از نشانههای سعه صدر، آن است که انسان تحمل شنیدن سخنان مخالفان را داشته باشد و هرگز عقل خود را کامل تصور نکند و سخنان درست و منطقی را حتی از مخالفان خویش پذیرا باشد و البته سعه صدر در مقام تعلیم و تربیت، کار بسیار دشواری است که به راستی ریاضت میطلبد و تا کسی خود در جایگاه معلمی قرار نگیرد، چنین مسئولیتی را درک نمیکند.» (جابانی، ۱۳۶۳: ۷۵ )
کاووس حسن لی، در کتاب پیام اهل دل، اندیشههای اجتماعی و اخلاقی سعدی مینویسد«واژه شکیبایی یا همان «صبر»، جایگاه ویژهای در بین ما ایرانیان دارد به طوری که: «درآموزههای قرآنی و دینی ما قرین حق و زیبایی است و در ادبیاتمان با تعابیری چون«کیمیای بیمانند» و«کیمیای بزرگیها» از آن یاد شده است و به قول سعدی در گلستان «هرکه را صبر نیست، حکمت نیست» (حسن لی،۱۳۷۸: ۹۲)
امرسون نویسنده و متفکر معروف آمریکائی در قرن نوزدهم میگوید سعدی زبان همه ملل و اقوام عالم سخن میگوید و گفتههای او مانند هومر و شکسپیر و سروانتس و مونتنی همیشه تازگی دارد. امرسون کتاب گلستان را یکی از اناجیل و کتب مقدسه دیانتی جهان میداند و معتقد است که دستورهای اخلاقی آن قوانین عمومی و بینالمللی است . . . گلستان در طی قرون متمادی کتاب درسی و قرائتی کلیه مدارس اسلامی بوده و وقتی انگلیسها به هندوستان دست یافتند مأمورین آنها بهترین طریقی که برای دستیابی به روحیات غامض و کیفیت افکار و بینش هندیان مسلمان پیدا کردند، همانا مطالعه در مندرجات گلستان بود… اما بوستان در نظر بنجامین فرانکلین مقامی بسیار شامخ و والا داشته است؛ بطوریکه وقتی جملهای از آن را در جزو موعظههای جرومی تیلار روحانی و واعظ مشهور انگلیسی قرائت کرد، درباره آن گفت این جمله باید قاعدتاً یکی از جملههای مفقود شده اشعار تورات باشد. داستانی که سعدی درباره صبر و قناعت آورده است چنان در افکار مردم قرن هیجدهم مؤثر واقع شده بود که آن را بیگمان از آیات و تأویلات آسمانی میپنداشتند و به زحمت باور میکردند که این افکار حکیمانه زاده اندیشه دانشمند ایرانی و از فارسی به لاتین ترجمه شدهاست» (دشتی، ۱۳۸۱: ۱۸۰)
انواع صبر را از نظر حوزهی کارکرد معنایی و دلالت بر مفهوم در آثار سعدی به شکل زیر میتوان دسته بندی کرد:
۵-۱-۱٫نتیجه شیرین صبر
سعدی بر این باور است که گرچه صبر تلخ و دشوار است؛ امّا نتایج شیرین به بار میآورد. رسیدن به کعبه مقصود مستلزم تحمل مصایب و تحمل سختیهای فراوانی میباشد که ممکن است در طی طریق با آن مواجه شویم. اگر در طی این راه ناشکیبایی پیشه کنیم ممکن است به بلاهای تازهای دچار گردیم و دردی بر دردها افزوده گردد و بسیار از مقصد دور شویم. توّکُل و صبر بر سختیها و ناملایمات انسان را در راه رسیدن به مقصود و مقصد یاری میکند. کسی که به امید رسیدن به آسانی و گشایش سختیها را تحمل میکند به نتایج شیرین صبر کردن واصل میگردد:
منشــین ترش از گردش ایام که صبر تلخ است و لیکن بـــــــر ِ شیرین دارد
(سعدی، ۱۳۷۴: ۱۲۱)
سعدی میگوید برای رسیدن به میوه شیرین صبر نباید شتاب و بی قراری کرد. بلکه باید این راه را با آرامش و تأنی به سر برد. انگوری که تازه به بار مینشیند، میوه آن ترش مزه است امّا چون ایّامی چند بر او بگذرد شیرین و خوش مزه میشود و این همه از نتایج صبر است:
انگور نـــــو آورده ترش طعــم بــود روزی دو سه صبر کن که شیریـن گردد
(همان:۱۳۹)
او معتقد است،کسی که نتایج شیرین و شکّرین صبر را چشید و به نتایج خوب آن واقف گشت دیگر از ناملایمات زندگی و پستی و بلندیهای آن ناله و شکوه سر نخواهد داد و به امید گشایش و رهایی همه این ناهمواریها را بر خود خواهد پیمود. سعدی در قالب تشبیهات و استعارههایی نتیجه شیرین صبر کردن را برای خوانندهاش ملموستر نشان میدهد. کسی که تلخی و سختیهای جدایی و هجران را کشیده و به وصال روح افزای یار رسیده میداند که صبر بسیار شیرین است و دیگر از چنین وضعیّتی بار دیگر شکایت نخواهد کرد. بیت زیر ضمن اشاره به این موضوع ایهامی نیز در دل خود دارد که اشاره میکند به درخت «صبر» که طعم میوه آن بسیار تلخ است:
من بــعد حکایت نکـنم تلخی هجران کان میوه که از صبر برآمد شـــکری بود
(همان :۵۹۱)
تحــمل چــو زهرت نمــاید نخسـت ولی شهــد گــردد چـــو در طبع رست
به سختی بنـه گفتش، ای خواجه، دل کــس از صــبــر کــردن نــگـردد خجل
(همان :۳۱۲)
۵-۱-۲ . صبر برای استفاده از وقت مناسب
یکی از نکتههای اخلاقی که سعدی به ما میآموزد بحث «صبر و توفیق» است. او بر این باور است که «صبر» در نهایت به «موفقیت» منتهی میگردد. یکی از حکایتهای سعدی در گلستان، باب اوّل اشاره به این موضوع دارد .در این داستان، سعدی حکایت مردی نیک را بیان میکند که توسط مردم آزاری زورمند و دارای جاه و گاه مورد ستم واقع میگردد. مرد دوراندیش در گرفتن انتقام تعجیل نمیکند و مترصد وقت مناسب مینشیند. سرانجام گردش ایّام به کام او میچرخد و مرد ستمگر از جاه و گاه فرو میافتد. مرد با مناسب دیدن وقت انتقام جفایی را که بر او رفته بود تلافی میکند. بدون آنکه محتاج و ملزم به هزینهی زیادی گردد. سعدی در این داستان با نشان دادن بهای صبر خواننده را به دوراندیشی و عدم عجله در تصمیمگیری دعوت میکند.
