شکل۲-۱ : فرایند تجارت الکترونیک(شانکر، ۲۰۰۲)
۲-۱-۴ تجارت الکترونیک و فن آوری اطلاعات^[۳۰]
فن آوری اطلاعات ، روش کارکرد افراد ، سازمانها ، دولتها و حتی طرز تفکر مردم را تغییر داده است
آموزش ، بهداشت ، صنعت ، تجارت ، بانکداری ، خدمات وحتی اوقات فراغت و سرگرمی‏ها همه تحت‏الشعاع آثار و تغییرات این تکنولوژی قرار گرفته‏اند( مطابق شکل ۲-۲) .
شکل ۲-۲ : تاثیر فناوری اطلاعات بر ابعاد مختلف زندگی ( تنظیم: نگارنده)

۲-۱-۵تجارت الکترونیکی در برابر تجارت سنتی^[۳۱]

تکنولوژی اطلاعات به عنوان لبه پیشرو تکنولوژی های جدید در سه پارامتر سرعت ، دقت و هزینه فعالیتها می‏تواند تاثیرگذار باشد .تجارت الکترونیک از دیدگاه بازار یعنی همه جا، همه کس، همه وقت.
هر فن آوری پیشرفته ، باعث ایجاد تهدیدها وفرصتهای جدیدی برای سازمانها می‏شود . تغییر در فن‌آوری، موجب تغییر در قانونمند‏ی های بازرگانی شرکتها و متحول ساختن سیستمهای سازمانی و اجتماعی می‏گردد در حالی که تجارت الکترونیکی و به خصوص نوع اینترنتی آن باعث ایجاد تغییرات چشمگیر در شرایط رقابتی شده است(به عنوان مثال ظهور و ورود سریع رقبای جدید ، جهانی شدن رقابت ، رقابت شدید در استانداردها و …) و فرصت های جدیدی برای جایگزینی کسب و کار، ایجاد مشاغل و فرصتهای شغلی جدید در زمینه‏های مختلف ایجاد کرده است. (کوربیت و برایان^[۳۲]، ۲۰۰۳: ۲۲)

تکنولوژی اطلاعات می‏تواند پنج مزیت عمده ایجاد کند:

• • ارزانتر (تولید خروجی‏های مشابه با هزینه کمتر )

• • بیشتر (تولید خروجی‏های بیشتر با همان هزینه )

• • سریعتر (تولید خروجی‏های مشابه با همان هزینه در زمان کمتر )

• • بهتر(تولید خروجی های مشابه با همان هزینه و زمان درسطح جهانی )

• • فرصتهای جدیدتر (ایجاد مشاغل جدید برای جایگزینی کسب وکار) (تان و فلیکس، ۲۰۰۴: ۵۷)

تجارت الکترونیک ، موانع جغرافیای و تفاوت روز و شب در مناطق مختلف را از میان بر می‏دارد و باعث ارتقای ارتباطات و گشودگی اقتصادی در سطح ملی وبین المللی می‏شود . تجارت الکترونیک طریق هدایت کسب و کار راتغییر می‏دهد و بدین ترتیب باعث تبدیل بازارهای سنتی به شکلهای جدیدتر می‏شود .
و به بیان دیگر

• • در زمینه معرفی و تبلیغ محصول دچار محدودیتهای موجود در تبلیغات متعارف نبوده و در هر زمان می‏تواند برای هر گروه خاص مصرف کنندگان تغییر یابد .

• • تجارت الکترونیک ، امکان فروش مستقیم و بدون واسطه محصولات و خدمات جدید را به بازارهای استراتژی و تازه فراهم می‏کند .

• • فروش آنی و روی خط^[۳۳] به مقدار زیادی هزینه های فروش و نیاز به نیروی انسانی را کاهش می دهد .

• • زمان عرضه کاهش می یابد و محصولات جدید می توانند به محض آماده شدن در معرض فروش روی خط قرار گیرند .

• • خدمات پس از فروش به مشتری میتواند با امکان خبرگیری سریع دو طرف از یکدیگر وعرضه انواع خدمات به مشتری تسهیل و تکمیل شود .

• • قدرت تجزیه و تحلیل کالا افزایش می‏یابد بطوریکه اطلاعات بدست آمده از مشتریان برای تولید کالا‏های جدید یا تغییر در تولیدمورد استفاده قرار می‏گیرد (دایال و لندسبرگ^[۳۴]، ۱۹۹۹: ۵۵).

۲-۱-۶ مشکلات تجارت الکترونیک

• • سهولت در سرقت اسرار محرمانه سازمان

• • عدم تبیین قوانین مالیاتی دقیق

• • عدم تبیین قوانین گمرکی

• • عدم آشنایی با قوانین و فرهنگ های مختلف

• • کلاهبرداری از طریق کارتهای اعتباری

• • عدم اعتماد و امنیت

• • همچنین تمام محصولات به طور صددرصد قابل ارائه و فروش از طریق اینترنت نیستند(جفن، ۲۰۰۲: ۳۲).

۲-۱-۷ طبقه بندی تجارت الکترونیک از دیدگاه های متفاوت

الف- از منظر ماهیت تبادلات
ب- از منظر ماهیت برنامه های کاربردی ( مک کارتی و جروم، ۱۹۹۶: ۵۱)
الف- از منظر ماهیت تبادلات به ۱۴ طبقه تقسیم می شود
۱- ^[۳۵]B2B : بنگاه به بنگاه
شامل تبادلات سیستمهای اطلاعاتی بین سازمانی”^[۳۶]IOS” و تبادلات بازار الکترونیکی هستند. ارائه خدمات دولتی به بنگاهها در این طبقه قرار می گیرد. (^[۳۷]G2B) تمام طرفین درگیر در B2B کسب و کارها و سازمانها می باشند. امروزه ۸۵ درصد حجم تبادلات تجارت الکترونیکی در حوزه ی B2B است.
۲- ^[۳۸]B2C : بنگاه به مشتری
تمامی تبادلات خرده فروشی  و خریداران انفرادی از طریق اینترنت در طبقه بندی   B2Cقرار می‌گیرند . در B2C یک طرف سازمان است و در طرف دیگر افراد قرار دارند . همچنین ارائه ی خدمات دولتی به مشتریان و مصرف کنندگان(G2C) در این طبقه قرار می گیرند .
۳- B2B2C ^[۳۹]: بنگاه به بنگاه به مشتری
در این مدل شرکت تولید کننده ، محصولات خود را به مشتریان یک شرکت طرف سوم در واقع شرکت سوم نقش واسطه^[۴۰] ایفا می کنند با این تفاوت که هیچ ارزش افزوده ای به محصول اضافه نکرده و تنها آن محصول را به مشتریان خود عرضه می کند .
۴- C2C: مشتری به مشتری
در این طبقه خریداران و فروشندگان هر دو افراد هستند مثالهایی از C2C عبارت است از فروش ماشین و لوازم منزل، تبلیغ خدمات شخصی در اینترنت.
۵- C2B: مشتری به بنگاه
شامل افرادی است که از اینترنت برای فروش محصولات یا خدمات به سازمانها و افرادی که در انتظار خرید با قیمت پیشنهادی هستند استفاده می شود مثل شرکت پرایس لاین.
۶- P2P : نظیر به نظیر^[۴۱]
فناوری p2p درB2B ، ^[۴۲]C2C , B2C قابل استفاده می باشد .این فناوری امکان اشتراک و استفاده از فایلهای الکترونیکی را در یک شبکه فراهم می سازد . به عنوان مثال در C2C شبکه ای ، افراد می توانند موسیقی و دیگر محصولات دیجیتالی را به صورت الکترونیکی مبادله نمایند .
۷-موبایل الکترونیکی^[۴۳]
در تجارت بی سیم فعالیتها و تبادلات مرتبط با تجارت الکترونیکی به صورت کامل یا نیمه کامل در محیط بی سیم انجام می شود. مثلا افراد می توانند از تلفن همراه مجهز به اینترنت خود برای کارهای بانکی اقدام کند. یا ممکن است لازم باشد تبادلات برای افراد در موقعیت مکانی و زمانی خاصی انجام شود که این گونه مبادلات را تجارت بر اساس موقعیت گویند . بعضی افراد موبایل الکترونیک را مبادلات خراج از منزل یا محل کار می دانند(روتر^[۴۴]،۱۹۶۷: ۶۵۱) .
۸- تجارت الکترونیکی درون سازمانی
تجارت الکترونیکی درون سازمانی عموما در شبکه های اینترنت یا پورتالهای سازمان انجام می شود به طوری که تمام فعالیتهای داخل سازمان از جمله مبادله محصولات ، خدمات یا اطلاعات در واحدهای مختلف سازمان ویا بین افراد آن سازمان را شامل می شود . مثل فروش محصولات به کارمندان یا آموزش آن لاین آنها(مایر^[۴۵]، ۱۹۹۵: ۱۴۰)
۹- B2E^[46]: بنگاه به کارمندان

