذیه نیتروژن (N) در تولید زیست توده و RA دو آزمایش انجام شد. نهال ریحان شیرین به مدت هفت هفته از آوریل تا ژوئیه سال ۲۰۰۹، تحت شرایط گلخانه ای از مناطق مدیترانه کشت شدند. محلول غذایی حاوی مواد مغذی شامل NO3 وغلظت های مختلف (۰٫۵، ۵٫۰ و ۱۰٫۰ مول) و NO3 وNH4 به نسبت مولار (۱:۰۰، ۱:۱ و ۰۰:۰۱، غلظت کل نیتروژن ۱۰٫۰ مول بود.غلظت سایر مواد مغذی به شرح زیر است: ۱٫۰ مول PH2PO4، ۱۰٫۰ مول۳ K +؛ ۳٫۰ مول CA2 و ۱٫۵ مول MG2 به همراه عناصر کمیاب مورد استفاده قرار گرفت. گیاهان در تمام گل برداشت شدند و RA توسط HPLC در ریشه، ساقه، گل آذین و برگ اندازه گیری شد. در هر دو آزمایش، ریحان شیرین مقدار زیادی از زیست توده را با غلظت نسبتا بالای RA ، که در بافت برگ از ۱۰ تا ۹۷ گرم در کیلوگرم ، بسته به سن برگ و تغذیه N از دست می دهد. استفاده ازمحلول NO3با غلظت ۵٫۰ مول در رشد گیاه تاثیرمطلوب دارد. این نشان می دهد که غلظت ۱۰٫۰ نیتروژن بالاتر از حد استاندارد مورد استفاده در کشت هیدروپونیک به طور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد.
(EssamMohamed,2006)هیدروپونیک کشت محصولات زراعی در محلول غذایی و یا بسترهای بدون خاک است. برخی از مشکلات در ارتباط با کشت بدون خاک،ساختار خاک فقیر، زهکشی ضعیف، شوری، کمبود خاک حاصلخیز و کمبود آب می باشد.هیدروپونیک، بدون نیازبه خاک است و تنها در حدود یک بیست و پنجم آب به همان اندازه که در کشاورزی مرسوم مورد نیاز است. در مناطقی که آب شیرین در دسترس نیست مانند بیابان هیدروپونیک ممکن است تنها سیستمی است که می تواند مورد استفاده قرار گیرد. بسیاری از طبقه بندی سیستم هیدروپونیک وجود دارد. در مطالعه حاضر، سیستم باز و بسته مورد استفاده قرار گرفت. بسترهای مورد آزمایش پرلیت، شن و ماسه، پرلیت + ذغال سنگ نارس (تورب) (۴:۱ V / V)، شن و ماسه + ذغال سنگ نارس (تورب) (۴:۱ V / V) و شن و ماسه + ذغال سنگ نارس (تورب) + پرلیت (۰۳:۰۱:۰۱، V / V / V) و بر روی کاهوی لاکتوکا انجام شد. عملکرد کل درسیستم بسته در مقایسه با سیستم باز بالاتر بود. مخلوط پرلیت و ذغال سنگ نارس (تورب) بالاترین عملکرد را در میان بسترهای مورد آزمایش نشان داد. بالاترین مصرف مواد مغذی به دست آمده از پرلیت + ذغال سنگ نارس (تورب) (۴:۱ V / V)نتیجه شد. نتایج به دست آمده نشان داد که سیستم بسته می تواند باعث صرفه جویی درمصرف آب و مواد مغذی شود.
((Fozia Noureen,2010آزمایش در کشت هیدروپونیک از سه ژنوتیپ ترکیبی گوجه فرنگی انجام شد. در شرایط آزمایشگاهی این آزمایش در طرح کامل تصادفی درقالب طرح بلوک های کاملا تصادفی در سه رقم گوجه فرنگی به عنوان فاکتور A مورد آزمایش قرار گرفت، در حالی که دو نوع محلول غذایی به عنوان عامل B تفاوت هایی بین محلول مواد غذایی در کانال ۱ و کانال ۲ وجود داشت.مکمل هایی از ۷MgSO4. H2O در مرحله اولیه و K2HPO4 در مرحله نهایی به کانال ۲ اضافه شد. پارامترهای موجود در این مطالعه عبارت بودند از: ارتفاع بوته (سانتی متر)، تعداد گره در بوته، تعداد میوه در هر بوته، عملکرد میوه در بوته (گرم)، وزن تازه و خشک ساقه (گرم) و وزن تازه و خشک ریشه (گرم). در میان ارقام جشن و رم آماری به طور یکسان برای ارتفاع بوته (۷۲٫۸ و ۶۹٫۶ سانتی متر)، تعداد گره در بوته (۱۷٫۶۰ و ۱۷٫۰۰)، تعداد میوه در هر بوته (۲۸٫۸ و ۳۴٫۴)، وزن تر ساقه، ۲۱۶٫۰ و ۲۱۹٫۶ گرم و خشک ساقه توده (۶۱٫۵۲ و ۶۳٫۱۳ گرم)بدست آمد.. با این حال، هیبرید رم تمام ژنوتیپ های هیبرید برای میوه حاصل در عملکرد دانه در بوته (۴۵۱٫۳ گرم)، توده ریشه تازه (۱۴۲٫۷ گرم) و جرم ریشه خشک شده (۱۶٫۶۵ گرم). برای محلول های مواد غذایی، این طور نشان داد که محلول مواد مغذی در کانال۲ در تمام پارامتر مورد مطالعه تاثیر بهتری داشت.