نــاسزایــی را کــه بــیـنی بــخـت یــار عاقــلان تــسلیــم کـــردند اخــــتیار
چــون نــداری نــاخــن درنــده تــیــز با ددان آن بــه کــه کــم گیری ســــتیز
هــر کــه بــا پــولاد بــازو پـــنجه کرد ساعد مسکــین خــود را رنــجــه کـــرد
بــاش تــا دســتـش بــبــنــدد روزگار پس بــه کـــام دوســتــان مغــزش بر آر»
(همان :۴۶)
مــظلــوم دسـت بستهی مغلوب را بگوی تا چـــشم برقــضــا کــند و صبـر بر جفا
کاین دســت بسته را بگشایـند عـــاقبت وان گشاده بـــــــاز بــبــنــدنـد بر قـفـا
(همان: ۱۰۳۷)
نــفس ظــالـم مــثــال زنــبـــور است که جـهـانـــش ز دســــت مــینـــالــد
صـــبر کــن تــا بــیــــوفــتــد روزی که هــمــه پــای بـر ســرش مــالـــنــد
(همان: ۱۰۵۳ )
۵-۱-۳٫ صبر برای حفظ عزّت نفس
رابطه دیگری که در آثار سعدی باید جستجو کرد رابطه بین« صبر »و «عزّت نفس» است. سعدی صبر و غزّت نفس را بهتر از مال و منال دنیوی به حساب می آورد. جالب این است که سعدی میگوید این موضوع را از بزرگان شنیده و البته هم بسیار شنیده است.
کــز بــزرگــان شــنـــیــدهام بــسـیار صــبـر درویــش بــه کــه بــذل غــنی
(همان: ۷۷ )
گر چه بی طاقــتم چــو مــور ضــعیـف مــیکـشـم نـفـس و مــیکــشـم بـارت
(همان: ۱۰۱ )
سعدی صبر و قناعت در وقت نیاز را نتیجه ی خرد و تعقل میداند. او توانگری را در قناعت و حفظ شاَن وعزّت نفس میداند، چنان که خواهشگری و بردن نیاز بر در تو نگران را ناشی از حقارت نفس بر میشمارد. او گنج قناعت و کِنج صبررا بر خواهشگری و ابراز نیاز این چنین ترجیح میدهد:
اى قنـــاعت ! توانــــــگرم گـــــردان کـه ورای تـو هــــیچ نعمت نیست
کنج صبـــــر اخـــــــتیار لقمان است هر که را صبر نیست حکمت نیست
(همان:۹۱)
سعدی معتقد است، صبر بر فقر و فاقه بر دراز کردن دست در پیش اربابان بی مروّت ثروت ومکنّت بهتر است. او میگوید که گنج قناعت و حفظ عزت نفس بسی بهتر و برتر از بردن حاجت و نیاز بر در ثروتمندان است.
در حکایت زیر سعدی داستان مردی را پیش میکشد که حاضر است برای حفظ آبرو و نگهداشت عزّت خود درکنج خاموشی و فراموشی بمیرد ولی دست نیاز به طرف ارباب کرم هم دراز نکند. او درخواست نیاز حتی به نزدیکان را رفتن به دوزخ برابر میداند و ترجیح میدهد بمیرد اما تن به ننگ خواهش نیالاید.