گفتار اول: حیثیت جرم
مستفاد از تبصره ۲ ماده ۲ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب ۷۸ هر جرم ممکن است دارای دو حیثیت باشد:^[۱۰۸]
الف- حیثیت(ادعای) عمومی از جهتی که مخل نظم و حقوق عمومی است.
ب- حیثیت(ادعای) خصوصی از این جهت که راجع به تضرر شخص یا اشخاص یا گروه مشخصی است. نتیجه آن که حیثیت عمومی جرم همیشه وجود داشته و بدون آن جرم معنایی ندارد ولیکن حیثیت خصوصی میتواند وجود داشته یا نداشته باشد.
لذا میتوان جرایم را با توجه به برخورداری از وصف عمومی یا خصوصی به سه دسته تقسیم نمود^[۱۰۹]:
جرایمی که صرفا دارای حیثیت عمومی بوده و فاقد حیثیت خصوصی میباشند. مانند ولگردی و شرب خمر
جرایمی که به واسطهی وقوع آنها هم حیثیت عمومی و هم حیثیت خصوصی تحت الشعاع قرار میگیرند. ولیکن جنبهی عمومی بر جنبه خصوصی غلبه دارد. نظیر کلاهبرداری و اختلاس
جرایمی که همانند مورد پیش، واجد جنبه های خصوصی و عمومی هستند ولی جنبه خصوصی بر جنبه عمومی غلبه دارد. مثل جرایم ماده ۷۲۷ قانون مجازات اسلامی. حال با عنایت به مفاد ماده ۷۲۷ موید عدم تصریح قانون گذار به مواد مربوطه موضوع این تحقیق است. در نتیحه جرم موصوف از عداد جرایم قابل گذشت خارج و با توجه به ماهیت خاص خود به عنوان جرمی که موضوعش انرژی و اموال عمومی است، در زمرهی جرایم عمومی قرار گرفته است. لذا امکان عدم پیگیری به واسطهی گذشت شاکی در خصوص مرتکبین این جرم، تحت هیچ شرایطی وجود ندارد.^[۱۱۰]
گفتار دوم: تخفیف مجازات
بند۱: تعریف لغوی و اصطلاحی تخفیف
تخفیف در لغت به معنای سبک کردن، کاستن، تسکین دادن و آرام دادن است.^[۱۱۱]
تخفیف مجازات به معنی کاستن میزان مجازات تعزیری یا بازدارندهی متهمی که به جهتی از جهات مخففه قانونی (موارد۸ گانه مادۀ ۳۸ قانون مجازات اسلامی) مستحق تخفیف است. منظور از تخفیف مجازات این است که قاضی میزان مجازات را از حداقل تعیین شده در قانون کمتر و خفیف تر نماید و الاحکم مجازات به حداقل قانونی، تخفیف مجازات محسوب نمی‌گردد.^[۱۱۲]
در ماده ۳۷ قانون مجازات آمده است: در صورت وجود یک یا چند جهت از جهات تخفیف، دادگاه میتواند مجازات تعزیری را به نحوی که به حال متهم مناسب تر باشد، به شرح ذیل تقلیل دهد یا تبدیل کند:
الف- تقلیل حبس به میزان یک تا سه درجه
ب- تبدیل مصادره اموال به جزای نقدی درجه یک تا چهار
پ- تبدیل انفصال دائم به انفصال موقت به میزان پنج تا پانزده سال
ت- تقلیل سایر مجازاتهای تعزیری به میزان یک یا دو درجه از همان نوع یا انواع دیگر
بند۲: جهات تخفیف
جهات تخفیف نیز به شرح ذیل میباشد:
الف- گذشت شاکی یا مدعی خصوصی: تأثیر گذشت شاکی یا مدعی خصوصی نسبت به متهم در جرائم مختلف یکسان نیست. در برخی از موارد، جرم اصولاً با گذشت شاکی از بین می‌رود، هر چند نظم عمومی را دچار خدشه کرده باشد. مانند جرم صدور چک بلامحل که اگر شاکی در هر مرحله از شکایت خود نسبت به صادر کنندۀ چک اعلام رضایت کند، دادگاه مکلف است تعقیب را موقوف سازد. در این گونه جرائم مسئلهی اعمال کیفیات مخففه وجود ندارد، در این صورت یا جرم غیر قابل گذشت است و یا گذشت موجب موقوفی تعقیب نمیشود و فقط ممکن است مجازات به موجب این گذشت تخفیف داده شود. مانند جعل و تزویر در اسناد رسمی، کلاهبرداری، ارتشاء، اختلاس و…^[۱۱۳]
ب- همکاری مؤثر متهم در شناسایی شرکا یا معاونان، تحصیل ادله یا کشف اموال و اشیاء حاصله از جرم یا به کار رفته برای ارتکاب آن: با توجه به اینکه همکاری متهم در کشف جرم و عاملان ارتکاب اعم از شریک و معاون برای اجرای عدالت و حفظ حقوق افراد و جامعه مؤثر است، مقنن فعل متهم را در راستای کشف جرم از جهات تخفیف به شمار آورده است.^[۱۱۴]