(Kieko Saito,2014) اثرات مفید چای سبز به خوبی مستند شده است. با این حال، بیشتر تحقیقات اثرات چای سبز تنها از برگ و یا عصاره دمبرگ شده گزارش شده است. در این تحقیق اثر ریشه های چای در سیستم هیدروپونیک مورد برسی قرار گرفت. یکی از کمیاب ترین اسید آمینه های کاربردی تیانین است. سطح تیانین در ریشه های چای بسیار بالاتر از برگ است . علاوه بر این، سطح بالاتری از تیانین در ریشه های نابجا مشاهده شد. بنابراین، ریشه های چای در کشت هیدروپونیک در یک محیط کنترل شده ممکن است به اثرات سینرژیک با دیگر مواد تشکیل دهنده منجر شود ریشه این مواد دارویی در علم پزشکی بطور قابل توجهی در برگ های توسعه یافته و مقاومت زیستی تاثیرگذار است.
(صمدی،۱۳۹۰) به منظور انتخاب بستر مناسب برای کشت خیار در محیط هیدروپونیک آزمایشی در بسترهای در حال رشد انجام شد که شامل پرلیت در حجم های مختلف در یک گلخانه تحقیقاتی مورد آزمایش قرار گرفت. پرلیت ۷۰ درصد حجم در محدوده ۲-۳ میلی متر ، پرلیت ۷۰ درصد حجم درمحدوده ۱-۲ میلی متر ، پرلیت متوسط۷۰ درصد حجمی در محدوده ۱ متر ، پرلیت۷۰ درصد حجم در محدوده ۰٫۵-۱ میلیمتر ، پرلیت ۷۰ درصد حجمی در محدوده ۰٫۵< میلی متر، خاک اره ( ۱۰۰٪ ) ، یک مخلوطی ازC- P (50:50 v/v) وپرلیت+ تراشه چوب صنوبر(۵۰:۵۰)و یک مخلوطی از C- Pوگندم( ۵۰:۵۰(درطرح کامل تصادفی باچهار تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که تفاوت در میانگین وزن میوه، ارتفاع بوته و سطح برگ از خیار دربستر حاوی پرلیت ۱۰۰%و اختلاط آن با بسترهای آلی وبسترهایی شامل کلاس های مختلف از پرلیت +گندم ( ۵۰:۵۰ ) ۳۵ ٪ کاهش در متوسط ​​وزن میوه به ارمغان آورد.بستر پرلیت منجر به افزایش قابل توجهی در میانگین وزن میوه ( ۵۰ ٪ ) ، ارتفاع بوته (۲۵٪) و سطح برگ (۷۰٪) در مقایسه با بسترهای متشکل از پرلیت بسیارخوب حاصل شد.این چنین نتیجه گرفته شد که پرلیت متوسط بهترین عملکرد را برای گیاه خیاردر حال رشد در سیستم هیدروپونیک را دارد.
روستا وهمکاران (۱۳۹۰) یکی از تصمیمات مهم انتخاب یک بستر در حال رشد مناسب برای تولید محصولات هیدروپونیک است.Aquaponicsعلم یکپارچه سازی تولید ماهی و گیاهان در یک محیط همزیستی است که ضایعات ماهی به عنوان کود استفاده می شود از ویژگی های این مواد به عنوان سوبسترا در کشت بدون خاک استفاده می شود.سیستم ، به طور مستقیم و غیر مستقیم در رشد گیاه و تولید تاثیر می گذارد. بنابراین، به منظور مطالعه اثربسترهای مختلف ( نسبت های مختلف از پرلیت و کوکوپیت ) در رشد توت فرنگی در هیدروپونیک و سیستم های کشت aquaponic ، یک آزمایش گلخانه ای در طرح فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل آماری نشان داد که وزن خشک ( برگ، طوقه و ریشه) ، تعداد میوه ها ، سطح برگ ، شاخص SPAD برای برگ های قدیمی، غلظت N ، K، P ، آهن و منیزیم در برگ و عملکرد در هیدروپونیک به طور قابل توجهی بالاتر از سیستم دیگر بود. غلظت کلسیم ، مس، روی به جز برای بسترپرلیت و کوکوپیت خالص و منگنز (به جز برای بسترهای پرلیت وکوکوپیت خالص) در برگ و شاخص SPAD جوان برگ در aquaponic از هیدروپونیک بالاتر بود. در سیستم هیدروپونیک ،بسترهای پرلیت وکوکوپیت خالص به عنوان بستر مطلوب به رسمیت شناخته نشده است.