آنچه که در قدمهای« ده گانه» فوق به منظور تکمیل خانه کیفیت بیان شد، یکی از عمومی ترین روشهای تکمیل خانه کیفیت میباشد. هر سازمان، فرایند QFD را با توجه به نیازهای منحصر به فرد خود تعدیل می کند. توجه به این نکته لازم و ضروری است که شیوه یاد شده تنها دیدگاه موجود در این زمینه نیست و این امکان وجود دارد که در منابع و متون مختلف موجود در زمینه QFD، ماتریسهای متنوعی برای این منظور مشاهده میگردد. به عنوان مثال در برخی از ماتریسهای خانه کیفیت موارد زیر درج شده است:
هزینه: چنانچه مقدار آن مشخص باشد، در محل مربوط ثبت می شود چنانچه مقدار آن نامشخص باشد، مقدار تخمینی آن با بهره گرفتن از شیوه های مختلف اندازه گیری مقادیر در نظر گرفته می شود و تمامی هزینهها در نهایت به صورت درصد، نرمال بیان میشوند.
شاخص ارزشها[۱۵۶]: فرمول محاسبه شاخص ارزش چنین است:
V=%I %C
هزینه هدف: برای بدست آوردن هزینه هدف برای هر یک از مشخصههای فنی، میتوان شاخص ارزش را در هزینه های واقعی ضرب کرد.
درجه سختی[۱۵۷]: اغلب گروه ها برای درجه سختی، میزان دشواری رسیدن به هدفهای تعیین شده برای مشخصههای فنی محصول را در سطرهای ماتریس خانه کیفیت نشان می دهند. برای مثال در مقایسه پنج نقطهای، ۵ برای بسیار مشکل، یعنی اختراع جدیدی مورد نیاز است (شیلیتو ، ۱۹۹۴).
در ضمن در اینجا یادآوردی میکنیم در به کارگیری QFD در سازمانهای خدماتی از بسیاری از مؤلفه های موجود در صنعت مانند نقاط فروش (ضریب تصحیح) و نسبت بهبود استفاده نمی شود و در بعضی پروژه ها تعیین مقادیر هدف برای خواسته های مشتری و مشخصههای کیفی کار بسیار سختی است (اینسپروچ[۱۵۸] و همکاران ، ۱۹۹۶).
زمانیکه خانه کیفیت تکمیل شود، اطلاعات با ارزش زیر در اختیار است (گاور و همکاران ، ۱۹۹۷):
نیازمندیهای مشتریان و اولویت بندی آنها
تجزیه و تحلیل موقعیت سازمان و رقبا
ارتباط بین نیازمندیهای مشتریان و مشخصههای فنی
اولویت بندی الزامات فنی جهت بهبود با رویکرد بین بخشی
۲-۲۲ تعریف بانک
ﻛﻠﻤﻪ ﺑﺎﻧﻚ ﺍﺻﻄﻼﺣﻲ ﺍﺳﺖ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻭﺍژﻩ ﺁﻟﻤﺎﻧﻲ bank ﻧﻮﻋﻲ ﺷﺮﻛﺖ، ﺍﺧﺬ ﻭ ﺭﻭﺍﺝ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻭ ﺷﺎﻳﺪ ﻫﻢ ﺍﺯ ﻛﻠﻤﻪ Banque ﻓﺮﺍﻧﺴﻮﻱ ﻭ ﻳﺎ Banco ﺍﻳﺘﺎﻟﻴﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﻱ ﻧﻴﻤﻜﺖ ﺻﺮﺍﻓﺎﻥ ﺑﻪ ﻛﺎﺭ ﺑﺮﺩﻩ ﻣﻲ ﺷﺪ ﺍﺷﺘﻘﺎﻕ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ .ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎﻝ ﻣﻮﺳﺴﺎﺕ ﺻﺮﺍﻓﻲ ﺁﻥ ﺭﻭﺯﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﻤﺎﻥ ﻧﺎﻡ ﻭ ﺭﻭﺵ ﺩﻳﺮﻳﻦ ﺑﻪ ﺗﺪﺭﻳﺞ ﺗﻜﺎﻣﻞ ﻳﺎﻓﺘﻪ ﻭ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﻲ ﻓﻌﺎﻝ ﺩﺭﺁﻣﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺟﻠﺐ ﺭﺿﺎﻳﺖ ﻣﺮﺩﻡ ﻭ ﺭﻋﺎﻳﺖ ﺍﺻﻮﻝ ﺍﺧﻼﻗﻲ، ﺻﺪﺍﻗﺖ ﻭ ﺩﺭﺳﺘﻜﺎﺭﻱ، ﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻨﺪ ﻣﺮﻛﺰ ﻛﻠﻴﻪ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻫﺎﻱ ﭘﻮﻟﻲ ﻭ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭﻱ ﻭ ﭘﺎﻳﻪ ﮔﺬﺍﺭ ﺑﺎﻧﻚ ﻫﺎﻱ ﺍﻣﺮﻭﺯﻱ ﮔﺮﺩﻧﺪ. بانکداری امروزه یک پدیده از قرن هفدهم بهبعد میباشد. هرچند که فعالیتهای صرافی و تا حدی نیز اعتباری از زمانهای خیلی گذشته در ایران نیز سابقه داشته است، ولی بانکداری به مفهوم جدید آن در سال ۱۸۸۷ میلادی (۱۲۶۶ شمسی) تجربه شد (پژویان، ۱۳۸۶، ۷).