پ- اوضاع و احوال خاص مؤثر در ارتکاب جرم، از قبیل رفتار یا گفتار تحریک آمیز بزه دیده یا وجود انگیزه شرافتمندانه در ارتکاب جرم: در بسیاری از جرائم تحریک مجنی علیه در جرم از مواردی است که متهم را وادار به ارتکاب جرم می‌کند یا رفتاری ناخوشایند و گفتاری توهین آمیز و محرک موجب می‌شود که فردی حالت عادی خود را از دست داده و به ارتکاب جرم دست زند.^[۱۱۵]
ت- اعلام متهم قبل از تعقیب یا اقرار مؤثر وی درحین تحقیق و رسیدگی
ث- ندامت، حسن سابقه و یا وضع خاص متهم از قبیل کهولت یا بیماری: دادگاه با توجه به این بند اولاً به وضع خاص جسمی، روانی، خانوادگی و اجتماعی مرتکب عنایت نموده است، ثانیاً منظور از سابقۀ فرد در امر تخفیف، در واقع نداشتن سابقۀ محکومیت یا حسن سابقه و شهرت متهم است و در تعیین مجازات متناسب، باید بین مجرمین اتفاقی با مجرمین به عادت که دارای پیشینهی ‌کیفری هستند، تفاوت قائل شد.^[۱۱۶]
ج- کوشش متهم به منظور تخفیف آثار جرم یا اقدام وی برای جبران زیان ناشی از آن:
این امر حکایت از ندامت و پشیمانی دارد و از طرفی آسیبهای وارد شده به مجنی علیه را به حداقل می‌رساند و در تسکین آلام او مؤثر است.^[۱۱۷]
چ- خفیف بودن زیان وارده به بزه دیده یا نتایج زیانبار جرم
ح- مداخله ضعیف شریک یا معاون در وقوع جرم
تبصره۱- دادگاه مکلف است جهات تخفیف مجازات را در حکم خود قید کند.
تبصره۲- هرگاه نظیر جهات مندرج در این ماده در مواد خاصی پیش بینی شده باشد، دادگاه نمیتواند به موجب همان جهات، مجازات را دوباره تخفیف دهد.
بند ۳: انواع تخفیف
تخفیف قانونی
این نوع تخفیف الزامی است و مقننن به لحاظ خاص و با انگیزه‌ای مشخص ارتکاب فعل مجرمانه را مورد تخفیف قرار می‌دهد.
تخفیف قضائی
که همان اختیار دادگاه بر تخفیف مجازات قانونی پس از احراز کیفیات مخففه است.
انواع دیگر تخفیف
مانند تخفیف مندرج در مادۀ ۶ قانون اصلاح پاره‌ای از قوانین دادگستری (صرف نظر شاکی یا مدعی خصوصی در جرائم غیر قابل گذشت بعد از قطعی شدن حکم).^[۱۱۸]
بند۴: محدودهی اعمال کیفیات مخففه
در قانون مجازات اسلامی، اعمال کیفیات مخففه فقط در مورد جرائمی که مجازات آنها تعزیری یا کیفرهای بازدارنده باشد، قابل قبول است و شامل مجازاتهای حدود، قصاص و دیات نمی‌گردد، چرا که مجازاتهای مشخصی هستند و اجرای آنها با توجه به شرایط خاص آن برای قاضی الزامی است.^[۱۱۹] موارد ۸ گانه حصری هستند، لذا قاضی نمی‌تواند علاوه بر موارد یاد شده (یک یا چند مورد)، موارد دیگری را نیز به عنوان کیفیات مخففه مورد حکم قرار دهد. دادگاه میتواند یک یا چند مورد از موارد مخففه را نیز مد نظر قرار داده و با توجه به آنها مجازات را تخفیف ‌دهد.^[۱۲۰]
در این مورد، مرتکب جرم اعم از ایرانی یا اتباع بیگانه است.^[۱۲۱]
از نظر مقام قضائی اعطاء کنندۀ تخفیف با توجه به صراحت مادۀ ۳۷ قانون مجازات اسلامی «دادگاه می‌تواند…» بدون تردید می‌توان گفت که اختیار استفاده از کیفیات مخففه برای تنزل مجازات به مادون حداقل کیفر مقرر در قانون، خاص دادگاههای کیفری اعم از عمومی و نظامی است. بنابراین مقامات دادسرا اعم از بازپرس و دادیار، صلاحیت استفاده از تخفیف مجازات را ندارند و دادسرا نمی تواند کیفرخواست صادره را با رعایت تخفیف مجازات تنظیم کند.^[۱۲۲] به طور مثال، اگر فردی به تاسیسات نیروی برق یا مواد نفتی آسیبی وارد کند ولی بعد از ارتکاب جرم، نادم شده و قبل از تعقیب اعلام نماید، دادگاه میتواند مجازات تعزیری وی را به نحوی که به حال متهم مناسب تر باشد، تقلیل یا تبدیل نماید.
گفتار سوم: تشدید مجازات
مبارزه با جرم از طریق اعمال مجازات و اقدامات تأمینی و تربیتی و اتخاذ سیاست جزایی موثر دراین راه از دیرباز مورد توجه قانون گذاران و مصلحین اجتماعی بوده و هنوز هم اهمیت خود را از دست نداده است، به طوری که قسمت مهمی از مقررات و قوانین و حتی عرف و عادت بشری تحت تأثیر این مبارزه قرارگرفته است و هر روز راه و روش تازه ای برای برخورد بهتر با این معضل اجتماعی پیشنهاد و تصویب میگردد.
توجه به تعدد جرم و مجازات آن نیز در روند این مبارزه از تغییر و تحول مصون نمانده و ارتکاب جرائم متعدد توسط یک فرد، حساسیت مردم و مقامات قضائی و قانون گذاری را برانگیخته است و هر زمان مقررات خاص و جدیدی وضع و به اجرا گذارده میشود. اصولاً منطق و عدالت چنین اقتضاء میکند که کسی که یک بار مرتکب جرمی گردیده، با آن کسی که به کرّات مقررات اجتماعی را نادیده گرفته و آنها را زیر پا گذارده است، یکسان برخورد نشود و از این رو میتوان گفت که قاعدهی تعدد جرم یکی از نهادهای حقوقی برخاسته از اصل فردی کردن مجازات است و مراد از آن، این است که در مورد فردی که مرتکب جرمی میشود، اگر سابقهی ارتکاب جرم دیگری را داشته باشد، نسبت به کسی که جرمی را مرتکب شده ولی سابقهی ارتکاب جرم دیگری را نداشته باشد، مجازات سنگین تری اعمال گردد.
بدین ترتیب ملاحظه میشود که فلسفهی به کارگیری این نهاد حقوقی، متناسب کردن و متعادل کردن میزان مجازات با درجهی مجرمیت، سوء نیت، تباهی اخلاقی یا خطرناکی مجرم است. بدین سبب میتوان گفت که قاعدهی تعدد جرم از موجبات تشدید مجازات است و از این روست که حقوق دانان آن را از علل مشددهی مجازات دانسته اند و از آن جهت که رعایت آن برای دادگاهها الزامی است و قاضی در قبول یا عدم قبول آن چندان اختیاری ندارد، آن را از جهات قانونی تشدید مجازات محسوب مینمایند. به خلاف صدور حکم به حداکثر مجازات قانونی پیش بینی شده برای هرجرم، که آن هم گرچه به یک تعبیر از موارد تشدید مجازات به اعتبار کیفیت ارتکاب جرم و شخصیت مرتکب آن است، لکن چون قاضی درتعیین آن مختار است آن را از جهات قضایی تشدید مجازات محسوب مینمایند.
کیفیات مشدده عمومی، علل و جهاتی هستند که نسبت به تمام جرائم و یا لااقل به دو دسته معینی از جرائم قابلیت اجرا دارد. اصولاً این کیفیات و جهات مشدده در مورد تکرار و تعدد جرم پیش بینی شده است.
بند ۱: تعریف تعدد جرم
تعدد جرم عبارت است از این که شخصی مرتکب چند فقره جرم مجزا از هم در زمان های مختلف شود، بدون آنکه یک محکومیت قطعی فاصل بین آنها باشد. اعم از اینکه مرتکب توانسته است با توسل به هر ترفندی، خود را از تعقیب کیفری مصون بدارد یا آنکه ارتکاب جرائم متعدد در فواصل کوتاهی از یکدیگر، مانع تحت تعقیب قرارگرفتن وی و در نتیجه صدور حکم محکومیت قطعی گردیده باشد. دراین صورت اعمال قاعده تشدید مجازات به سبب ارتکاب جرائم متعدد، مستلزم آن است که مجرم برای هیچ یک از جرایم ارتکابی قبلی تحت پیگرد قرار نگرفته و حکم محکومیت قطعی دربارهی او صادر نشده باشد. بنابراین تعریف برای تحقق عنوان تعدد جرم دو شرط لازم است:
- اول اینکه مجرم چند جرم یا لااقل دو جرم مرتکب شده باشد.
- دوم اینکه قبل از آنکه برای جرم اول یا هریک از جرائم قبلی حکم محکومیت قطعی صادر شده باشد، مجرم دومین یا چندمین جرم خود را مرتکب شود و یا به عبارت دیگر بین جرائم متعددی که به مجرم نسبت داده میشود، محکومیت قطعی حادث نشده باشد.^[۱۲۳]
زیرا چنانکه میدانیم حکم محکومیت قطعی، وقتی مانع اجرای قاعدهی تعدد جرم گردیده و مرتکب را مشمول قاعدهی تکرار جرم مینماید که قبل از ارتکاب دومین یا چندمین جرم صادر شده باشد و قید کلمهی « قبل» مذکور در اول عبارت، شرط دوم به منظور روشن کردن این وضعیت است که مثلاً اگر فردی که مرتکب سه فقره جرم گردیده ابتداً به جهت ارتکاب بزه سوم تحت تعقیب قرارگرفته و بدون آنکه جرائم قبلی او در جریان رسیدگی کشف گردیده باشد، به محکومیت قطعی محکوم شود. این سابقهی محکومیت به هنگام رسیدگی به جرائم ارتکابی قبلی او، سابقهی لازم برای اعمال قاعدهی تکرار محسوب نمیشود، بلکه تنها معرف وجود یک سابقهی ارتکاب جرم در احتساب جرائم متعدد برای اعمال قاعده تعدد منظور خواهد گردید. شاید به نظر عده ای چنین باشد که هرگاه شخصی مرتکب جرائم متعدد گردیده، باید به جهت ارتکاب هریک از آن جرائم علی حده مجازات شود ولی در حقوق جزائی مدرن این نظریه پذیرفته نیست و تعدد جرم، جز در موارد استثنایی موجب تعدد مجازات نمیشود.