بنابراین استفاده از مخلوط این دو بستر در سیستم aquaponic ، با درصد بالاتری از پرلیت برای عملکرد بهتر توت فرنگی در کشت هیدروپونیک توصیه می شود.
فصل سوم
فرایند پژوهش
۱-۳- مواد گیاهی:
دراین تحقیق ازتوت فرنگی رقم گاویتا استفاده شده است.بوته های آن ازهلند تهیه شده است..کودهای مورد استفاده که بعنوان بسترکشت درمحیط کشت هیدروپونیک مورد استفاده قرارگرفت شامل پرلیت،کوکوپیت ومخلوط این دونوع کود بود.کشت درگلدان های ۶ لیتری صورت گرفت. دوبوته درهرگلدان قرارگرفت . سیستم آبیاری قطره ای استفاده شد.
۳-۲-زمان ومکان انجام آزمایش:
این تحقیق درروستای کردوان ازتوابع شهرستان گرمساردریک گلخانه هیدروپونیک انجام شده است.مدت زمان انجام این تحقیق یکسال تحصیلی۹۱-۹۲ به طول انجامید.شروع کارازتابستان ۱۳۹۱ که نشاءکاشته شد.زمان برداشت میوه ها به تدریج صورت گرفت.پایان کارنیزدرتابستان۱۳۹۲ انجام شد.
۳-۳- تکراروتیمار:
دراین تحقیق از سیستم گلدانی استفاده شده است. بسترهای کشت شده شامل ۱۰۰% پرلیت خالص، ۱۰۰% کوکوپیت خالص و ۵۰% مخلوط پرلیت +کوکوپیت مورد استفاده قرارگرفت. درکل ۲۷۰ گلدان که شامل ۹ تیمارترکیبی در۳ تکرار باتعداد دفعات آبیاری ۳،۵، ۶ باردرروز بابسترهای کشت پرلیت وکوکوپیت و کوکوپیت +پرلیت مورد بررسی قرار گرفت. درهرتکرار۱۰گلدان وجود دارد که درهرگلدان دو بوته توت فرنگی قرارگرفته است.
شماره تیمار نام تیمار علامت اختصاری
۱ پرلیت۱۰۰%+ ۳ دورآبیاری P100&3
۲ پرلیت۱۰۰%+۵ دورآبیاری P100&5
۳ پرلیت۱۰۰%+۶ دورآبیاری P100&6
۴ پرلیت۵۰%+کوکوپیت۵۰%+۳ دورآبیاری P50C50&3
۵ پرلیت۵۰%+کوکوپیت۵۰%+۵ دورآبیاری P50C50&5
۶ پرلیت۵۰%+کوکوپیت۵۰%+۶ دورآبیاری P50C50&6
۷ کوکوپیت۱۰۰%+۳ دورآبیاری C100&3
۸ کوکوپیت۱۰۰%+۵ دورآبیاری C100&5
۹ کوکوپیت۱۰۰%+۶ دورآبیاری C100&6
۳-۴-صفات مورد ارزیابی:
بدلیل اینکه میوه جزءاصلی مورد استفاده می باشد صفاتی که موردارزیابی قرارمیگیرد طوری انتخاب شده است که عملکردرابخوبی نشان دهد.این عملکرد شامل برخی شاخصه های مهم تولید مانند صفات کمی وکیفی میوه میباشد.
۳-۴-۱-وزن تربرگ:
وزن تربرگ نشان دهنده میزان جذب مواد عذایی وکارکرد موثر فتوسنتز می باشد.دراین آزمایش ۳ برگ تازه وجوان و۳ برگ پیر ازهرگلدان انتخاب شد وبا ترازوی دیجیتال اندازه گیری شد.ازتمامی وزنها میانگین گرفته شد.
۳-۴-۲-وزن خشک برگ:
برای تعیین وزن خشک برگ ابتدا برگها را درفویل پیچیده و دردستگاه آون به مدت ۷۲ ساعت قرارداده و بعد با ترازوی دیجیتال اندازه گیری می کنیم. (Dtsvabo and lwya-lnole,2000)
۳-۴-۳-وزن ترمیوه:
ازهرگلدان ۶ میوه راانتخاب کرده وبا ترازوی دیجیتال اندازه گیری می کنیم.وزن ترمیوه نشان دهنده کیفیت بسترکشت وتاثیرات دفعات آبیاری مشخص است.
۳-۴-۴-وزن خشک میوه:
ازهرگلدان ۶ میوه انتخاب کرده سپس داخل فویل پیچیده ودردستگاه آون به مدت ۷۲ساعت قرارداده ودرنهایت با ترازوی دیجیتال اندازه گیری می کنیم. (Dtsvabo and lwya-lnole,2000)
۳-۴-۵-قطر میوه:

• پس از این که نیاز به تصمیم مشخص شد، مدیران باید معیارهای تصمیم را مشخص کنند که این امر مستلزم تعیین عوامل مهم در تصمیم‌گیری است.

• باید معیارها را با توجه به درجه اهمیت آنها در تصمیمات متوازن کرد.

• مدیر باید از راههایی که ممکن است او را در حل مساله کمک کند فهرستی تهیه کند و از ارزیابی تمام راه حلها اجتناب ورزد. این کار در واقع توانایی او را در درک راه حلها نشان می دهد.

• در این مرحله مدیر باید هر یک از راه حلها را ارزیابی کند.

• مرحله نهائی انتخاب بهترین راه حل می باشد.

۷-۲- پیشینه تحقیق
در هر تحقیق عملی، توجه خاص به تحقیقات مشابه و سابقه آنها، نشان از عمق کار محقق و جامعیت کار او دارد. هرچه محقق تحقیقات مشابه بیشتری را بررسی کند، علاوه بر اینکه توانمندی و اقتدار وی بر موضوع تحقیق افزایش می‌یابد، بر اعتبار تحقیق او نیز می‌افزاید و نشان از درک کامل و صحیح وی از ابعاد مختلف تحقیق دارد. در ادامه نتایج تعدادی از مطالعات مرتبط با تحقیق حاضر بطور خلاصه بیان گردیده است:
کرمانی نژاد در تحقیقی با عنوان “کاربرد تصمیم گیری و نوآوری استراتژیک در فرآیندهای کسب و کار” هدف استراتژیهای نوآورانه را ایجاد ارزش از طریق کاربرد دانش بر می‌شمارد. در این تحقیق به بررسی نقش ادراک بر تصمیم‌گیری و نوآوری استراتژیک و تصمیم سازی در شرایط بحران اشاره شده و بیان می شود که اثر ادراک بر عملکرد سازمانی در شرایط محیطی مختلف متفاوت است و این شرایط باید بعنوان متغیرهای تعدیل کننده مورد بررسی قرار‌گیرند. وی استلال می کند که در شرایطی که محیط و عوامل تاثیرگذار بر آن ناپایدار هستند و تصمیمات رضایت بخش سریع ضروری است، نوآوری و تصمیم گیری استراتژیک می‌تواند روشی قابل قبول در ادامه روند کار باشد (کرمانی‌نژاد ۱۳۹۱).
برگمن، بیان می کند که تصمیم گیری در موارد غیرمعمول، به نحوی تحت شرایط تردید و عدم قطعیت صورت می‌پذیرد و این تردیدها باعث ایجاد ابهامی می شود که نمی توان آن را از طریق روندهای منطقی حل کرد (برگمن،۲۰۱۳). کیولی، استدلال می کند که برای موارد و موضوعاتی که بدرستی تعریف نشده اند، یک رویکرد حسی و ادراکی ممکن است روش مناسبی برای حل مساله باشند (کیولی،۲۰۱۳). ژانگ پیشنهاد می کنند که استفاده از ادراک، زمانی که مسایل قابل تجزیه و تحلیل نیست، ضروری است (ژانگ،۲۰۱۳). دیگران هم بیان می دارند که تردید باعث افزایش میزان اعتماد به ادراک می گردد (البنا،۲۰۱۳). در همین راستا، دریک استدلال می کند که استفاده از دانش ضمنی و ادراک در تصمیم‌گیریهای استراتژیک ممکن است در زمان مواجهه با بحران، تنها رویکرد عملی و ممکن باشد، چرا که تصمیم‌گیرندگان زمان کافی برای بکارگیری تشریفات و پروتکل‌ های منطقی روند تصمیم ‌گیری ندارند. تیندل و شافت نیز اعلام می کنند که در هنگام مواجهه با فرصتها و کسب یک فرصت، روند تصمیم گیری استراتژیک بیشتر بر ادراک تکیه می‌کند (دریک،۲۰۱۳).