۲-۲۳ تقسیم بندی انواع بانک
بانکداری جزئی، که مستقیما با اشخاص وتجارتها ی کوچک سرو کار دارد
بانکداری تجاری، که خدمات تجارت بازار متوسط را ارائه میدهد
بانکداری شراکتی، که مربوط به موسسات تجاری بزرگ ومستقل
بانکداری خصوصی، که خدمات مدیریت سرمایه را برای اشخاص و خانوادههای دارای ارزش شبکهای بالا فراهم میکند
بانکداری سرمایه گذاری، که مربوط میشود به فعالیتهایی که در بازارهای مالی انجام میگیرد. (www.ghatreh.com)
۲-۲۴ پیشینه تحقیق
در دهه اخیر، کشورهای صنعتی در اروپا، آمریکا و آسیای شرقی پروژه های بسیاری در مورد استفاده از QFD و TQM در سازمانهای خدماتی گزارش کرده اند. با توجه به جستجوهای انجام شده در کتابخانه های دانشگاه و مرکز اسناد علمی کشور (ایران داک[۱۵۹])، نشان داده می شود که هیچ کار تحقیقی و مطالعه ای در مورد بکارگیری روش QFD در بانک صادرات کرمان و سنجش رضایت مشتریان با بهره گرفتن از این روش ، تاکنون گزارش نشده است. تحقیقات زیادی درباره سنجش رضایت مشتریان در شرکتهای خدماتی و همچنین به کار گیری روشQFD در شرکتهای صنعتی و خدماتی انجام شده است. آتاناسوپولوس[۱۶۰] در سال ۱۹۹۷ در تحقیقی با بهره گرفتن از ابعاد زیر سطح رضایت مشتری را از خدمات بانکی در بانکهای دولتی و خصوصی یونان که یکی از مهمترین شرکتهای خدماتی میباشند، مورد سنجش قرار داد:
بعد ارتباط متقابل
ادب پرسنل
رابطه پرسنل با مشتریان
مدت زمان ارائه خدمات
شایستگی پرسنل
توانایی پاسخ به تقاضای مشتریان
فقدان بوروکراسی زائد
تعاملات بدون خطا
بعد فیزیکی
شبکه جهانی
وجود دستگاههای خود پرداز
تنوع خدمات
تشریک مساعی با دیگر بانکها
داشتن نوآوری در ارائه خدمات
منحصر به فرد بودن خدمات
بعد شرکتی
موقعیت در خیابان اصلی
شهرت بانک
وضعیت مالکیت (خصوصی یا دولتی بودن)
بعد راحتی
نزدیکی شعبه به محل سکونت
اندازه شبکه شعب
نزدیکی شعبه به محل کار
ساعات کار شعب
خدمات تلفنی
بعد قیمت
نرخ بهره وام
نرخ سود سپرده
میزان کارمزد بانکی
گریگو رودیس[۱۶۱] و همکارانش در سال ۲۰۰۱ با بهره گرفتن از اصول تجزیه و تحلیل چند معیاره اقدام به سنجش رضایتمندی مشتری در بخش بانکداری خصوصی یونان نمودند. اطلاعات مورد نیاز تحقیق از طریق پرسشنامه از ۳۰۳ نفر از مشتریان بانکهای تجاری خصوصی یونان جمع آوردی شد. در نتایج این پژوهش تاکید محققان بر روی تعیین ابعاد حیاتی خدمات و بخشبندی مشتریان بر اساس ترجیحات و انتظارات مختلف بود. نمودار (۲-۱۳) ساختار سلسله مراتبی ابعاد رضایتمندی مشتری که توسط آنها به کار رفته است را نشان میدهد.
- قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۲۱/۰۱/۱۳۷۹٫
موافقتنامهی داوری را اشخاصی میتوانند منعقد نمایند که اهلیّت اقامه دعوا را دارند. (ماده ۴۵۵ ق.آ .د.م). کافی است که طرفین اهلیّت اقامه دعوایی که به داوری ارجاع میشود را دارا باشند، اگر چه برای اقامه سایر دعاوی اهلیّت نداشته باشند. بنابراین شخص بالغی که به سن ۱۸ سال تمام نرسیده و حکم رشد نیز دریافت ننموده، اگرچه حق اقامهی دعوا در مورد امور مالی را ندارد ولی میتواند در سایر موارد مربوط به خود دخالت و از جمله اقامهی دعوا نماید و یا طرف دعوا قرار گیرد. اگر چه در ماده ۴۵۴ ق.آ.د.م تنها شرط اهلیّت طرفین تصریح شده اما نمیتوان توافق به داوری را از سایر شرایط اساسی برای صحّت معامله که در ماده ۱۹۰به بعد قانون مدنی پیشبینی شده معاف دانست. علیالقاعده تمامی اختلافات می تواند به داوری ارجاع شود، در عین حال اختلاف باید قابلیت داوری داشته باشد. به موجب مواد۴۵۷، ۴۷۸، بند۱ماده ۴۹۶ ق.آ.د.م. و بند ۲ ماده مزبور که شامل دعاوی عمومی، ورشکستگی، دعاوی راجع به اصل نکاح، فسخ آن، طلاق و نسب و همچنین دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی پس از تصویب هیأت وزیران و اطلاع مجلس شورای اسلامی صورت می گیرد.