اگر چه در دهه های اخیر مسأله کنترل کننده فیدبک خروجی بطور دقیق مورد مطالعه قرار گرفته است اما برخلاف مسأله فیدبک حالت، فیدبک خروجی همچنان به عنوان یکی از مسائل مطرح در مهندسی کنترل شناخته میشود.
۳-۲- پایدار سازی توسط فیدبک استاتیک خروجی
مسأله پایداری فیدبک استاتیک خروجی جزو مورد علاقه ترین مسائل کنترل است که تا هم اکنون پاسخ کامل و روشنی برای آن در دسترس نیست. در دهه های اخیر روش های گوناگونی جهت اعمال به این مسأله ارائه گردیده است. مسأله کنترلی فیدبک خروجی به هنگام مقایسه با مسائل کنترلی فیدبک حالت دشواری خود را بیشتر به نمایش میگذارد. تفاوت اساسی بین مسائل پایدار سازی فیدبک حالت و خروجی اینست که در حالیکه پایدار سازی بوسیله فیدبک حالت به یک مسأله محدب ختم میشود، فیدبک خروجی موجب تبدیل مسأله به یک مسأله غیرمحدب میگردد و موجب دشواری های محاسباتی میشود. چراکه پاسخ یک مسأله محدب را میتوان توسط جعبه ابزار برخی نرم افزار ها نظیر جعبه ابزار LMI در نرم افزار MATLAB، یافت که نیازمند یک زمان چند جمله ای^[۲۷] میباشد و بسیاری از مسائل کنترلی مهم که از فیدبک حالت بهره میبرند را میتوان توسط تکنیک های نامعادله ماتریسی خطی حل نمود. از سوی دیگر یافتن پاسخ یک مسأله غیرمحدب بطور عمومی نیازمند یک زمان غیر چند جمله ای^[۲۸] میباشد به این معنا که یک افزایش کوچک در ابعاد به دلیل افزایش بسیار زیاد زمان محاسبات موجب عدم کارآیی الگوریتم میگردد.

در این بخش به بحث در مورد مسئله پایدار سازی یک سیستم حلقه باز ناپایدار توسط فیدبک استاتیک خروجی میپردازیم. در ابتدا برخی شرایط لازم و سپس برخی شرایط کافی برای قابل حل بودن مسئله را ارائه خواهیم نمود. پس از آن برخی روش های مورد استفاده برای یافتن بهره پایدار ساز  را مورد بحث قرار میدهیم.
۳-۲-۱- شرایط لازم
در ابتدا به شناسایی مواردی خواهیم پرداخت که فیدبک استاتیک نمیتواند یک سیستم حقله باز ناپایدار را پایدار سازد. به منظور بیان این شرایط تئوری های زیر را مد نظر قرار میدهیم:

• • تئوری ۳-۱

یک سیستم خطی با تابع تبدیل  توسط یک جبرانساز پایدار  پایدار پذیر است، اگر و تنها اگر تعداد قطب های حقیقی  بین هر جفت از صفر های حقیقی مسدود کننده^[۲۹] در نیم صفحه راست زوج باشد. سیستمی که محدودیت های قطب- صفر را برآورده میکند، برآورده کننده PIP ^[۳۰] گفته میشود.

• • تئوری ۳-۲

یک سیستم خطی با تابع تبدیل  توسط یک جبرانساز پایدار  که هیچ صفر حقیقی ناپایداری ندارد، پایدار پذیر است اگر و تنها اگر:

• •  برآورده کننده PIP باشد.

• • تعداد صفر های حقیقی مسدود کننده  بین هر دو قطب حقیقی  زوج باشد.

در این مورد گفته میشود که  ، PIP زوج را برآورده مینماید.
با بهره گرفتن از تئوری ۳-۲ شرط لازم ذیل بدست می آید.
شرط لازم: شرط لازم جهت پایداری پذیری توسط فیدبک استاتیک خروجی آنست که سیستم با تابع تبدیل  ، PIP زوج را برآورده سازد.