در زمینه استراتژیهای نوآورانه، مارکیدز در مقاله ای، نوآوری استراتژیک را به منزله یک روش کاملا متفاوت رقابت در صنعت می‌داند که از طریق شکستن قوانین بازی و اندیشیدن به روش های جدید پدیدار می‌شود. یک عنصر اصلی از نظر او عبارتست از “مفهوم سازی مجدد آنچه کسب و کار در مورد آن است و اینکه کدام روش منجر به راه متفاوت بازی کردن مسابقه بطور صحیح در صنعت می‌شود؟"(ویلدن،۲۰۱۳). در همین زمینه هامل بیان می کند که نوآوری استراتژیک ظرفیتی برای تصور مجدد مدل موجود صنعت است. به روشی که ارزش های جدیدی را برای مشتریان ایجاد می کند و ثروت و دارایی جدیدی را برای همه ذینفعان از طریق اختراع یک محصول یا خدمت، تعریف مجدد فضای بازار یا طراحی مجدد مرزهای صنعت تولید می کند. او همچنین این نکته را متذکر می شود که مزیت رقابتی کلیدی، از نوآوری در صنعت ناشی می شود. هدف نوآوری مدل تجارت این است که یک گوناگونی استراتژیک بزرگتری را در بازار و محیط رقابت ایجاد نماید (علی احمدی،۱۳۸۲).
داونپورت ۵ کانال خارجی نوآوری را به شرح زیر برمی‌شمارد:
خرید نوآوری از طریق پژوهش های حمایت شده
سرمایه گذاری روی نوآوران از طریق سرمایه گذاری مخاطره آمیز یا مشارکت مساوی و منصفانه
سرمایه گذاری مشترک با رقبا در بخش های نوآوری
منبع یابی از طریق انجمن ها و جوامع کاربران خبره
منبع یابی ابزارهای جدید نوآور و استعدادهای مورد تقاضا
وی بیان می کند که منبع یابی بیرونی در زمانیکه سبد دارایی نوآوری درونی ضعیف است بسیار مفید و مثمر ثمر خواهد‌بود(علی احمدی،۱۳۸۲).
از دیدگاه براگ، موانع اجرای استراتژیهای نوآوری عبارتند از (نارایانداس،۲۰۱۱):
منابع انسانی
سیاستهای داخلی و خارجی
مشتریان
تولیدکنندگان
ناتوانی در حمایت از ایده جدید
رقبا
عرضه کنندگان
قوانین و عرف
مارکیدز موانع فرهنگی و ساختاری، سیاستهای درونی، ترس از نابودی، شایستگی های موجود، رضایت از وضع فعلی و فقدان انگیزه برای رها کردن وضعیت موجود را موانعی بر سر راه استراتژیهای نوآورانه می‌داند و بیان می کند که اجرای یک استراتژی نوآورانه فقط یکبار کافی نیست و موفقیتهای بلند مدت با اداره جریانهای نوآور حاصل می شود. به عقیده وی، نوآوری زمانی استراتژیک می شود که یک فرایند تکرار پذیر عمدی داشته باشد که تفاوت مشخصی را در انتقال ارزش به مشتریان، مصرف کنندگان، شرکاء و بنگاه ایجاد نماید. در همین راستا، هامل و الکانگز، چهار دلیل برای نیاز به نوآوری مستمر در سطح استراتژیک را بدین شرح بیان می کنند(الوانی،۱۳۸۷):
استراتژیها، پس از مدتی از طریق رقبا تکرار می شوند.
استراتژیهای خوب با استراتژیهای بهتر جایگزین می شوند.
استراتژیهای قبلی در حالیکه بازار اشباع می شود، تحلیل می روند.
استراتژیها با افزایش دانش و قدرت چانه زنی مشتریان تهی و قدرتشان کاسته می شود.
در تحقق دیگری، سالاری با انجام مطالعات کتابخانه ای در زمینه استراتژی شرکتهای صنعتی در دوران رکود اقتصادی، به این نتیجه رسیدند که شرکتهای موفق در این دوران استراتژی توسعه و تمایز را در پیش گرفته اند و اجرای استراتزیهای نوآورانه را به عنوان یکی از بهترین روش های تمایز در بین رقبا در نزد مشتریان بیان می‌دارند (سالاری،۱۳۸۸). آنها بکارگیری تغییر و نوآوری را در اجرای روش های زیر پیشنهاد می کنند:
توجه به بازارهای جدید یا به عبارتی بازارهایی که کمتر تحت تاثیر رکود قرار گرفته اند.
ادغام با دیگر شرکتها
افزایش تنوع و بهبود کیفیت محصولات
توجه ویژه به رفتار مصرف کنندگان صنعتی در جهت دنبال کردن روند تغییرات و الگوی خرید آنها
سعی در تطبیق خود با شرایط موجود، جهت حفظ بقای شرکت یا سازمان
در تحقیق مشابهی که توسط روکسیاز و هانسزاق انجام گرفت، آنها متوجه این نکته شدند که هنگامیکه از نظر اقتصادی در شرایط سختی بر بازار حاکم گردد، شرکتها به سمت استراتژیهایی روی خواهند آورد که به هزینه پایین تر در تولید کالا و خدمات منجر می شود. همچنین تخفیفات قیمتی و اعتبار بیشتر به منظور تحریک تقاضا از طرف شرکتها صورت می پذیرد و به منظور اینکه کالاها به راحتی در دسترس مشتریان قرار گیرد، شبکه های توزیع توسعه می یابند و هزینه‌های تبلیغات در دوره رکود کاهش می یابد. در این شرایط، شرکتها باید به فکر رفع نیاز مشتری و قیمت رقابتی باشند و از همه مهمتر اینکه لازم است تا ارتباط خود را با مشتریان حفظ نمایند. در پایان آنها نتیجه می گیرند که در جهت اجرای پیشنهادات فوق الذکر نوآوری و اجرای استراتژیهای نوآورانه بهترین روش بوده و شرکتهایی در جهت اجرای پیشنهادات فوق موفق خواهند بود که با رویکردی نوآورانه اقدام به حل مساله نمایند(گودل،۱۹۹۲).