- قانون داوری تجاری بین المللی مصوب ۲۶/۰۶/۱۳۷۶٫
قانون داوری تجاری بین المللی ایران همانگونه که از اسم آن پیدا است ناظر بر داوری های تجاری بین المللی می باشد. به موجب بند ب از ماده ۱ قانون مزبور ((داوری بین المللی عبارت است از اینکه یکی از طرفین در زمان انعقاد و موافقت نامه ی داوری به موجب قوانین ایران تبعه ایران نباشد)). قانون داوری تجاری بین المللی در مقایسه با موضوع داوری قانون آیین دادرسی مدنی قانون خاص در برابر عام محسوب می گردد.
- قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب مصوب ۱۵ تیر ماه ۱۳۷۳ ه. ش.
به موجب ماده ۶ قانون یاد شده طرفین دعوی در صورت توافق می توانند برای احقاق حق و فصل خصومت، به قاضی تحکیم مراجعه نمایند.
- قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران (اصل آزادی و حاکمیت اراده).
به موجب ماده ۱۰ قانون مدنی و اصل حاکمیت اراده و آزادی قراردادها که در حمایت از اشخاص مشمول تابعیت ایران وضع گردیده و برابر رویه قضایی محاکم دادگستری که برگرفته از این اصل قانونی می باشد، اشخاص (حقیقی و حقوقی) آزادند در معاملات و مراودات مالی و غیر مالی خود هرگونه توافقی را که به صلاح فعالیت های تجاری و غیر تجاری آن ها می باشد، مشروط بر اینکه مخالف و معارض با قانون و نظم عمومی نباشد را نمایند، از جمله ارجاع دعاوی و اختلافات موجود و یا آتی خود به داوری.
ب : قوانین و اسناد بین المللی
قانون داوری نمونه آنسیترال و سایر اسناد و قواعد بین المللی با گسترش ارتباط و توسعه فناوری و ارتباط تنگاتنگ بین سیاست و اقتصاد، همچنین تعامل بیش از پیش بین ملتها و به ویژه دولت ها با هم، با تأسیس مراکز بین المللی و ایجاد و تدوین قوانین، منشور و تفاهم نامهها، بهدنبال روانسازی تعاملات برآمده و با رویکرد نظم و انضباط بین المللی و حمایت از شهروندان و اتباع داخلی خود، مبادرت به امضاء و تأیید این قوانین نمودهاند لذا با تأسی از این قوانین و الگوگیری از آن در وضع قوانین داخلی به پذیرش این واقعیت نیز تن دادهاند که این اتفاق را می توان بهعنوان یکی از مهمترین اتفاقات قرون اخیر در حوزه روابط بین الملل (حقوقی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و …) دانست. به عنوان نمونه به برخی از مواد قانون داوری نمونه آنسیترال، قواعد آنسیترال و سایر مقررات بین المللی از قبیل قانون نمونه داوری بازرگانی بین المللی، کنوانسیون حل و فصل اختلافات مربوط سرمایه گذاری بین دولت ها و اتباع دولت های دیگر (کنوانسیون واشنگتن ۱۹۶۶)، کنوانسیون شناسائی و اجرای احکام داوری خارجی [۴۷] اشاره خواهیم کرد.
منتخب قوانین و اسناد بین المللی
در قوانین، مقررات و اسناد بین المللی نیز مقررات و آرائی دیده می شود که با توجه به اهمیت مسأله و اقبال دولت ها و اشخاص متبوع آن به داوری به صورت ویژه توجه نموده اند.
قانون داوری نمونه آنسیترال
ماده ۱ . داوری در صورتی بین المللی است که:
الف: محل تجارت طرفین موافقت نامه ی داوری در زمان انعقاد آن موافقت نامه در کشورهای مختلف باشد.
ب : یکی از محل های زیر خارج از کشوری باشد که محل تجارت طرفین در آن واقع است:
۱ . محل داوری چنانچه در موافقت نامه ی داوری یا به موجب آن، معین شده باشد.
۲ . هر محلی که قسمت عمده تعهدات رابطه تجاری باید در آن جا اجراء شود یا محلی که موضوع دعوا نزدیک ترین ارتباط را با آن جا دارد.
ج : طرفین به صراحت توافق کرده باشند که موضوع موافقت نامه ی داوری به بیش از یک کشور ارتباط دارد.
قاعده آنسیترال
بخش اول – قواعد مقدماتی
ماده۱:
هرگاه طرفین قراردادی کتباً موافقت کرده باشندکه اختلافات ناشی از آن قرارداد را طبق قواعد داوری آنسیترال به داوری ارجاع نمایند، اختلافات مزبور این قواعد و هرنوع اصلاحی که با توافق کتبی طرفین در قواعد مزبور به عمل آید، حل و فصل خواهد شد.
این قواعد بر داوری حاکم خواهد بود مگر در مواردی که هریک از آنها با مقررات قانون ناظر برداوری در تعارض بوده و طرفین نتوانند از آن مقررات عدول نمایند، که در این صورتهمان مقررات مجری خواهد بود.
ماده۳: اطلاعیه داوری
طرفی که به داوری رجوع می کند (و از این پس ((خواهان)) نامیده می شود) باید به طرف دیگر (که از این پس ((خوانده)) نامیده می شود) اطلاعیه داوری ارسال دارد.
جریان داوری از تاریخی آغاز شده محسوب می شود که خوانده ، اطلاعیه داوری را دریافت کند.
بخش سوم – جریان داوری
ماده ۱۵: مقررات عمومی
دیوان داوری می تواند با رعایت این قواعد به نحوی که خود مقتضی بداند، جریان داوری را هدایت کند، مشروط براینکه با طرف های داوری به مساوات رفتار کند و در هریک از مراحل رسیدگی به هر طرف کاملاً فرصت دهد که مطالب خود را ارائه نماید.