• • مثال ۳-۱

سیستمی که دارای تابع تبدیل زیر است:

برای  ، PIP را برآورده نمیکند و بنابراین توسط SOF پایدار نمیگردد. به ازای  ، PIP زوج برآورده شده و برای مقادیر به اندازه کافی کوچک  یک تحلیل ساده مکان هندسی ریشه ها نشان میدهد که سیستم توسط SOF پایداری پذیر میباشد.
۳-۲-۲- شرایط کافی
با توجه به تحلیل های صورت گرفته در این زمینه مانند مکان هندسی ریشه، میتوان گفت که مینیمم فاز بودن و شرایط درجه نسبی^[۳۱] شروط لازم و کافی جهت بطور اکید حقیقی مثبت^[۳۲] (SPR) ساختن یک سیستم مربعی (تعداد ورودی ها و خروجی ها برابر باشند) با بهره گرفتن از فیدبک استاتیک خروجی میباشند.
۳-۲-۳- روش های طراحی و محدودیت ها
در مورد سیستم های تک ورودی- تک خروجی (SISO)، روش های گرافیکی نظیر مکان هندسی ریشه ها و نایکوئیست جهت پاسخگویی به مسائل وجود و طراحی کنترل کننده های استاتیکی خروجی پایدار ساز استفاده میشوند. علاوه بر آن برخی تست های جبری لازم و کافی برای وجود فیدبک های خروجی پایدار ساز وجود دارند (Ielmke and Anderson,1992; Perez et al.,1993). به هر حال این تست ها نیازمند برخی اقدامات ابتدایی نظیر یافتن ریشه ها و مقادیر ویژه میباشند که موجب میشود دشواری آنها کمتر از روش های گرافیکی نباشد. علاوه بر آن این روش ها به راحتی قابل تعمیم به سیستم های چند ورودی- چند خروجی (MIMO) نمیباشند.
در این بخش به بیان اجمالی برخی نتایج که در حل مسائل مربوط به فیدبک استاتیک خروجی مفید میباشند خواهیم پرداخت و ویژگی های آنها را مورد بررسی قرار میدهیم. ایده کلی آنست که یک فیدبک استاتیک خروجی پایدار ساز بایستی یک عضو از خانواده تمامی جبرانساز های فیدبک خروجی پایدار ساز باشد.

1. 1. روش مرتبه دوم خطی معکوس^[۳۳]

۲- حوزه‌های علمیه
با توجه به این که قریب به اتفاق اعضای شورای مرکزی جامعه به تدریس علوم حوزوی اشتغال دارند و تعدادی از آنها نیز خود مسئولیت مدرسه علمیه‌ای را عهده‌دار هستند، حوزه‌های علمیه نیز در زمره مکان‌های فعالیت جامعه قرار می‌‌گیرد. اغلب مدارس علمیه شهر تهران به دست اعضای شورای مرکزی اداره می‌شود. به عنوان نمونه، آیت‌الله مهدوی کنی ریاست مدرسه علمیه مروی، آیت‌الله شبستری ریاست مدارس علمیه غرب تهران (مهدیه)، آیت‌الله عمید زنجانی ریاست مدرسه علمیه در اطراف میدان خراسان و حجه‌الاسلام ناصحی مدیر اجرایی جامعه، ریاست مدرسه علمیه المهدی در جنوب غرب تهران را عهده‌دار هستند. پیداست که این مدارس می‌توانند به عنوان یکی از مراکز ترتبیت هواداران جامعه به حساب آیند و طلاب آنها بخشی از هواداران جامعه محسوب گردند(کردی، ۱۳۸۶: ۵۷).
۳- دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی
علاوه بر موارد قبلی، برخی از اعضای مرکزی جامعه، سمت‌های اجرایی و تدریس در دانشگاه‌ها را نیز برعهده دارند.
در حال حاضر آیت‌الله مهدوی کنی دبیر کل جامعه روحانیت مبارز سمت ریاست دانشگاه امام صادق (ع) را بر عهده دارد و حجه‌الاسلام مصباحی قبلاً در سمت معاونت پژوهش دانشگاه امام صادق (ع) و نماینده ولی فقیه در دانشگاه امام حسین (ع) فعال بوده است. آیت الله عمید زنجانی در کرسی استادی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران (ایشان در سال ۱۳۹۰ فوت گشتند)، حجه‌الاسلام علم الهدی در کرسی استادی و سمت معاونت دانشگاه امام صادق، آیت‌الله امامی کاشانی در جایگاه مدرسی و نیز ریاست مدرسه عالی شهید مطهری و حجه‌الاسلام قائم مقامی در کرسی استادی دانشگاه‌های تهران مشغول به کار می‌باشند.
علاوه بر این، بسیاری از اعضای شورای مرکزی در مناسبت‌های مختلف از سوی مؤسسات آموزشی، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور برای سخنرانی و ارائه مشاوره‌های علمی و فرهنگی دعوت می‌شوند. تردیدی نیست که باوجود این فعالیت‌ها، مراکز عالی دانشگاهی و پژوهشی می‌تواند تحت تأثیر اقدامات اعضای جامعه روحانیت مبارز قررا گیرد.