در زمینه بکارگیری تکنیک های تصمیم گیری در اولویت بندی و انتخاب استراتژیها به مقالات و تحقیقات متنوعی می‌توان اشاره نمود، از جمله به تحقیقی که سید علیزاده و برآهویی در مورد شناسایی و تدوین استراتژیهای سازمان با بهره گرفتن از تکنیک فرایند تحلیل شبکه^[۱۵]و تاپسیس^[۱۶] انجام دادند. این مطالعه با هدف اولویت بندی استراتزیهای تدوین شده در یک شرکت فعال در صنعت گاز با بهره گرفتن از رویکرد ترکیبی تصمیم گیری چندمعیاره و تحلیل SWOT صورت گرفت. نتایج حاصله نشان داد که مهمترین فاکتور در انتخاب استراتژی، وجود نیروی کار ماهر و متخصص در سازمان است. پس از آن وجود سرمایه های مالی مناسب در شرکت از بیشترین اولویت برخوردار است. برای شناسایی استراتژی بهینه نیز از تکنیک تاپسیس استفاده شد. در این مطالعه شناسایی معیارهای اصلی و زیربنایی انتخاب استراتژی های با بهره گرفتن از تکنیک دلفی، مقایسه و اولویت بندی معیارها و زیرمعیارها با بهره گرفتن از تکنیک تحلیل شبکه،(این تکنیک نه تنها وابستگی بین معیارهای مختلف را مشخص می کند، بلکه وزن نسبی هر معیار یا مولفه را محاسبه می نماید) و انتخاب بهترین استراتزی با بهره گرفتن از تکنیک تاپسیس صورت گرفت.
معیارهای تصمیم گیری در این تحقیق، نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصتها و تهدیدها هستند و مولفه های ایجاد کننده نقاط ضعف و قوت و فرصتها و تهدیدها به عنوان زیرمعیارهای تصمیم گیری محسوب می شوند. در این مطالعه سه نوع رابطه بین معیارها بصورت زیر تعریف گردیده است:
تاثیر هدف پژوهش بر معیارهای پژوهش بر معیارهای اصلی انتخاب استراتژیها
تاثیر معیارهای اصلی بر زیرمعیارها
تاثیر و ارتباط داخلی معیارها بر یکدیگر
در نتیجه مدل تحقیق از حالت ارتباط سلسله مراتبی به صورت یک شبکه در می‌آید. از آنجا که در مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP) روابط درونی معیارها در نظر گرفته نمی شود، بنابراین باید از فرایند تحلیل شبکه یا ANP استفاده نمود(سیدعلیزاده،۱۳۹۰).
در همین زمینه، رازلیقی در تحقیقی با عنوان “تعیین استراتژی بهینه محصولات شرکتهای بیمه با بهره گرفتن از روش تصمیم گیری چند معیاره"، از روش تاپسیس به منظور تحلیل نتایج و انتخاب استراتژی بهینه استفاده کرد (رازلیقی،۱۳۸۲). آسیان و همکارانش در سال ۱۳۸۸ مطالعه ای را در زمینه “ارزیابی برنامه ریزی استراتژیک در شرکتهای تولیدی با بهره گرفتن از AHP فازی” انجام دادند. نتایج تحقیقات آنها نشان داد، اگر شاخص های ارزیابی توسط یک متدولوژی ساختارمند بکار گرفته شوند، ابزاری پویا و موثر برای سنجش میزان اثربخشی برنامه ریزی استراتزیک در سازمانها می‌باشند (آسیان،۱۳۸۸). مانیان، در تحقیقی به استفاده از معادلات ساختاری در ارائه مدلی برای موفقیت برنامه ریزی استراتژیک فناوری اطلاعات پرداخته است (مانیان،۱۳۸۸). مهرالحسنی، موضوع ارزیابی سند برنامه استراتژیک به روش فازی را در اداره کل بیمه خدمات درمانی استان کرمان بررسی و پیاده سازی نموده است و نتیجه گیری نمود که بکارگیری روش فازی برای ارزیابی اسناد استراتژیک نسبت به روش تصمیم‌گیری بر اساس میانگین کل، ساده تر و به واقعیت نزدیکتر است (مهرالحسنی،۱۳۸۷). حل مساله برنامه ریزی استراتژیک استوار با بهره گرفتن از برنامه ریزی سناریو و سیستم استنتاج فازی توسط حنفی زاده مورد بررسی قرار گرفت. این روش به مدیران و برنامه ریزان استراتژیک سازمانها کمک می کند تا بتوانند با ارزیابی محیط آینده خویش به بینش درستی در تدوین استراتژیهای سازمان دست یابند و مزیت رقابتی سازمان را در محیط آشفته و متغیر آینده حفظ کنند (حنفی زاده،۱۳۸۵). تحلیل استراتژیک تدوین و انتخاب استراتژی مبتنی بر ماتریس سوات و تکنیک های تصمیم گیری چند شاخصه توسط خورشید در سال ۱۳۸۹ ارائه گردید(خورشید،۱۳۸۹).
نقوی و فلاح، با بهره گرفتن از مدل ترکیبی کارت امتیازی متوازن و تصمیم گیری چند معیاره اقدام به طراحی و تدوین استراتژیهای کارآفرینی در مرکز کارآفرینی دانشگاه یزد نمودند. در این مطالعه با بهره گرفتن از روش تصمیم گیری چندمعیاره ویکور^[۱۷]،از منظر استراتژیک و بر اساس کارت امتیازی متوازن^[۱۸]، به بررسی شاخص های کارآفرینی در دانشگاه یزد پرداخته شد. دراین تحقیق اوزان معیارها با بهره گرفتن از تکنیک تحلیل سلسه مراتبی^[۱۹] ، محاسبه گردید و برای رتبه‌بندی گزینه ها از روش ویکور استفاده شد. روش ویکور یکی از تکنیک های برنامه ریزی سازشی^[۲۰]برای حل مسایل تصمیم گیری چند معیاره^[۲۱]است، که لیست رتبه بندی شده ای از حل های سازشی را تعیین نموده و بر رتبه‌بندی و انتخاب مجموعه ای از گزینه ها در حضور معیارهای متعارض، تمرکز می نماید(نقوی،۱۳۹۱).
الوندی و منصوری به مورد کاوی تاثیر کارت امتیازی متوازن بر مدیریت فرآیندهای کسب و کار در دو سازمان ایرانی پرداختند (الوندی،۱۳۸۵).. در مطالعه دیگری الوانی و عبداله پور، به بررسی نقش سرمایه های اجتماعی بر کارآفرینی سازمانی پرداختند. خنیفر و وکیلی نیز رابطه نوع ساختار سازمانی - اقتصادی و کارآفرینی سازمانی در شرکتهای کوچک و متوسط را بررسی نمودند. نتایج بدست آمده نشان داد که بین نوع ساختار سازمانی و کارآفرینی اقتصادی در شرکتهای مذکور رابطه معناداری وجود دارد(خنیفر،۱۳۸۷). الیاسی به بررسی موضوع کارآفرینی به عنوان یک حوزه علمی پرداخته است. در این تحقیق دیدگاه های مختلف درباره موضوع کارآفرینی به عنوان یک حوزه نوظهور علمی بررسی گردید، سپس فرصت را با نگاه فرآیندی، بر اساس منطق و استدلال قابل پذیرش همگانی به عنوان موضوع متمایز و یکپارچه ساز نظریه ها و چارچوب ها و در عین حال بسیار با اهمیت برای دنیای پویای معاصر ارائه می نماید(الیاسی،۱۳۸۷).