«درویشی را شنیدم که در آتش فاقه میسوخت و رقعه بر خرقه همی دوخت و تسکین خاطر مسکین را همی گفت» :
کسی گفتش: چه نشینی که فلان در این شهر طبعی کریم دارد و کرمی عمیم، میان به خدمت آزادگان بسته و بر در دلها نشسته. اگر بر صورت حال تو چنان که هست وقوف یابد پاس خاطر عزیزان داشتن منت دارد و غنیمت شمارد. گفت خاموش که در پسی مردن به که حاجت پیش کسی بردن
هم رقعه دوختن به و الزام کنج صبر کز بهر جامه رقعه بر خواجگان نبشت
حــــقا که با عقوبت دوزخ برابر است رفتن به پایمـردی همسایه در بهشت
(همان :۹۲)
۵-۱-۴- ارتباط صبر وتحمّل سختیها
انسانهای که به اجبار یا به اختیار بر جسم و جان خود سختی و مشقّت میدهند وبر درد آن صبر میکنند به طور طبیعی در مقابل پیش آمدهای مشابه آن بلا میتوانند مقاومت بیشتری از خود نشان دهند و به آسانی تسلیم محنت و نیستی نگردند. کسانی که بر شهوت پر خوری و تمایل به خوراکیهای اشتها برانگیز با ریاضت دادن به نفس بر آن غالب میگردند به آسانی میتوانند در مقابل گرسنگی در هنگام ناچاری و نداری مقاومت کنند و تسلیم مرگ نشوند. این مضمون در اشعار سعدی به زیبایی پرورانده شده وبه نحو شگفت انگیزی شنونده و خواننده را تحت تاًثیر قرار میدهد. او در گلستان داستان دو درویش را بیان می کند که باهم سفربودند یکی به تن فربه و نیرومند، و دیگری لاغر و ضعیف بود. چون در حین سفر گرفتار شدند و مدتی در محبس ماندند در این مدت آب و غذایی به آن دو نرسید. پس از مدتی مرد فربه و نیرومند تاب گرسنگی و تشنه کامی نیاورد و به مرگ آمد. لیکن مرد لاغر که با گرسنگی خو گرفته بود به راحتی این وضع را تحمل کرد و با صبر و مقاومت بر این محنت فایق شد. آن چه در این جا اهمیّت دارد تاًثیر صبر و بردباری در تحمل شرایط سخت و ناگوار است که البته در پشت آن گشایش و آسایش میرسد که از نتایج صبر است.
دو درویش خراسانی ملازم صحبت یکدیگر سفر کردندی، یکی ضعیف بود که هر بدو شب افطار کردی و دیگر قوی که روزی سه بار خوردی اتفاقاً بر در شهری به تهمت جاسوسی گرفتار آمدند هر دو را به خانهای کردند و در به گل برآوردند بعد از دو هفته معلوم شد که بیگناهند در گشادند قوی را دیدند مرده و ضعیف جان به سلامت برده. مردم در این عجب ماندند حکیمی گفت خلاف این عجب بودی آن یکی «بسیارخوار» بوده است طاقت بینوایی نیاورد به سختی هلاک شد و این دگر «خویشتن دار» بوده است لاجرم بر عادت خویش« صـــــبر» کرد و به سلامت بماند.
الف : اعمال قانون
در زمینه ی اعمال قانون با اکثر مددجویان ( اقامت کوتاه مدت ، اقامت بلند مدت ) معمولا یکسان برخورد می شود .
مددجو با اقامت بلند مدت: ” اینجا همه چی زوریه ، کارگاه رفتن زوریه ، نماز خوندن اجیاریه اگه نماز خودت خونده باشی وقتی حاج آقا بیاد باید یه بار دیگه بری به جماعت بخونی ، روزه ، روزه گرفتن هم اجباریه همه به جز حامله ها باید روزه بگیرن مگه این که دکتر بگه این مریضه نمی تونه روزه بگیره ، مراقبا ماه رمضون یخچال و خالی می کردن دم افطار پر می کردن . خوابیدن هم زوریه اگه موقع خاموشی صدا آدم دربیاد میان زبون آدم و از حلق آدم میکشن بیرون ” .
ب : تنبیه
پس از بررسی داده های بدست آمده ، این قسمت به دو زیر گروه تنبیه فیزیکی و غیر فیزیکی قابل تقسیم است .
۱ : تنبیه بدنی
الف : موارد مشمول تنبیه : دعوای گروهی ، درگیری با کارکنان ، دزدی و سرپیچی از قوانین ( به عنوان مثال صحبت کردن و در خوابگاه راه رفتن به هنگام خاموشی قدغن و سرپیچی از قوانین محسوب می گردد ) است .
ب : افراد تنبیه کننده : مراقبین . در صورتی که مراقبین توان کنترل مددجویان در دعوای گروهی را نداشته باشند ؛ از افسر نگهبان مرد کمک می گیرند .
ج : ابزار مورد استفاده در تنبیه : گاهی اوقات در تنبیه بدنی از دستبند و باتون استفاده می شود .
د : اشکال تنبیه : طبق گفته های شرکت کنندگان ، گاهی مراقبین با وارد آوردن ضربات چک و لگد مددجویان را مورد تنبیه بدنی قرار می دهند . و با دستبند دست مددجو را برای ساعاتی به درخت داخل حیاط و یا درب ورودی خوابگاه متصل می کنند . در دعواهای گروهی شدید با دریافت باتون از افسر نگهبان به تنبیه مددجویان می پردازند . در صورت ورود افسر نگهبان مرد به کانون دختران ، به اشکال گوناگونی مانند : وارد آوردن ضربات با باتون ، انجام کلاغ پر ، بشین پاشو مددجویان خاطی را مورد تنبیه قرار می دهند و سپس برای چند روز در قرنطینه حبس می کنند . در گروه دختران اندرزگاه وجود ندارد . بلکه محیطی به نام قرنطینه که برای نگهداری مددجویان جدیدالورود تعبیه شده است . ( مددجویان جدیدالورود پس از اقامت یک الی دو روزه در قرنطینه ، در صورتی که مبتلا به بیماری واگیر دارد نباشند به داخل خوابگاه منتقل می شوند . ) ، در این زمینه نیز مورد استفاده قرار می گیرد و در صورتی که مددجو مرتکب موارد مشمول تنبیه شود ، در قرنطینه برای چند روز محبوس می گردد . طبق گفته های شرکت کنندگان ، برای ممانعت از ورود افسر نگهبان مرد ، از شدت گرفتن دعواهای گروهی جلوگیری می کنند .