ماده ۱۶: مقر داوری
محل انجام داوری با توجه به شرایط داوری توسط دیوان داوری تعیین خواهد شد مگر آن که طرف ها در مورد آن توافق کرده باشند.
قانون نمونه داوری بازرگانی بین المللی
فصل اول: مقررات عمومی
ماده ۲ . تعاریف و قواعد تفسیر
به منظور (اجرای) این قانون:
الف : منظور از ((داوری)) هر نوع داوری است، اعم از اینکه توسط یک مؤسسه دائمی اداره (و تصدی) شود یا نه.
ب: ((هیأت داوری)) به معنای داور واحد یا گروه داوران می باشد.
فصل دوم: موافقتنامهی داوری
ماده ۷ . تعریف و شکل موافقتنامهی داوری
۱ . ((موافقتنامهی داوری)) توافق (قراردادی) است بین طرفین که به موجب آن تمام یا بعضی اختلافات به وجود آمده در مورد یک رابطه حقوقی معین اعم از قراردادی یا غیر قراردادی یا اختلافاتی را که ممکن است (در رابطه با آن ارتباط حقوقی معین) پیش آید به داوری ارجاع می شود. موافقتنامه داوری ممکن است به صورت شرط داوری در یک قرارداد یا به صورت موافقتنامه جداگانه باشد.
۲ . موافقتنامهی داوری بایستی به صورت کتبی باشد. موافقتنامه در صورتی کتبی است که طی سندی (نوشته ای) به امضاء طرفین رسیده باشد، یا طی مبادله نامه ها، تلکس، تلگرام یا سایر وسایل مخابراتی که وجود موافقتنامه را اثبات نماید، آمده باشد، یا یکی از طرفین طی مبادله دادخواست یا دفاعیه، وجود آن را ادعا کند و طرف دیگر آن را تکذیب ننماید. تصریح در قرارداد به سندی (خارج از قرارداد) که متضمن شرط داوری است به منزله موافقتنامهی داوری خواهد بود، مشروط بر اینکه قرارداد مذکور به صورت کتبی بوده و تصریح به نحوی باشد که شرط (داوری) را جزیی از قرارداد بنماید.
کنوانسیون حل و فصل اختلافات مربوط سرمایه گذاری بین دولت ها و اتباع دولت های دیگر(کنوانسیون واشنگتن ۱۹۶۶)
فصل اول: مرکز بین المللی حل و فصل اختلافات مربوط به سرمایه گذاری
قسمت اول: تأسیس و سازمان
ماده ۱٫
-
- بدین وسیله ((مرکز بین المللی برای حل و فصل دعاوی سرمایه گذاری)) (که بعد از این ((مرکز)) نامیده می شود)، تأسیس می گردد .
-
- هدف مرکز ایجاد تسهیلات برای سازش و داوری در مورد اختلافات سرمایه گذاری بین دول متعاهد و اتباع سایر کشورهای متعاهد، مطابق مقررات این کنوانسیون، می باشد.
قسمت ششم: وضعیت ها، مصونیت ها و امتیازات
ماده ۱۸٫
مرکز دارای شخصیت حقوقی بین المللی کامل می باشد.
باب دوم: درباره معرفت امر خداوند: وی در این باب چنین می گوید که این عالم به امر الهی ساخته شده است؛ آن چنانی که خداوند در قرآن از آن تعبیر به « کن فیکون» کرده است.[۳۸۲]
باب سوم: درباره معرفت اصلین: منظور از اصلین در اینجا، عقل و نفس است؛ وی معتقد است زمانی انسان، مفهوم لوح و قلم و قضا و قدر و کرسی را درک می کند که مفهوم عقل و نفس را درک نماید.[۳۸۳]
باب چهارم: درباره معرفت جدّ و فتح و خیال: وی این سه اصطلاح را چنین معنا می کند: « جدّ» بدین معناست که وقتی انسانی متولد می شود خداوند سعادت را برای او مقدر می نماید و در طول زندگی این انسان بر اساس همان سعادت حرکت می کند و حکومت می نماید؛ حال اگر انسان از این مرحله پیروزمندانه بیرون آید وارد مرحله دوم که «فتح» است می شود، در این مرحله خداوند چشم دلش را باز می کند و همه متشابهات را درک می نماید و هیچ چیز برای وی مجمل باقی نمی ماند، هر گاه این مرحله را نیز گذراند، و با سعادت از این دنیا رحلت نمود، وارد مرحله سوم- خیال- می شود، یعنی خداوند چنین شخصی را امام قرار می دهد.[۳۸۴]
باب پنجم: شناخت حروف علویه هفتگانه: منظور از حروف هفتگانه، عقول هفتگانه است. که وی درباره آن تعبیر« کونی قدر» می کند؛ هفت حرفند که خلقت بر اساس آن اداره می شوند که عبارتند از «ک» یعنی حضرت آدم؛ « و» حضرت نوح؛ « ن» حضرت ابراهیم؛ « ی» حضرت موسی؛ «ق» حضرت عیسی؛ «د» حضرت محمد؛ «ر» حضرت قائم.[۳۸۵]
باب ششم: شناخت رسالت: در این باب درباره رسالت پیامبران علی الخصوص پیامبر اسلام(۶) بحث می کند.[۳۸۶]
باب هفتم: شناخت وصایت: وی در این باب چنین بیان می کند که انسان موقع مردنش باید وصیت بکند چنانکه پیامبران وصیت می کردند.[۳۸۷]