گفتار چهارم: ساختار جامعه روحانیت مبارز
دبیر کل
دبیر کل جامعه روحانیت آیت‌الله مهدوی کنی از فعالان مبارزه علیه رژیم شاهنشاهی است که سال‌های مبارزه در تبعیدگاه‌ها و زندانهای رژیم شاه حبس بوده و به واسطه مبارزات مداومش همواره در تعقیب و گریز عوامل اطلاعات ساواک قرار داشته است. مقارن پیروی انقلاب ایشان از سوی امام خمینی به عضویت شورای انقلاب درآمد. وی از فقهای برجسته و علمای مشهور تهران و مورد اعتماد مراجع عظام تقلید از جمله حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری به حساب می‌آید. ایشان به واسطه برخورداری از موقعیت ممتاز علمی ، اخلاقی و شخصیتی، نفوذ معنوی ویژه‌ای در بین اعضای شورای مرکزی جامعه روحانیت، مبلغان روحانی و توده مردم دارد.
آیت‌الله مهدوی کنی پس از پیروزی، مدتی نیز پست نخست وزیری را عهده‌دار بود و پس از آن تا سال ۱۳۷۵ هـ.ش همواره عهده‌دار مسئولیت دبیر کلی جامعه روحانیت بوده است. در این سال بنا به دلایلی که گفته می‌شد، مهم‌ترین آن کهولت سن بوده است، از این سمت استعفا داد و طی مدت کوتاهی از همین سال آیت‌الله امامی کاشانی دبیر کل این تشکل روحانی گردید اما با عدم پذیرش استعفای آیت‌الله مهدوی کنی و اصرار شورای مرکزی، مجدداً وی در این سمت ابقا شد(دارابی، ۱۳۷۵: ۴۵).
شایان ذکر است بر اساس ماده دوازدهم اساسنامه چهارم جامعه روحانیت، دبیر کل جامعه به مدت پنج سال از سوی شورای مرکزی انتخاب می‌شود و از اختیارات وسیعی برخوردار است.
وظایف دبیر کل به شرح ذیل می‌باشد:
۱- دبیر کل می‌تواند یک نفر از اعضای شورای مرکزی را به عنوان نماینده خود در هیئت اجرایی منصوب نماید؛
۲- نمایندگی جامعه در کلیه مجامع سیاسی،حقوقی، اجتماعی و امضاء اسناد مالی و تعهد آور و افتتاح حساب‌های بانکی؛
۳- اجرای کلیه مصوبات شورا؛
۴- تهیه گزارش عملکرد سالیانه جامعه و هیأت اجرایی و ارائه به شورای مرکزی؛
۵- اداره کلیه امور اجرایی، پیشنهاد معاونت سیاسی، معاونت فرهنگی، معاونت اجرایی، سخنگو و سایر مسئولین قسمت‌ها به شورای مرکزی و استخدام نیروهای لازم.
تبصره: دبیر کل می‌تواند با پیشنهاد خود و تصویب شورای مرکزی برای خود قائم مقام تعیین کند و تمام یا قسمتی از اختیارات یا وظایف خود را به وی تفویض نماید.
در حال حاضر طبق گفته حجه‌الاسلام والمسلمین سالک، سخنگوی جامعه روحانیت مبارز، طبق مصوبه شورای مرکزی آقایان آیت الله موحدی کرمانی و حجه‌الاسلام والمسلمین مطلبی به عنوان رییس جلسات جامعه روحانیت در صورت عدم حضور آیت‌الله مهدوی کنی انتخاب شده‌اند، همچنین آقایان سالک و نواب به عنوان منشی جلسات انتخاب شده‌اند.
اعضای شورای مرکزی
جامعه روحانیت یکی از تشکلهای منحصر به فرد فعال در صحنه سیاسی اجتماعی ایران است. هسته مرکزی این تشکل از اجتماع مشایخ و فرهیختگان روحانی تشکیل شده است. بر اساس ماده هفتم اساسنامه سوم، جامعه روحانیت مرکب از علمای متعهد استان تهران است که دارای سوابق علمی و تقوایی و فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی منطبق با اهداف جامعه روحانیت بوده و از حسن شهرت و مقبولیت نزد مردم برخوردار می‌باشند.
طبق ماده ۱۰ و ۱۱ اساسنامه چهارم مصوب ۲۲/۸/۸۶، شورای مرکزی جامعه از بین علما و روحانیونی که داری برجستگی‌های زیر باشند با شرایط و وظایف زیر تشکیل می‌گردد:
الف)شرایط عضویت
۱- گذراندن حداقل ۵ سال درس خارج
۲- حداقل سن ۳۰ سال
۳- مردمی و دارای حسن شهرت
۴- اعتقاد و التزام عملی به انقلاب اسلامی، امام (ره) ولایت فقیه و داشتن روحیه انقلابی
۵- عدم سوء پیشینه
۶- داشتن شم سیاسی، اعتقاد به کار تشکیلاتی، انضباط و مسئولیت‌پذیری
ب) وظایف و اختیارات شورای مرکزی
شورای مرکزی بالاترین رکن تصمیم‌گیری جامعه روحانیت مبارز و دارای وظایف و اختیارات زیر است:
۱- اقدام در جهت تحقق اهداف جامعه روحانیت مبارز
۲- بحث پیرامون مسائل مهم سیاسی، فرهنگی، اجتماعی روز و اعلام موضوع در صورت لزوم
۳- تصویب برنامه و بودجه سالیانه
۴- نظارت بر حسن جریان امور جامعه روحانیت مبارز
۵- تعیین سیاستها و خط مشی جامعه روحانیت مبارز
۶- تصویب پیشنهادات دبیر کل و هیأت اجرایی
۷- نصب و عزل دبیر کل، هیأت اجرایی، معاونین و مسئولین واحدهای جامعه روحانیت مبارز
۸- تطبیق شرایط اعضا عمومی جامعه روحانیت و پذیرش آنان
۹- تعیین هیأت داوران
۱۰- ارائه رهنمودهای لازم به دبیر کل و هیأت اجرایی
براساس تبصره ماده یازده اساسنامه، شورای مرکزی با حضور ۲/۱ (یک دوم) اعضا رسمیت می‌یابد و مصوبات با ۳/۲ (دو سوم) اعضا حاضر تصویب می‌گردد.
اعضای برجسته جامعه تا سال ۱۳۸۵ که در شورای مرکزی آن عضویت دارند، ۳۲ نفر می‌باشند.

لوپز دیکاستلو و همکاران (۲۰۱۱) رهایش ترکیبات ضد اکسایش از فیلم کوپلیمری از اتیلن وینیل الکل و عصاره چای را بررسی نمودند. نتایج داده ­های HPLC در مورد رهایش ترکیبات عصاره چای سبز به درون مدل­های غذایی (آبی و الکلی) نشان داد که طی فرایند اکستروژن مقداری از ترکیبات ضد­اکسایش موجود در عصاره چای تجزیه شدند به طوری که میزان کاتچین گالات­های موجود کاهش و غلظت اسید گالیگ آزاد افزایش یافت. همچنین همه ترکیبات چای به درون مدل­های غذایی مهاجرت داشتند؛ اگر چه شدت رهایش به نوع ماده غذایی بستگی داشت. در مدل غذایی آبی، اسید گالیک عمده­ترین ترکیب رهایش یافته بود در حالی که در مدل غذایی الکلی (اتانول ۹۵ درصد) کاتچین­های مختلف عمده ترکیبات رها شده را تشکیل دادند. هنگامی که فیلم در معرض دو مدل غذایی آبی و الکلی قرار گرفت نتایج نشان داد که در مدل آبی ظرفیت ضد­اکسایشی ترکیبات به منظورکاهش رادیکال­های DPPH و ABTS بیشتر بود.
جمشیدیان و همکاران (۲۰۱۲) میزان رهایش آنتی­اکسیدان­های فنلی سنتزی BHA، BHT، PGو TBHQ را از فیلم پلی لاکتیک اسید درون مدل­های غذایی بررسی نمودند. مدل­های غذایی مورد استفاده شامل مدل ۱۰ درصد اتانول به عنوان مدلی برای مواد غذایی آبی و مدل ۵۰ درصد اتانولی به عنوان مدلی برای محصولات حاول الکل و نیز شیر و فراورده­های لبنی و مدل ۹۵ درصد اتانول به عنوان مدلی برای مواد غذایی چرب بود. دمای نگهداری ۴۰ درجه سانتی ­گراد در نظر گرفته شد. میزان رهایش با بهره گرفتن از دستگاه HPLC اندازه ­گیری شد. با توجه به آن­که آنتی­اکسیدان­های مورد استفاده در این تحقیق از ویژگی هیدروفوبی برخوردار بودند، سرعت و میزان رهایش آن­ها در مدل ۹۵ درصد اتانول بالا بود. در این مدل PG و TBHQ با سرعت بیشتری رها شدند به طوری که پس از ۷ ساعت این دو آنتی­اکسیدان به طور کامل از فیلم به درون مدل غذایی رهایش یافتند. در مورد BHA و BHT رهایش کامل به ترتیب پس از ۴۸ ساعت و ۴ روز اتفاق افتاد. در مدل ۵۰ درصد اتانول، PG سریع­تر از سایر آنتی­اکسیدان­ها به درون مدل مهاجرت نمود. در حالی که حتی پس از ۶۰ روز نگهداری، رهایش کامل BHT رخ نداد. در مدل ۱۰ درصد اتانول، تنها PG و BHA آن هم به میزان ناچیزی رهایش یافتند. سرعت PG در رهایش بیش از BHA بود که دلیل آن را قطبیت بالاتر PG بیان نمودند (جمشیدیان و همکاران، ۲۰۱۲).