مددجو با اقامت طولانی مدت : “ من و یه مددجو داشتیم خوابگاه رو تمیز می کردیم سر آوردن سطل آب دعوامون شد ، خانم … آنچنان با چک و لگد من و زد که از ناراحتی با تیغ مداد تراش خودزنی کردم بعد هم به آقای مدیر گفتم اونم بهش تذکر داد دیگه این کار و نکرد ".
مددجو با اقامت کوتاه مدت : یه بار … از کمد لباسا یه بلیز دزدید ، پوشید . خانم … چند تا چک زد تو گوشش.
مددجو با اقامت طولانی مدت : “ وقتی بچه ها با هم دعواشون میشه اگه خود مراقبا نتونن جمعش کنن یا از افسر نگهبان مرد باتوم میگیرن یا افسر نگهبان مرد میاد می بردشون تو حیاط با باتوم میزنه و کلاغ پر میده و از این کارها بعد هم یا با دستبند دستشون به درخت یا در میبندن یا می برنشون تو قرنطینه” .
۲ . تنبیه غیر بدنی
طبق گفته های شرکت کنندگان ، بیشتر از تنبیه غیر فیزیکی استفاده می شود ، که معمولا شامل ممنوعیت تماس تلفنی و ملاقات حضوری ، انجام نظافت ، تذکر لفظی و توهین کلامی است .
۴ – ۳ – ۳: تعامل مددجویان با مراجع قدرت ( کارکنان )
در این قسمت نوع تعاملی که مددجویان با کارکنان برقرار می کنند ، توضیح داده می شود .
۴ – ۳ – ۳ - ۱ : سعی در برقراری تعامل نزدیک با کارکنان
طبق گفته ها برخی از مددجویان دختر با انتقال اخبار داخل خوابگاه به مراقبین و یا انجام امور خدماتی آن ها سعی در برقراری ارتباط نزدیک با کارکنان دارند .
الف : برونداد برقراری تعامل نزدیک با کارکنان
در مقابل جلب توجه و حمایت کارکنان را دریافت می کنند .
مددجو با اقامت طولانی مدت : “کتی برای خانم ها خبربوری می کرد اونا هم هر وقت میخواست بهش چایی میدادن . “
۴ – ۳ – ۳ - ۲ : روش های برقراری تعامل با کارکنان خوش رفتار
در این قسمت نیز مانند گروه پسران ، مددجویان با اقامت بلند مدت اصلاح رفتار خود را مدیون خوش رفتاری برخی کارکنان می دانند .
مددجو با اقامت طولانی مدت: “خانم … خیلی دوست دارم حتی اگه بهم بگه با دستت دستشویی ها رو تمیز کن حاضرم براش این کار رو بکنم . “
۴ – ۳ – ۳ - ۳ : روش های برقراری تعامل با کارکنان بدرفتار
اغلب مددجویان روش سکوت و برقراری حداقل رابطه با کارکنان را انتخاب می کنند و مجبور به اطاعت هستند . برخی مددجویان ( بیشتر مددجویان با اقامت کوتاه مدت ) به بحث با کارکنان می پردازند . و بیشتر مددجویان قدیمی با احترام نمایشی با این قبیل از کارکنان رفتار می کنند . سایر موارد مانند گروه پسران می باشد .
مددجو با اقامت طولانی مدت: “من اول با کارکنان زیاد بحث می کردم اوناهم با من زیاد دعوا می کردن ، اذیت می کردن ، حالا جلو روشون باهاشون خوب حرف میزنم اما پشت سر از همشون بدم میاد . “
۴ – ۳ – ۳ - ۴ : روش های برقراری تعامل با کارکنان خنثی
مددجویان دختر تقریبا هیچ تعاملی با روان شناس ندارند . ( در آخرین ماه اقامت پ
ژوهشگر در محیط پژوهش ، روان شناس کانون دختران به کانون پسران منتقل شد و در کانون دختران فقط مددکار مستقر بود.) و در مورد مددکار نیز مددجویان با اقامت کوتاه مدت ارتباط اندکی بیشتر در زمینه ی پرسش در مورد زمان اعزام ، نوع حکم و زمان آزادی برقرار می کنند .
۴ – ۳ – ۳ - ۵ : تطابق با اعمال قانون
یکی از تجارب ناراحت کننده ی مددجویان از اقامت در کانون ، قوانین اجباری آن است و همه مددجویان از نداشتن هیچ گونه آزادی و حق انتخاب ابراز ناراحتی می کنند .