6. 6. ایا بین فضای کلی زندگی کارکنان و مشتری مداری رابطه معناداری وجود دارد ؟

6. 6. ایا بین یکپارچگی و انسجام در سازمان و مشتری مداری رابطه معناداری وجود دارد ؟

۸ . ایا بین امکان توسعه و بکارگیری قابلیت ها و مهارت های انسانی و مشتری مداری رابطه معناداری وجود دارد ؟
۱-۶- فرضیه های تحقیق
فرضیه های تحقیق با توجه به مدل تحقیق به شرح ذیل می باشد:
پرداخت منصفانه
محیط کار ایمن و بهداشتی
فرصت رشد و امنیت
یکپارچگی و انسجام سازمانی
توسعه قابلیت های انسانی
وابستگی اجتماعی کارکنان
فضای کلی زندگی کارکنان
قانون گرایی در سازمان
شکل ۱-۱ مدل مفهومی تحقیق (محقق ساخته)
۱-۶-۱ فرضیه اصلی
بین کیفیت زندگی کاری و مشتری مداری ارتباط معنی داری وجود دارد .
۱-۶-۲ فرضیه فرعی
۱ . بین پرداخت منصفانه و مشتری مداری رابطه معناداری وجود دارد .
۲ . بین محیط کاری ایمن و بهداشتی و مشتری مداری رابطه معناداری وجود دارد .