باب هشتم: شناخت امامت: وی در این باب معتقد است که در هر زمانی امامی وجود دارد خواه حاضر باشد یا غایب.[۳۸۸]
باب نهم: شناخت قیامت: در این باب علائم قیامت و وقوع آن بحث شده است.[۳۸۹]
باب دهم: شناخت بعث: وی در اینجا بیان می کند که آدمی با همان هیبتی که در این دنیا داشته از قبر بیرون می آید و قائل به معاد جسمانی شده است.[۳۹۰]
باب یازدهم: شناخت ثواب و عقاب: وی درباره ثواب الهی و عقابش در قیامت بحث می کند.[۳۹۱]
باب دوازدهم: شناخت ماخذ تاویلات قرآن: وی در این باب راه چگونگی تاویل کردن آیات قرآن را بحث می نماید و چندین مثال در این باره می آورد.[۳۹۲]
باب سیزدهم: شناخت وضو و طهارت؛ باب چهاردهم: شناخت نماز؛ باب پانزدهم: شناخت زکات؛ باب شانزدهم: شناخت روزه؛ باب هفتهم: شناخت حج: وی در این باب ها بعد از توضیحی مختصری که درباره هر کدام می دهد، چگونگی به جا آوردن آنان را نیز توضیح می دهد.[۳۹۳]
محتوای کتاب کشف المحجوب
این کتاب ابو یعقوب سجستانی نیز از چند فصل تشکیل شده است که عبارتند از:
فصل اول: التوحید، فصل دوم: المبدع الاول، فصل سوم: خلق ثانی، فصل چهارم: خلق ثالث، فصل پنجم: خلق رابع، فصل ششم: خلق خامس، فصل هفتم: خلق سادس .[۳۹۴]
۲-۳ اندیشه کلامی خوارج سیستان
در این منطقه سه فرقه عمده خوارج به نام عطویه، ازارقه و پیروان حمزه خارجی فعالیت داشته اند و دارای آرای کلامی خاصی بوده اند؛ بدین شرح:
۱-۲-۳ اندیشه های کلامی ازارقه
۱- ازارقه مخالفان خود را مشرک و کافر مى دانستند، در حالى که خوارج اولیه آنان را تنها کافر مى پنداشتند.
۲- قاعدین خوارج، یعنى آن دسته از خوارج که همراه ازارقه جنگ نمى کردند، کافر و مشرک هستند.
۳- اطفال مشرکان (مخالفان ازارقه ) نیزمشرکند و در آتش دوزخ جای دارند.
۴- کشتن مشرکان-یعنى مخالفان ازارقه- و زنان و اطفالشان مباح است .
۵- همه مشرکان از جمله اطفال تا ابد در آتش جهنم خواهند ماند.
۶- انجام هر گناهى، اعم از گناه کبیره یا صغیره باعث کفر و شرک مى شود.
۷- خداوند مى تواند کسى را به پیامبرى برگزیده که قبل از نبوت کافر بوده و یا پس از نبوت کافر خواهد شد. ۸- تقیه در گفتار و کردار جایز نیست.[۳۹۵]
۲-۲-۳ اندیشه کلامی عطویه
این فرقه معتقد بودندکه : ۱- باید خداوند و رسول او راشناخت.۲-به خون مسلمان احترام گذاشت. ۳- غدر و مکر نبایدکرد. ۴- باید براى آشنایى مردم به احکام اسلام، از راه برهان و دلیل وارد شد. ۵-مرتکب گناه کبیره مشرک است.۶- انسان ها نیاز به امام ندارند بلکه خودشان باید نسبت به یکدیگر انصاف داشته باشند.[۳۹۶]
۳-۲-۳ اندیشه کلامی حمزه خارجی
پیروان حمزه بن ادرک را حمزویه گویند این فرقه با فرقه میمونیه[۳۹۷] هم فکرى داشتند؛ در نتیجه معتقد بودند:
۱- آنان افعال انسان ها را به قدر الهی اسناد می دادند
۲- انسان ها قبل از انجام کار، استطاعت این عمل را دارند یعنی خداوند توان انجام کارها را به آدمیان داده است.
۳-خداوند نسبت به بندگان فقط خیر را اراده می کند و ذات خداوند ازاراده شر و گناه مبراست.
۴-جایگاه اطفال کفار در جهنم است.
۵-در یک زمان دو امام مى توانند حضور داشته باشند، درصورتى که متفق القول نباشند .[۳۹۸]
قرن دوم همچون قرن نخستین، خوارج در سیستان فعالیت داشتند، اما اندیشه های کلامی آنان متفاوت شد زیرا خوارج قرن پیشین در مساله امامت معتقد بودند که انسان ها نیاز به امام ندارند بلکه خودشان باید نسبت به یکدیگر انصاف داشته باشند»[۳۹۹] اما پیروان حمزه بن ادرک خارجی در این باره معتقد بودند که «در یک زمان دو امام مى توانند حضور داشته باشند، درصورتى که متفق القول نباشند»؛[۴۰۰] علت این اختلاف، محیطی بود که در سیستان حاکم شد؛ زیرا خوارج در قرن اول به آن قدرت سیاسی نرسیدندکه بتوانند حکومت سیستان را به دست گیرند ولی خوارج در این قرن علیه حکومت عباسی شوریدند و« حمزه بن ادرک» توانست، حکومت سیستان را به دست گیرد و خوارج را در آن جا به برتری رساند و حدود ۵۰۰۰ نفر با وی در سیستان بیعت کردند ؛[۴۰۱] در نتیجه این افراد قائل شدند که می تواند در یک زمان دو امام باشد که یکی خلیفه عباسی می شود و دیگری «حمزه بن ادرک».