مددجو با اقامت کوتاه مدت “ اینجا اینش خیلی بده که آدم هیچی آزادی نداره همه چی زوریه از غذاخوردن و خوابیدن تا نماز خوندن و کارگاه رفتن . “
۴ – ۳ – ۴: مقایسه یافته ها در دو گروه دختران و پسران
شباهت ها :
۱ : بررسی یافته ها حکایت از تشابه داده ها در نوع تعاملات کارکنان خوش رفتار با مددجویان در دو گروه دختران و پسران دارد .
۲ : بررسی یافته ها نشان داد که روش برقراری تعامل مددجویان با مراجع قدرت ( خوش رفتار ، بدرفتار و خنثی ) و تطابق با اعمال قانون در هر دو گروه دختران و پسران مشابه است .
۳ : در صورت ورود افسر نگهبان مرد به کانون دختران ، برخی از اشکال و ابزار تنبیه بین دو گروه دختران و پسران مشابه خواهد بود .
تفاوت ها :
۱ : با بررسی یافته ها مشخص گردید دو گروه از نظر موارد مشول تنبیه ، ابزار تنبیه ، مکان تنبیه و اشکال تنبیه با یکدیگر متفاوت هستند .
۲ : بررسی یافته ها در زیر گروه کارکنان بدرفتار حکایت از اعمال تنبیه بدنی بیشتر در کانون پسران به نسبت کانون دختران توسط مراقبین دارد .
۳ : بررسی یافته ها در زیر گروه کارکنان خنثی حکایت از تعامل بیشتر میان مددجویان پسر و مددکاران به نسبت مددجویان دختر دارد . مددکاران معتقد هستند که به مددجویان پسر بیش از مددجویان دختر ( به دلیل پیچیده بودن مشکلات خاص دختران ) می توان کمک کرد . فعالیت های مددکاری در گروه پسران ( علی رغم آن که تعداد پسران بیشتر از دختران بود ) بیش از گروه دختران و در مورد مددجویان با اقامت کوتاه بیش از مددجویان با اقامت طولانی بود . علت ارتباط بیشتر مددکاران با مددجویان پسر در مقایسه با مددجویان دختر ، تفاوت در بزه ارتکابی در دو جنس بود. زیرا بیشترین جرایم پسران مربوط به سرقت و نزاع بود و با پرداخت خسارت و دیه مشکلات حبس آن ها برطرف می گردید و پذیرش پسران از جانب خانواده ها بیشتر و راحت تر بود ، اما بیشترین جرایم ارتکابی دختران به روابط نامشروع و اعمال منافی عفت مربوط می گردید و اکثر مددجویان دختر دچار مشکلات شدید خانوادگی بودند و معمولا ازجانب خانواده مطرود می گشتند و یا خود مددجو علاقه ای به بازگشت نزد خانواده را نداشت . مددکاران کمتر می توانستند میان مددجویان دختر و خانواده او پیوند برقرار کنند و به همین دلیل مشکلات مددجویان دختر را دشوار و پیچیده تلقی می کردند .
۴ : در گروه دختران یافته ای در رابطه با زیر گروه کمک به نقض قانون از جانب کارکنان دیده نشد .
۵ : شکل تنبیه غیر فیزیکی در دو گروه دختران و پسران با یکدیگر متفاوت است .
۶ : در زیر گروه برقراری تعامل نزدیک مددجویان با کارکنان ، در دو گروه دختران و پسران از نظر دلایل برقراری رابطه نزدیک با کارکنان و نیز نوع برونداد برای مددجو ، تفاوت وجود دارد .
نمودار ۴-۴
جدول ۴ – ۷
ترکیب شیمیایی چای سبز پیچیده است. اجزا در جدول و ۱/۲۲-۱ نشان دادهشده است.
جدول ۲-۱-
ترکیبات چای سبز (۳۴٫۳۵)
جدول ۲-۲- کاتچین ها (۳۶)
چای سبز همچنین دارای گالیک اسید (GA) و دیگر اسیدهای فنلی مانند acid chlorogenic، اسیدکافئیکوفلاونوئیدها مانند kaempferol، myricetin و کوئرستین است (۳۷).
۲-۲-۲ پردازش چای سبز
۲-۲-۳ طبقهبندی
بسته به پروسه تولید چای به سه نوع عمده تقسیم میشود: (۳۸٫۳۶)
چای سبز غیرتخمیر (تولیدشده توسط خشککردن و بخار برگهای تازه برای غیرفعال کردن پلی فنلاکسیدازتوسط nonoxidation).
چای اولانگ نیمه تخمیر (تولیدشده توسط تخمیر بخشی از برگهای تازه قبل از خشککردن).
چای سیاه و قرمز تخمیر شده (Pu-Erh) توسط تخمیر پس از برداشت محصول قبل از بخار و خشککردن.
۲-۲-۴ عوامل مؤثر بر محتویات کاتچین
نوع پروسه قبل از خشککردن. (۳۹)
نوع چای سبز (بهعنوانمثال مخلوط، بدون کافئین، فوری).
آمادهسازی انفوزیون (بهعنوانمثال زمان دم، دما).
شرایط رشد (خاک، آبوهوا، شیوههای کشاورزی، کود).
موقعیت جغرافیایی.