پریرا و همکاران (۲۰۱۲) رهایش عصاره آنتی­اکسیدانی پوسته جو موجود در فیلم LDPE در مدل­های غذایی آبی (در ۴۰ و ۷۰ درجه سانتی ­گراد) و ایزواکتان (در ۲۰ درجه سانتی ­گراد) را بررسی نمودند. میزان مهاجرت پس از تبخیر مدل و خشک نمودن آن و اندازه ­گیری جرم باقیمانده بر حسب میلی گرم مهاجرت کل در دسی­متر مربع از سطح نمونه بیان شد. نتایج نشان داد که مهاجرت کل ترکیبات عصاره به درون آب و ایزواکتان قابل چشم­پوشی است که این نشان­دهنده ظرفیت آنتی­اکسیدانی مطلوب عصاره پوسته جو به منظور استفاده در بسته­بندی­های مواد غذایی است.
۴-۲-۳٫ آزمون مهاجرت سدیم آسکوربات
اندازه ­گیری مهاجرت سدیم آسکوربات از فیلم به محلول مدل، به وسیله میزان احیاء شوندگی ۲و۶ -دی کلروفنل ایندوفنل انجام گرفت. این محلول رنگی توسط ترکیب سدیم آسکوربات احیاء می­ شود و به صورتی تا زرد تغییر رنگ می­دهد.
همان طور که در شکل­های ۴-۱۱ و ۴-۱۲ مشاهده می­ شود در مدل غذایی الکلی، فیلم LDPE که بدون افزودن سدیم آسکوربات به عنوان ترکیب گیرنده اکسیژن تهیه گردید در روز نوزدهم نگهداری، حدود ۱۵ درصد رهایش سدیم آسکوربات داشت. احتمالا دلیل این امر را می­توان به استفاده از ترکیب یا ترکیباتی مشابه اسید آسکوربیک با خاصیت آب­گریزی در فرمول اولیه فیلم پایه LDPE توسط تولید کننده در حین ساخت فیلم نسبت داد. در مورد فیلم­های SA-LDPE نیز بیشترین میزان رهایش در روز نوزدهم رخ داد. میزان رهایش سدیم آسکوربات از فیلم NSA-LDPE در مدل غذایی الکلی مشابه فیلم­های SA-LDPE بدست آمد به طوری که روز نوزدهم ۱۷ درصد از سدیم آسکوربات از فیلم NSA-LDPE با غلظت ۵ و ۱۰ درصد، به درون مدل غذایی مهاجرت نمود.
میزان مهاجرت سدیم آسکوربات از فیلم­های SA-LDPE و NSA-LDPE به درون مدل غذایی آبی به ترتیب در شکل ۴-۱۳ و ۴-۱۴ مشاهده می­ شود. در این مدل غذایی از فیلم LDPE فاقد سدیم آسکوربات، در طی مدت زمان نگهداری، رهایشی مشاهده نگردید. این درحالی است که ۳۲/۲۴ درصد از سدیم آسکوربات فیلم NSA-LDPE با غلظت ۵ درصد به درون مدل غذایی آبی مهاجرت نمود. در رابطه با فیلم­های SA-LDPE میزان رهایش در روز نوزدهم در حداکثر مقدار خود در حدود ۱۷ تا ۱۹ درصد بدست آمد
لوپز و همکاران در سال ۲۰۱۳ رهایش ترکیبات عصاره چای سبز تثبیت شده در فیلم های پروپیلن و پروپلین گرافت شده با انیدرید مالئیک را با بهره گرفتن از دو مدل غذایی ۱۰ درصد اتانول (مواد غذایی آبی) و ۵۰ درصد اتانول (مواد غذایی چرب-الکلی) پس از ۱۰ روز نگهداری در ۴۰ درجه سانتی ­گراد بررسی نمودند. همچنین در این تحقیق اثر تیمار حرارتی استریلیزاسیون (۷۰ درجه سانتی ­گراد به مدت ۲ ساعت) و تیمار حرارتی مایکروویو (۸۰۰ وات به مدت ۱۵ دقیقه) روی رهایش ترکیبات با بهره گرفتن از دستگاه HPLC ارزیابی گردید. افزایش رهایش در شرایط عملیاتی یکسان بستگی به سازگاری مواد مهاجرت کننده با مدل­های غذایی و فیلم پلیمری دارد. هرچه میزان حلالیت ترکیبات در مدل­های غذایی بیشتر باشد، میزان رهایش آن­ها افزایش بیشتری نشان می­دهد. در تحقیق لوپز و همکاران در سال ۲۰۱۳ میزان مهاجرت در مدل غذایی ۵۰ درصد اتانول بیشتر بود. در میان ترکیبات عصاره چای، اسید گالیک میزان مهاجرت قابل توجهی داشت که احتمالا با فرایند تجزیه آن در طی فرایند اکستروژن فیلم مرتبط است. با اعمال تیمار حرارتی استریلیزاسیون و مایکروویو مقدار قابل توجهی از ترکیبات چای به درون مدل غذایی مهاجرت نمود. محققان دلیل این امر را فعال شدن ساختار مولکولی و افزایش خاصیت پلاستی­سایزی آن­ها در اثر حرارت عنوان نمودند. میزان مهاجرت همچنین به نوع فیلم وابسته بود به طوری که در فیلم گرافت شده میزان رهایش مواد کاهش یافت که این امر به دلیل قدرت انیدرید مالئیک در حفظ ترکیبات عصاره چای است. در این تحقیق پس از ۱۰ روز نگهداری فیلم­ها و رهایش مقادیری از ترکیبات عصاره چای به درون مدل­های غذایی، قدرت فیلم­ها در مهار رادیکال ABTS ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که فیلم پلی­اتیلنی گرافت شده با انیدرید مالئیک و حاوی عصاره چای بیشترین خاصیت مهارکنندگی را پس از گذشت ۱۰ روز نگهداری در ۴۰ درجه سانتی ­گراد داشت.
شکل ۴-۱۱. درصد رهایش سدیم آسکوربات در مدل غذایی اتانولی حاوی فیلم SA-LDPE. تیرک­های رسم شده روی نقاط نشانگر انحراف معیار می­باشد.
شکل ۴-۱۲. درصد رهایش سدیم آسکوربات در مدل غذایی اتانولی حاوی فیلم NSA-LDPE. تیرک­های رسم شده روی نقاط نشانگر انحراف معیار می­باشد.
شکل ۴-۱۳. درصد رهایش سدیم آسکوربات در مدل غذایی آبی حاوی فیلم SA-LDPE . تیرک­های رسم شده روی نقاط نشانگر انحراف معیار می­باشد.
شکل ۴-۱۴. درصد رهایش سدیم آسکوربات در مدل غذایی آبی حاوی فیلم NSA-LDPE. تیرک­های رسم شده روی نقاط نشانگر انحراف معیار می­باشد.