۳-۳ اندیشه کلامی اهل سنت سیستان
بعضی از فرقه های اهل سنت دارای اندیشمندانی بوده اند که در فصل پیشین شخصیت آنان بررسی شد؛ در این فصل مهم ترین آرای کلامی این فرقه ها مورد کنکاش قرار می گیرد.
۱-۳-۳ اهل حدیث
چنانچه بارها تصریح نمودیم که درست است عنوان پایان نامه مربوط به متکلمان است و اهل حدیث از مخالفان متکلمان بوده اند، ولی چون آنان نیز دارای آثار مستقلی در دفاع از مبانی اعتقادی خود هستند، به این جهت است که درباره آنان بحث می کنیم.
روش کلامی عثمان بن سعید
روش او برگرفته از شیوه استادانش، احمد بن حنبل و یحیی بن معین بوده است؛ به گونه ایی که فقط به ظاهر آیات و روایات تمسک کرده و از هر گونه تاویل در آیات و روایات اجتناب جسته است؛[۴۰۲]همانگونه که خودش صراحتاً بیان میکند، طبق ظاهرِ (الرَّحْمَنُ عَلَى العَرْشِ اسْتوَى)[۴۰۳]خداوند بر روی عرش نشسته و نظاره گر اعمال است؛ همچنین بارها نسبت به خلق قرآن مخالفت کرده و قائل به قدم کلام الهی بوده و هرگز قائل به تاویل آیات قرآن نبوده است؛ به گونه ایی که برای ادعایش این آیه را تلاوت می کرده است(رَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أَنْزَلْتَ وَ اتَّبَعْنَا الرَّسُوْلَ)[۴۰۴].[۴۰۵] وی در مناظره کردن تبحر داشت و بارها با علمای جهمیه مناظره کرده است.[۴۰۶]
وی آثار متعدد کلامی دارد که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
الف: کتاب «الردعلى الجهمیه»
عثمان بن سعید سیستانی برای رد اعتقادات جهمیه کتابی به نام الردعلى الجهمیه[۴۰۷] را نوشته است. وی در این کتاب، مباحث کلامی درباره اسماء و صفات خداوند را با رویکرد اهل حدیث و سلف ذکر کرده و با موضع گیری در برابر جهمیه و هرگونه تعطیل و تشبیه و تمثیل و تاویل را درباره خداوند به وسیله ادله عقلی و نقلی رد کرده است.[۴۰۸]
روش عثمان بن سعید در این کتاب چنین است که پس از طرح مساله کلامی آیات قرآنی و روایات وارد شده در مساله و اقوال ائمه سلف اهل سنت را ذکر میکند و در ادامه هر بحث، شبهات آن مساله را همراه پاسخ آن بیان می کند.در این کتاب مباحث مختلف کلامی پیرامون آسما و صفات بیان شده است؛ مسائلی مانند:
الف: نشستن خدا بر عرش: چنانچه پیشتر اشاره شد وی در این کتاب اظهار میکند که خداوند بر روی عرشی که بر روی آسمان هفتم وجود دارد نشسته است.[۴۰۹]
ب: عدم حضور خدا در همه جا: وی معتقد است که جایگاه خداوند بالای عرش است و در جای دیگری حضور ندارد بلکه فقط علم به تمام اشیاء دارد.[۴۱۰]
ج: قائل به رویت خدا: او در این کتاب قائل شده که بعضی از انسان ها در روز قیامت، خداوند را می بینند همانگونه که خورشید و ماه را در دنیا می دیدند.[۴۱۱]
د: نزول خداوند: وی معتقد است که خداوند، روز قیامت نزول می کند تا بین بندگانش حکم کند؛ همانگونه که در هر شب خداوند از یک آسمان به آسمان دیگر نزول می کند.[۴۱۲]
ه: قدم کلام الهی: وی با استناد به آیات و روایات معتقد است کلام الهی مخلوق نیست و مانند خود خداوند قدیم است.[۴۱۳] عثمان بن سعید در ادامه، بحث مفصلی مطرح کرده است که قرآن مخلوق نیست.[۴۱۴]
۲-۸-۱۵-۱) محیط زیست رضوانشهر
مسایل محیط زیست طبیعی:
-
- فعالیت کارخانه چوکا و ورود آب های آلوده به رودخانه های اطراف به خصوص اردجان
-
- نیروگاه سیکل ترکیبی پره سر که با ایجاد میدان های مغناطیسی زندگی ماهیان سواحل اطراف را به خطر می اندازد.
-
- تغییر کابری زمین های کشاورزی و جنگل ها که علاوه بر به خطر انداختن زندگی حیات وحش، باعث تغییرات آب و هوایی در دراز مدت شده است.
-
- احداث سد شفارود که با تکمیل آن و بی توجهی به مکان مناسب در هنگام آغاز پروژه، حدود ۳۱۹ هکتار از جنگل های مرغوب منطقه رضوانشهر کاملاً نابود خواهند شد.