مک کی و بلومبرگ (۳۶) گزارش کردند که decaffeination محتوای کاتچین در چای را کمی کاهش میدهد، همچنین آمادهسازی فوری و چای سردو چای آماده حاوی مقدار کمتری ازکاتچین است (۳۹ و ۴۰). درتولیدبطری نوشیدنی چای سبز با مشکل دم مواجه میشوند که عمدتاً به دلیل اکسیداسیون کاتچین ها ایجاد میشود (۴۱)
۲-۲-۵ فراهمی زیستی
اطلاعات کمی درموردفراهمی زیستی و جذب کاتچین ها از نوشیدنیهای چای بهدستآمده است. در انسان،EGCG ممکن است فراهمی زیستی کمتری از دیگر کاتچین هادرچای سبز داشته باشد. سطح پلاسما در عرض ۲ تا ۴ ساعت پس از مصرف به پیک رسیده است (۴۲).
به نظر میرسد در فراهمی زیستی EGCG دو گونه در مقایسه با سایر کاتچین های موجود در چای تفاوت وجود دارد. افزودن شیر به چای، جذب کاتچین را تغییر نمیدهد. بااینحال، روی پتانسیل آنتیاکسیدانی چای با توجه به محتوای چربی شیر و حجم شیر اضافهشده تأثیر میگذارد (۴۳٫۴۴٫۴۵٫۴۶٫۴۷). زو و همکارانش (۴۷) مشاهده کردند که واکنش epimerization که در تولید کنسرو و بطری نوشیدنی چای اتفاق میافتد نمیتواند به میزان قابلتوجهی در فعالیت آنتیاکسیدانی و فراهمی زیستی پلی فنل های چای در کل تأثیر بگذارد. یکصد میلیلیتر چای سبز حاوی حدود ۱۰۰-۵۰ میکروگرم از کاتچین های موجود در چای است.
۲-۲-۶ فعالیت بیولوژیکی اجزای چای (کاتچین)
۲-۲-۶-۱آنتی اکسیداتیو
پلی فنل های چای سبز مسئول فعالیت آنتیاکسیدانی آنچه بهطور مستقیم (با مهار اکسیژن واکنشپذیر و گونههای نیتروژن و شلات انتقال دهند هر دو فعال یونهای فلزی مانند آهن و مس) و چه بهطور غیرمستقیم (با مهار آنزیمهای pro oxidant، فاکتورهای حساس رونویسی ردوکس و القاء آنزیمهای آنتیاکسیدان) هستند (۴۸٫۴۹).
۲-۲-۶-۲ توانایی جهت تعدیل ساختار فیزیکی غشای سلولی
این مکانیسم میتواند بانفوذ کاتچین ها در فسفولیپید سلولی تحت تأثیر قرار گیرد. EGCG، القاء مرگ سلولی و مهار چرخه سلولی در سلولهای تومور را نشان داده است (۵۰٫۵۱٫۵۲٫۵۳٫۵۴).
فعالیت آنتی میکروبیال
EGC، EGCG، ECG مهمترین عوامل ضد باکتری علیه استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متیسیلین، هلیکوباکتر پیلوری واسترپتوکوک آلفاهمولیتیک را تشکیل میدهند (۵۶٫۵۷٫۵۸)
فصل سوم:
موادها و روشها
۳-۱ مراحل انجام کار
۳-۱-۱ روش تهیه عصاره چای سبز
پس از تهیه برگ چای سبز آن را در هوای آزاد خشک کرده و سپس توسط خردکن به قطعات کوچکتر تقسیم شد. جهت تهیه عصاره آبی از روش عصاره گیری آب و تخلیص با اتیل استات استفاده گردید. بر این اساس پس از مخلوط کردن ۲۰۰ گرم پودر چای سبز و ۱ لیتر آب ۹۵ درجه سانتی گراد، مخلوط حاصل را به یک بشر منتقل و توسط هیتر با درجه حرارت ۴۵ درجه سانتی گراد به مدت ۸ ساعت عمل عصاره گیری انجام گردید. پس از جدا کردن و صاف کردن مخلوط، بهمنظور تخلیص ترکیبات فنولی از دیگر مواد موجود در فاز آبی، میزان cc500 اتیل استات به فاز آبی برای مدت ۱۵ دقیقه اضافه گردید. پسازاین مدت فاز اتیل استاتی جدا گردید و پس از حذف حلال اتیل استات، عصاره خشک به دست آمد.
۳-۱-۲ ویژگیهای ظاهری عصاره گیاهی مناسب
عصاره باید شفاف، عاری از ذرات خارجی، بدون کدورت و رسوب باشد. رنگ عصاره باید متناسب با گیاه و مواد موجود در آن باشد. بوی استشمام شده از عصاره نیز باید مشابه گیاه مربوطه باشد.
۳-۱-۳ انواع عصارهها و مواد مصرف آنها
اگر حلال از عصارهها جدا نشود همه عصارهها مایع خواهند بود اما اگر حلال آنها جدا شود برحسب مواد موجود در گیاه، عصاره ممکن است مایع، خمیری یا نیمه جامد باشد.
۳-۱-۳-۱ عصاره خشک
فراوردههایی بهصورت پودر سائیده شدهاند که ممکن است محتوی تودههایی به هم چسبیده باشند. این عصاره به طریق تبخیر عصارههای مایع و در فشار پایین و دمای کمتر از c º۶۰ به دست میآیند و ۶-۲ برابر قویتر از ماده خام اولیه هستند.