۴-۳٫ بررسی سرعت عبور اکسیژن از فیلم
شکل ۴-۱۵ میزان نفوذپذیری فیلم­های فعال SA-LDPE و NSA-LDPE حاوی غلظت­های مختلف آسکوربات را در مقایسه با فیلم LDPE خالص نشان می­دهد. همان طور که مشاهده می­ شود آمیختن سدیم آسکوربات در ماتریکس فیلم LDPE به طور معنی­داری نفوذپذیری اکسیژن را در آن نسبت به LDPE خالص کاهش داد (۰۵/۰>P). مقایسه دو فیلم SA-LDPE و NSA-LDPE نشان می­دهد که میزان نفوذپذیری اکسیژن در فیلم­های SA-LDPE نسبت به NSA-LDPE در غلظت­های ۱۰ و ۱۵ درصد آسکوربات کمتر می­باشد. به عبارت دیگر کاهش اندازه ذرات نمک سدیم آسکوربات در غلظت­های بالا به افزایش معنی­دار میزان نفوذپذیری اکسیژن منجر شد (۰۵/۰>P).
شکل ۴-۱۵. میزان نفوذ پذیری به اکسیژن فیلم­های SA-LDPE و NSA-LDPE. تیرک­های رسم شده روی ستون­ها نشانگر انحراف معیار می­باشد.
طبق یافته­های دیکاستلو و همکاران در سال ۲۰۱۲ بسته­های حاوی اسید آسکوربیک کمترین نفوذ اکسیژن را داشت. در تحقیقی که توسط بویان و ویتساید در سال ۲۰۱۲ بر روی بسته بندی­های فعال حاوی پودر آهن، آسکوربیل پالمیتات و بتاسایکلودکسترین انجام شد نشان داد در صورت استفاده از دمای بالای اکستروژن بیشترین ظرفیت جذب اکسیژن متعلق به مخلوط آسکوربیل پالمیتات و بتا سایکلودکسترین است و در صورت نگهداری بسته در دمای ۲۳ درجه سانتی ­گراد و یا ۴ درجه سانتی ­گراد ظرفیت جذب آسکوربیل پالمیتات بالاتر از پودر آهن است.
در آزمایشاتی که توسط لیکویی و همکاران در سال ۲۰۱۱ برای سنجش میزان جذب اکسیژن پلی اتیلن گِرَفت شده با گلوکز و پر شده با سدیم آسکوربات و پودر آهن اصلاح شده انجام شد به این نتیجه رسیدند که میزان جذب اکسیژن LDPE و سدیم آسکوربات در حد قابل قبولی و کمتر از آهن اصلاح شده است.
نتایج مطالعه گالدی (۲۰۱۱) روی فیلم های PET حاوی غلظت های مختلف از گیرنده اکسیژن تجارتی به نام Amosorb (AMS) نشان داد که افزودن AMS منجر به افزایش ظرفیت جذب اکسیژن نسبت به فیلم های PET خالص شد. همچنین آنها نشان دادند که ظرفیت جذب اکسیژن در فیلم­های فعال طی زمان در سه مرحله شامل جذب سریع در ناحیه اول (در روزهای ابتدایی)، جذب کمتر آنها در ناحیه دوم و جذب با شیب تقریبا صفر در ناحیه سوم (رسیدن به حالت ثبات) انجام می­گیرد. به عبارت دیگر با گذشت زمان سرعت جذب کاهش یافته تا به حالت ثابت برسد. جذب سریع اکسیژن می ­تواند نشانگر این مطلب باشد که جذب اکسیژن از طریق مکان­های گیرنده نزدیک­تر به سطح فیلم انجام شده است سپس وقتی همه مکان­های فعال سطحی اشباع شدند، اکسیژن به درون نفوذ می­ کند تا با مکان­های گیرنده در دسترس در لایه درونی فیلم واکنش دهد. بدیهی است که مورفولوژی سیستم نهایی فیلم فعال و چگونگی پخش شدن ذرات فعال در ماتریکس پلیمر، نقش کلیدی در سرعت جذب و اشباعیت فیلم فعال گیرنده اکسیژن دارد (گالدی ، ۲۰۱۱).
ذرات کوچک گیرنده اکسیژن در فیلم ممکن است تمایل به آگلومره شدن داشته باشند که در اثر خوشه­ای شدن ذرات طی فرایند اکستروژن رخ می­دهد. لایه اکسیدی که در معرض اکسیژن روی سطح آگلومرها تشکیل می­ شود از دسترسی توده به اکسیژن ممانعت کرده و منجر به کاهش جذب اکسیژن می­ شود (شین و همکاران ، ۲۰۱۱).
۴-۴٫ بررسی­ نفوذ پذیری به بخار آب
میزان نفوذ پذیری فیلم­های مورد مطالعه در این آزمون در جدول ۴-۲ آمده است. همان­طور که انتظار می­رود میزان نفوذ­پذیری به بخار آب در فیلم­های بر پایه LDPE پایین است. افزودن سدیم آسکوربات به فیلم در مقایسه با فیلم فاقد آنتی­اکسیدان نفوذ پذیری بالاتری به بخار آب داشت.
انتقال بخار آب به دو فاکتور حلالیت و نفوذپذیری مولکول­های آب در ماتریکس فیلم بستگی دارد. پلاستی­سایز بودن آب دمای گذار شیشه ­ای پلیمرها را کاهش خواهد داد. در رطوبت نسبی بالا، آب به عنوان یک پلاستی­سایزر عمل کرده و حجم آزاد پلیمر را افزایش خواهد داد؛ بنابراین سبب افزایش نفوذپذیری به بخار آب می­ شود.
انتقال بخار آب از فیلم­های نانوکامپوزیتی بر پایه کربوکسی متیل سلولز-پلی وینیل الکل توسط ابوالقاسمی و همکاران (۱۳۹۱) بررسی گردید. میزان نفوذپذیری فیلم­ها در حدود g/msPa 10-10 بدست آمد.
بویان و همکاران (۲۰۱۰) میزان نفوذپذیری به بخار آب را در فیلم پلی­لاکتیک اسید حاوی ترکیبات آنتی ­اکسیدان بررسی نمود. نتایج نشان داد که فیلم پلی­لاکتیک اسید حاوی BHT و پلی­اتیلن گلیکول نفوذپذیری بالاتری در مقایسه با فیلم پلی­لاکتیک اسید فاقد آنتی­اکسیدان داشت. این محققان دلیل این امر را حجم آزاد بالای فیلم حاوی آنتی­اکسیدان به واسطه اثر پلاستی­سایزی ترکیبی از پلی­اتیلن گلیکول و آب عنوان نمودند.
جدول ۴-۲٫ میزان نفوذ پذیری به بخار آب (بر حسب gmm/m²SKpa) در فیلم­های فعال مورد مطالعه