3. 3. بین فرصت رشد وامنیت مداوم در سازمان و مشتری مداری رابطه معناداری وجود دارد .

3. 3. بین میزان قانون گرایی در سازمان و مشتری مداری رابطه معناداری وجود دارد .

3. 3. بین وابستگی اجتماعی کارکنان و مشتری مداری رابطه معناداری وجود دارد .

3. 3. بین فضای کلی زندگی کارکنان و مشتری مداری رابطه معناداری وجود دارد .

3. 3. بین یکپارچگی و انسجام در سازمان و مشتری مداری رابطه معناداری وجود دارد .

۸ . بین امکان توسعه و بکارگیری قابلیت ها و مهارت های انسانی و مشتری مداری رابطه معناداری وجود دارد .
۱-۷- استفاده کنندگان از تحقیق

1. 1. شرکت ها و موسسات خدماتی : به ویژه ان دسته از شرکت ها که فعالیت ان ها مستلزم ارتباط مستمر و وسیع با مشتریان می باشد .

1. 1. نتایج این تحقیق می تواند از سوی سایر محققان و جامعه علمی کشور مورد استفاده قرار گیرد. ۱-۸-قلمرو تحقیق

این پژوهش دارای سه قلمرو زمانی، مکانی و موضوعی به شرح زیر می باشد:
۱-۸-۱- قلمرو زمانی
دوره زمانی این تحقیق از مهر ماه سال ۱۳۹۳ تا اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۴ است که این بازه زمانی صرف مطالعات مقدماتی و اکتشافی ،مطالعات نظری ،جمع اوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات و جمع بندی و نگارش تحقیق شده است .
۱-۸-۲- قلمرو مکانی
قلمرو مکانی تحقیق شعب بانک ملت در سطح شهر کرج می باشد. ۱-۸-۳- قلمرو موضوعی
با توجه به گستردگی و وسعت حوزه و فضای موضوع مورد مطالعه و نیز پارامترها و عوامل مختلف و متعددی که بر این موضوع تاثیر گذارند ،در این پژوهش سعی شده است تا ضمن بررسی و تجزیه و تحلیل کیفیت زندگی کاری و نیز مشتری مداری ،رابطه بین کیفیت زندگی کاری و مشتری مداری کارکنان مورد بررسی قرار گیرد .
۱-۹- جامعه و نمونه آماری
جامعه اماری این پژوهش به منظور سنجش کیفیت زندگی کاری کارکنان شعبات بانک ملت در سطح شهر کرج و جامعه اماری سنجش مشتری مداری ، مشتریان واحد ذکر شده می باشند . بدین ترتیب که از بین ۲۷۰ نفر از کارکنان شعب بانک ملت در شهر کرج ، ۱۶۰ کارمند با بهره گرفتن از فرمول کوکران تعیین گردیده که پرسشنامه های تهیه شده بین ان ها توزیع گردید .
۱-۱۰- روش پژوهش
این پژوهش از حیث هدف کاربردی می باشد زیرا به بررسی ساختار نظری در بافت ها و موقعیت های عملی و واقعی می پردازد .با توجه به اینکه هدف اصلی ان پیدا کردن رابطه بین چند متغیر است که به طور طبیعی رخ می دهند و هیچ دستکاری ازمایشی صورت نمی گیرد این تحقیق از حیث روش توصیفی و از ان جا که ابزار اصلی تحقیق (( پرسشنامه )) را در جامعه و بین نمونه ها توزیع و جمع اوری می کنیم از نوع پیمایشی و از ان جائیکه روابط بین متغیرها بررسی می گردد از نوع همبستگی می باشد.
۱-۱۱- روش و ابزار گردآوری اطلاعات
در این تحقیق برای گرداوری داده ها از دو روش کتابخانه ای و میدانی استفاده می شود . در بخش کتابخانه ای مبانی نظری تحقیق از کتب و مجلات تخصصی فارسی و لاتین و مقالات متعدد استخراج شده از اینترنت استفاده می شود که تحقیقات کتابخانه ای جهت استخراج مبانی نظری و تئوری بوده است و بخش میدانی تحقیق از طریق جمع اوری اطلاعات از طریق پرسشنامه انجام می شود.

۱-۱۲- تعریف مفاهیم و واژه ها