۳-۱-۳-۲ عصارههای نرم و کشدار
این عصارهها فراوردههای نیمه جامدند که حد واسط عصارههای مایع و عصارههای خشک میباشند. این عصاره بهوسیله تبخیر نسبی عصارههای مایع یا با روشهای خاصی که در منو گرافی مربوط به هر ماده ذکرشده است، تهیه میگردند.
این عصارهها به علت شکل فیزیکی خاص خود در تهیه اشکال دارویی نیمه جامد مثل پمادها، خمیرها یا هر شکل دارویی دیگر که یک ماده نرم، تهیه آن را آسانتر میسازد، به کار میروند.
۳-۱-۳-۳ عصارههای مایع
این عصارهها فراوردههایی مایعاند که معمولاً یک قسمت وزنی آن برابر با یک قسمت وزنی از ماده خشک اولیه است. عصارههای مایع طبق روشهای شرح دادهشده در فارماکوپه ها بهوسیله حل کردن یک عصاره خشک یا کشدار در الکلی با درجه الکلی مناسب و سپس صاف کردن به دست میآیند.
این عصارهها به خاطر طبیعت غلیظشان معمولاً قویتر از آن هستند که بیماران بتوانند بدون تجویز پزشک آنها را مصرف نمایند و چون بسیار تلخ و نامطبوع میباشند پزشکان نیز مبادرت به تجویز چنین فراوردههایی نمینمایند. لذا امروزه بیشتر عصارههای مایع با افزودن عوامل طعمدهنده و شیرینکننده قبل از مصرف تصحیح میشوند و یا اینکه به عنوان منبع دارویی جهت تهیه اشکال دارویی مانند شربتها به کار میروند.
۳-۱-۳-۴ روشهای آزمایشگاهی ارزیابی کیفیت عصارههای گیاهی
۱) تستهای باکتریولوژیک
علیرغم اینکه عصارههای حاوی محافظتکنندههای مناسب در غلظت معین خصوصیات اصلی خود را حفظ میکنند، تستهای باکتریولوژیک آزمایشهای مهمی هستند. اگر عصاره حاصله کاملاً استریل نیست نباید بیش از صد باکتری غیر بیماریزا در هر گرم عصاره موجود باشد. شمارش باکتریها را میتوان توسط تزریق مستقیم به یک محیط کشت مخصوص یا صاف کردن بر روی صافیهای ۲/۰ و سپس واردکردن صافی در محیط کشت انجام داد.
۲) تعیین باقیمانده خشک
این روش معمولاً بهعنوان یک روش ارزیابی کیفیت عصاره مورداستفاده قرار میگیرد. باقیمانده خشک قسمت قابلحل در حلال یا به عبارتی همان قسمت قابلاستخراج گیاه است که در هر گیاه با توجه به مواد شیمیایی تشکیلدهنده آن متفاوت است و اغلب حداکثر قسمت قابلاستخراج یک گیاه خشکشده ۲۰ الی ۱۰% است. تعیین ضریب شکست میتواند نتایج حاصله در مورد باقیمانده خشک را تأیید کند. هرچه باقیمانده خشک در محلول بیشتر باشد، میزان شکست بیشتر خواهد بود.
۳) تعیین مقدار عصارهها
عصاره داروهای با اثر شدید مانند دیژیتال، آکونیت، بلادونا و…پس از تهیه باید تعیین مقدار شده و قدرت آنها در حد مناسب و استاندارد تنظیم شود. تعیین مقدار مواد مؤثره معمولاً از طریق آزمایشهای میکرو شیمی، کروماتوگرافی آزمونهای فارماکولوژیکی بر روی حیوانات آزمایشگاهی صورت میگیرد. در اغلب موارد عصاره قدرت بسیار زیادی داشته و لازم است برای رسیدن به غلظت مناسب رقیق شود. معمولاً عصارههای مایع با همان حلالی که در تهیه آنها بهکاررفته و عصارههای خشک با نشاسته خشکشده و عصارههای نیمه جامد با گلوکوز مایع رقیق میشوند. بههرحال رقیقکنندهها باید باکار آیی درمانی محصول تداخل نداشته باشند.