مسایل زیستی حوزه انسانی و شهری: مهمترین مسایل شهری رضوانشهر در زمینه زیست محیطی، سیستم دفع زباله و فاضلاب است. با توجه به بالا بودن سطح سفره آب زیرزمینی شهرستان بعد از مدت کوتاهی اکثر چاه های فاضلاب با آب های زیرزمینی تداخل پیدا کرده و آب های زیرزمینی آلوده می گردد. (نبود سیستم دفع فاضلاب بهداشتی)
زباله ها نیز از مبدأ تفکیک نمی شود و با توجه به نبود کارخانه بازیافت زباله در سطح شهرستان و استان، دفع زباله به طریق غیر بهداشتی و در زمین ها و جنگل های اطراف انجام می گیرد. گروه مردمی NGO سمن به صورت غیر رسمی در زمینه محیط زیست رضوانشهر فعالیت می کند و با کسب مجوز می تواند علیه جرایم محیط زیست اعلام جرم نماید. (مأخذ: مصاحبه با آقای شادکام، مدیر محیط زیست رضوانهشر در تاریخ۸ تیر ماه ۱۳۹۳)
۲-۸-۱۵-۲) امکانات شهری رضوانشهر
رضوانشهر از نظر داشتن امکانات رفاهی شهری با توجه به مدت زمان نسبتاً کوتاه شهر شدن آن، دارای مشکلات و محدودیت هایی است که جا دارد با خواست و همکاری شهروندان و تلاش بیشتر مسئولان هرچه زودتر برطرف شود، عبارتند از:
-
- بافت قدیمی و فرسوده خیابان های اصلی شهر که هم از زیبایی چهره شهر می کاهد و هم رفت و آمد را بخصوص در فصول مسافر پذیر مشکل می کند.
-
- مشکلات جمع آوری و دفع بهداشتی زباله
-
- نداشتن شبکه دفع فاضلاب بهداشتی
-
- نداشتن مرکز فرهنگی و هنری و تفریح گاهی کافی و مجهز برای گذراندن اوقات فراغت نوجوانان و جوانان
-
- عدم توجه به برنامه و نقشه مهندسی در ساخت و سازهای شهر که باعث نامتوازن شدن ساخت و سازها و پیچ و خم های زیاد معابر و کوچه های شده است.
-
- کمبود و نقصان وسایل عمومی در داخل شهر و نداشتن پایانه مسافری در سطح شهرستان
-
- نداشتن بیمارستان و مراکز تخصصی درمانی برای رفع مشکلات درمانی شهروندان
-
- عدم برگزاری همایش، انجمن یا هر برنامه مرتبط با آموزش و آشنایی شهروندان با حقوق و وظایف شهروندی
-
- مشکلات اشتغال و فعالیت اقتصادی برای جوانان بخصوص فارغ التحصیلان دانشگاه ها.
فصل سوم روش اجرای تحقیق |
۳-۱) روش تحقیق و گردآوری اطلاعات
این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر اهمیت روش، توصیفی و پیمایشی است. جهت انجام این پژوهش در دو مرحله اقدام گردید؛ مرحله اول، مطالعات کتابخانه ای بود که در جهت تدوین مبانی نظری تحقیق، بررسی دیدگاه های موجود و مرور مطالعات انجام شده از منابع مکتوب، سایت های اینترنتی و … بهره گرفته شده است و در گام بعدی از مرحله پیمایشی استفاده شد. در تدوین پیشینه موضوع و مباحث نظری تحقیق، جمع آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و بررسی اسنادی بوده که با مطالعه متون، مقالات، کتب و پایگاه های اینترنتی و مراکز اداری مرتبط و بررسی ارتباط آن با توسعه حقوق شهروندی با بهره گرفتن از روش فیش برداری و مصاحبه و سپس پرسشنامه، دیدگاه های شهروندان شهر رضوانشهر حول موضوع مورد بحث، اطلاعات جمع آوری گردیده است. در این تحقیق، پرسشنامه ابزار اصلی جمع آوری اطلاعات در پیمایش میدانی و بررسی موردی موضوع مورد بحث در محدوده تعیین شده تحقیق می باشد. در این پرسشنامه با شاخص بندی محورهای اصلی موضوع که با مشورت استاد راهنما تنظیم شده، اهمیت و میزان اثرگذاری هر یک از این شاخص ها مورد سؤال قرار گرفته است و در قالب طیف لیکرت، سازماندهی گردیده و با پنج گزینه خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم نظر سنجی شده است. ضمن آنکه برای جمع آوری برخی اطلاعات مربوط به رضوانشهر از روش مصاحبه با مسئولین نیز بهره گرفته شد.
۳-۲) روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
پس از جمع آوری اطلاعات میدانی و جمع آوری پرسشنامه، پردازش اطلاعات با نرم افزار spss انجام شد. ابتدا با تحلیل توصیفی به نتیجه گیری در مورد فرضیه ها با بهره گرفتن از اطلاعات مربوط به فصل دوم و سوم پرداخته شد و در ادامه با بهره گرفتن از نرم افزار spss و آزمون ها و درصد گیری به جمع آوری و جمع بندی اطلاعات پرسشنامه ها پرداخته شد و فرضیه ها مورد ارزیابی قرار گرفت.
۳-۳) جامعه آماری
جامعه آماری تحقیق متشکل از طبقات با سواد شهر رضوانشهر می باشد (منظور از باسواد، تمامی کسانی است که توانایی خواندن و نوشتن دارند و در پرسشنامه به پنج گروه سواد ابتدایی، راهنمایی، دیپلم، فوق دیپلم، لیسانس و بالاتر از لیسانس قرار گرفته اند.) که مؤلفه های تأثیرگذار ژئوپلیتیک بر توسعه حقوق شهروندی از نظر آنها مشخص می شود. شهروندان با سواد ساکن در شهر رضوانشهر بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰، ۲۷۰۹۴ نفر می باشد که جامعه آماری این پژوهش را تشکیل می دهند.