۳-۱-۴ عصاره گیری (Extraction of plant)
Oracle ↑
Flat ↑
Hierarchical ↑
HostRank ↑
Host ↑
Domain ↑
Super-node ↑
Kleinberg ↑
hub ↑
authoring ↑
Popular ↑
High quality ↑
Search dominant model ↑
Explitation ↑
Exploration ↑
Rank promotion ↑
Time to Become Popular ↑
Quality per Click ↑
Clickthrough data ↑
Confidence factor ↑
Topic ↑
linear regression ↑
Presonalized PageRank ↑
Document Expansion ↑
Long term incremental learning ↑
Naïve Mehtod Naïve Mehtod ↑
Co-Visited Mehtod ↑
Iterative Mehtod ↑
Iterative ↑
SEARCH ↑
open source ↑
Lucene ↑
java ↑
. NET ↑
atomic ↑
Markov ↑
rich two parameter family ↑
Precision ↑
Recall ↑
F-measure ↑
Accuracy ↑
dwell time ↑
multiple Attribute Decision making ↑
Technique for order- preference by similarity to ideal solution ↑
Dimenision ↑
۱۷
۸
Freezing Point (°F)
۰٫۵۲
۴۴٫۶
۳۷٫۳
۲۸٫۲
۱۶٫۵
Viscosity at 25°C (centipoise)
۲۲٫۵
۴۵
۴۵
۴۴
۴۷
Surface Tension at 25°C (dynes/cm)
۰٫۶۰
۰٫۵۲
۰٫۵۳
۰٫۵۵
۰٫۵۸
Specific Heat at 25°C (Btu/(lb.°F))
هرچه وزن مولکولی گلایکولها افزایش یابد، خاصیت جذب آب در آنها نیز بالا میرود. چهار نوع عمده و تجاری گلایکولها عبارتند از : مونو اتیلن گلایکول (MEG)، دی اتیلن گلایکول (DEG)، تری اتیلن گلایکول (TEG) و تترا اتیلن گلایکول (TREG). نقطه جوش مونو اتیلن گلایکول و دی اتیلن گلایکول پایین میباشد، لذا این مواد از میزان هدر رفت بالایی برخوردار هستند. از طرفی تترا اتیلن گلایکول بسیار ویسکوز و گران است. لذا بهترین حلال، تری اتیلن گلایکول است که در بین انواع گلایکولها به دلیل داشتن نقطه جوش و دمای تبخیر بالا، قابلیت بازیافت تا ۹۹-۹۸ درصد در یک برج احیا که با فشار اتمسفریک کار می کند، منحصر به فرد به شمار میرود. این مسئله اجازه میدهد که بتوان دمای نقطه شبنم را در محدوده ۱۵۰-۸۰ درجه فارنهایت تنظیم نماییم. همچنین دمای نقطه تخریب تری اتیلن گلایکول حدود ۲۰۶ درجه سانتی گراد است، در صورتی که برای دی اتیلن گلایکول این نقطه حدود ۱۶۴ درجه سانتی گراد است و نیز در دمای بیشتر از ۲۱ درجه سانتی گراد به اندازه تترا اتیلن گلایکول ویسکوز نمی باشد.
به منظور کاهش مقدار آب موجود در گازها توسط گلایکولها عمدتاً از سه روش مرسوم به شرح زیر استفاده می شود:
سیستم نم زدایی با گلایکول که در این سیستمها عمدتاً از برج تماس تری اتیلن گلایکول با خلوص بیش از ۹۹% استفاده می شود و دمای بهره برداری گاز به طور متوسط در حد ۲۰ تا ۴۰ درجه سانتی گراد قرار دارد.
سیستمهای تبرید با تزریق مونو اتیلن گلایکول (در بعضی موارد دی اتیلن گلایکول) که در چیلرها، گاز سرد شده (تا حدود ۲۰- تا ۴۰- درجه سانتی گراد) و آب و هیدروکربورها از آن جدا می شود، در این سیستمها با ویژگیهای عملیاتی خاص خود گلایکول به عنوان ضد یخ عمل نموده و از بروز هیدرات در چیلرها و سایر تأسیسات تبرید شده ممانعت به عمل می آورد. بدیهی است که با سرد شدن گازهای غنی طبیعی، میعانات گازی و بخار آب موجود در گاز، آب آن توسط گلایکول جذب و از سیستم خارج می شود. گلایکولهای مورد استفاده در این سیستمها در جهت ممانعت از کریستالیزه شدن آنها معمولاً در محدوده غلظتی بین ۶۰% تا ۸۵% مورد استفاده قرار میگیرند.
در مواردی خاص که احتمال بروز هیدرات در شیرهای کنترل، تأسیسات تقلیل فشار گاز و سایر نقاط مشخص از سیستمهای عملیاتی وجود دارد میتوان با تزریق مقادیر حساب شده از انواع گلایکولها، ترجیحاً مونو اتیلن گلایکول و دی اتیلن گلایکول و یا متانول با غلظتهای ورودی معینی از خطر تشکیل هیدرات در تأسیسات مورد نظر جلوگیری به عمل آورد.
۱-۳-۲- جذب آب توسط مواد جامد جاذب رطوبت
جذب مولکولی آب و هیدروکربور به دو طریق ممکن است انجام شود. یکی جذب بوسیله واکنشهای شیمیایی بین ماده جذب شدنی و ماده جاذب رطوبت و دیگری جذب در اثر خاصیت میعان مویینگی به گونه ای که مولکولهای آب و هیدروکربورهای سنگین در حفره های دانهای جاذب رطوبت به دام افتاده و مایع شوند و در دمای بالا مجدداً به صورت بخار از درون حفرهها خارج شده و بستر احیا شود. موادی که بدین طریق عمل جذب و دفع را انجام می دهند کاربرد گستردهای در صنعت دارند. خواص مشترک مورد نیاز این جامدات جاذب رطوبت به قرار زیر است:
سطح فعال این مواد در فرایند جذب زیاد باشد.
شرایط احیا آن در حد قابل قبولی باشد.
سرعت جذب رطوبت گاز زیاد باشد.
احیای آن آسان و اقتصادی باشد.
در برابر جریان گاز، مقاومت کمی داشته باشد یعنی افت فشار کمی در گاز ایجاد کند.
از قدرت مکانیکی بالایی برخوردار باشد تا دانه های آن شکسته و یا ساییده نشود.
جنس آن خورنده و سمی نباشد، ارزان و از نظر شیمیایی خنثی باشد، دانسیته آن زیاد باشد.
در زمان احیا و سرویس تغییرات حجمی آن ناچیز باشد.