۳-۳-۱) روش نمونه گیری
همانطور که گفته شد حجم جامعه آماری، شهروندان با سواد شهر رضوانشهر می باشند، انتخاب تعداد نمونه ها به صورت تصادفی با توجه به موضوع تحقیق و آگاهی های اولیه از جامعه آماری، همچنین گستردگی محدوده مورد مطالعه بر اساس فرمول کوکران از طبقات اجتماعی مختلف و مشاغل گوناگون جامعه در شهر رضوانشهر نموده که به دلیل تخصصی بودن مفهوم حقوق شهروندی دارای حداقل سواد بودند. مراحل انتخاب نمونه گیری از طریق فرمول کوکران در زیر تشریح می گردد: =n
در این فرمول t اندازه متغیر در توزیع طبیعی،p درصد توزیع صفت در جامعه یعنی درصد افرادی است که دارای صفت مورد مطالعه هستند، q درصد افرادی است که فاقد آن صفت در جامعه هستند.
d تفاضل صفت واقعی صفت در جامعه با میزان تخمین محقق برای وجود آن صفت در جامعه است که حداکثر آن تا ۵۰/۰ است و دقت نمونه گیری نیز با آن بستگی دارد و N حجم جامعه مورد مطالعه را نشان می دهد. (حافظ نیا، ۱۳۸۹: ۱۶۶)
۳-۳-۲) حجم نمونه
نمونه گیری تصادفی از قشرهای مختلف شهروندان رضوانشهر بر اساس کوکران به شرح زیر است:
=۳۴۵ = n
لذا بر اساس فرمول نمونه گیری فوق تعداد نمونه ها ۳۴۵ نفر می باشند که در شهر رضوانشهر پرسشنامه ها در بین آنها توزیع و توسط نمونه ها تکمیل گردید.
۳-۴)متغیرها
متغیر عبارت است از ویژگی هایی که محقق آنها را مشاهده و اندازه گیری می کند. واژه متغیر به ویژگی هایی اطلاق می شود که بیش از یک ارزش به آنها اختصاص داده می شود و تغییرات را از فردی به فردی و یا از شئ به شئ دیگر نشان می دهد و بنابراین متغیر بر اساس نقشی که در تحقیق به عهده دارد، به دو دسته مستقل و وابسته تقسیم می شود.
۳-۴-۱) متغیر مستقل
۹
۷۷۵/۰
شبکه و ارزیابی
۸
۷۲۳/۰
کل (شایستگی مربی)
۲۰
۸۵۹/۰
خودکارآمدی رهبری
۸
۸۱۷/۰
همانطور که یافتههای جدول ۱۷٫۴ نشان میدهد میزان ضریب آلفا کرونباخ برای ۲۰ سئوال پرسشنامه شایستگی مربی میزان ۸۵۹/۰ و برای ۳ سئوال مؤلفه راهنمایی و مشاوره میزان ۷۰۱/۰، برای ۹ مؤلفه ارائه اطلاعات میزان ۷۷۵/۰و برای مؤلفه شبکه و ارزیابی میزان ۷۲۳/۰ و نیز برای ۸ سئوال پرسشنامه خودکارآمدی رهبری میزان ۹۰۳/۰ محاسبه شده است که چون میزان این ضریب برای هر یک از شاخص ها و مؤلفههایشان بیش از ۷/۰ میباشد لذا پایایی پرسشنامه تأیید شده و نیازی به اقدام اصلاحی در این خصوص نیست.
۳٫۲٫۴٫تحلیل عاملی اکتشافی شاخص شایستگی مربی (تعیین روایی یا اعتبار پرسشنامه شایستگی مربی)
در تحلیل عاملی اکتشافی محقق در صدد کشف ساختار زیر بنایی مجموعه نسبتا بزرگی از متغیرهاست و پیش فرض اولیه پژوهش آن است که هر متغیری ممکن است با هر عاملی ارتباط داشته باشد. در این پژوهش از تحلیل عاملی اکتشافی در جهت سنجش روایی از نوع واگرا استفاده شده است. به عبارتی تحلیل عاملی می تواند ساختار ساز و مدل ساز نیز باشد. در تحلیل عاملی اکتشافی شاخص شایستگی مربی قصد داریم آزمون نمائیم که آیا میتوان ۲۰ سئوال پرسشنامه فوق الذکر را در غالب ۳ مؤلفه بررسی و تجزیه و تحلیل نمود یا خیر؟
جدول ۱۸٫۴٫ نتایج آزمونهای تحلیل عاملی
KMO آماره
Bartlett آماره
سطح معناداری
۹۲۷/۰
۲۸۵/۱۸۵۲۰
۰۰۰/۰
همانطور که یافتههای جدول ۴-۱۸ نشان میدهد میزان این آماره برای نمونه مورد بررسی ۹۲۷/۰ محاسبه شده لذا اولین شرط اجرای تحلیل عاملی بر قرار بوده و سئوالهای پرسشنامه قابل تقلیل به تعدادی عامل بنیادی و زیر بنایی میباشند. همچنین سطح معناداری آزمون بارتلت در سطح خطای کمتر از ۰۱/۰ معنادار است و نشان میدهد که ماتریس همبستگی بین سئوالهای پرسشنامه، ماتریس همانی و واحد نبوده لذا بین سئوالهای هر عامل یا مؤلفه با هم همبستگی بالایی وجود دارد و نیز بین سئوالهای هر عامل یا مؤلفه با سئوالهای عامل یا مؤلفه دیگر همبستگی وجود ندارد لذا شرط دوم اجرای تحلیل عاملی نیز برقرار است.
۱۹٫۴٫ نتایج تجزیه به عاملها
مؤلفه ها