ماده

۱

هوا

Air

۳۰۰۰

سرامیک

Ceramic

۷

شیشه

Glass

۱۲/۲

روغن معدنی

Castor oil

۱۶/۵

میکا

Mica

۹/۲

پلی استر

Polystyrene

جدول ۲-۱: ثابت دی­الکتریک برخی از مواد پرکاربرد
اندازه توانایی عایق یا دی الکتریک در ذخیره­سازی انرژی الکترواستاتیکی، ثابت دی الکتریک یا پرمابیلیته نامیده می­ شود. ثابت دی­الکتریک تمام عایق­ها معمولا نسبت به هوا سنجیده می­ شود که ضریبی از دی- الکتریک هوا می­باشد. ثابت دی­الکتریک هوا برابر ۸۵/۸ × ۱۰¹² است که آن را با ۰ε می­شناسیم و واحد آن نیز فاراد بر متر است (F/m) و ثابت نسبی دی­الکتریک تمام عایقها که ضریبی از ثابت هوا هستند را با rε نمایش می­دهیم که این مقدار برای هوا عدد ۱ است. در جدول (۲-۱) اندازه­ای rε برای بعضی عایقها آورده شده است. طبق رابطه (۲-۱) میزان باری که یک خازن می ­تواند در خود ذخیره کند توسط فاکتوری به نام ظرفیت C نمایش داده می­ شود. این فاکتور برابر با ظرفیتی است بین صفحات خازن که ولتاژ یک ولت روی دو سر آن قرار گرفته و بار یک کولمب را ذخیره کرده است. واحد این فاکتور فاراد می­باشد با توجه به اینکه فاراد واحد بسیار بزرگی است لذا از اجزاء آن مانند میکروفاراد، نانوفاراد و پیکوفاراد استفاده می­گردد. انرژی ذخیره شده در میان صفحات خازن از رابطه زیر به دست می ­آید.

(۲-۱)
(۲-۲)
اگر عایق دی­الکتریک خازن خلا باشد هیچگونه تلفاتی در خازن وجود ندارد. تحت این شرایط همواره مولفه جریان ۹۰ درجه جلوتر از ولتاژ است اما با هر عایق دیگر تلفات به وجود می ­آید. در خازن­های واقعی، اختلاف فاز جریان و ولتاژ به اندازه کوچک δ کمتر از ۹۰ درجه بوده، خازن دارای مقداری تلفات حرارتی نیز می­ شود. در نتیجه می­توان مدار معادل یک خازن واقعی را به صورت یک خازن ایده­ال موازی با مقاومت در نظر گرفت. البته این مدل سازی را می­توان با المان­های سری شامل یک خازن ایده­ال و یک مقاومت نیز مدل سازی نمود. برای مدار معادل سری ضریب تلفات عایقی از رابطه (۲-۳) محاسبه می­ شود.
(۲-۳)
در عمل برای اندازه ­گیری ضریب تلفات عایقی tanδ از مدار معادل سری و از پل شرینگ استفاده می­ شود. با افزایش ضریب تعلقات عایقی که بواسطه افزایش مقدار R مدلسازی شده صورت می­گیرد، تعلقات خازن افزایش پیدا می­ کند و این امر در بانک­های خازنی بزرگ باید در نظر گرفته شود.
۲-۲-۱- خازن قدرت
در نگاه اول به نظر می­رسد خازن وسیله­ای ساده است در حالیکه در عمل خازن قدرت وسیله­ای پیچیده و کاملا فنی است که در آن از مواد دی­الکتریک بسیار نازک که با فرآیندی کاملا تخصصی ساخته می­ شود، استفاده می­ شود. پس از قرار گرفتن کاغذ کرافت دور این کویلها، کل مجموعه در داخل بدنه­ استوانه ای شکل آلومینیومی قرار گرفته و فضای خالی با گرانول پر می­گردد و نهایتا سه سر سیم خروجی بر روی ترمینال­ها لحیم می­ شود. مجموعه حاصل شده یک عنصر خازنی نامیده می­ شود. از این عناصر در مراکز صنعتی برای ضریب توان استفاده می­ شود. برای استفاده خازن در سیستمهای قدرت (بخصوص شبکه توزیع) عناصر خازنی برای رسیدن به سطح ولتاژ مطلوبی که بتوان در سیستم قدرت استفاده کرد، سری می­شوند و برای رسیدن به ظرفیت­های بالاتر خازن­ها را موازی می­ کنند. مجموعه ­ای از خازن­های قدرت را در داخل ظرفی فولادی که برای رسیدن به سطح ولتاژ و ظرفیت مورد نظر سری و موازی شده ­اند، قرار می­ دهند این مجموعه واحد خازنی نامیده می­ شود. در حال حاضر از نظر فنی امکان ساخت واحدهای خازنی برای شبکه ۲۰ کیلوولت بطوریکه یک واحد خازن بتواند ولتاژمربوطه را تحمل کند، است. فقط برای به دست آوردن قدرت راکتیو لازم در هر فاز بایستی موازی شوند. پس از قطع برق خازن­ها به دو روش داخلی و خارجی تخلیه می­شوند که بستگی به تکنولوژی ساخت آنها دارد و طبق استاندارد حداقل زمان لازم برای وصل مجدد ۵ دقیقه می­باشد. به دلایل مهندسی ناشی از تلفات الکتریکی، خازن در مقادیر کوچک ساخته می­ شود در حال حاضر واحدهای خازنی تا ۹۰۰ کیلووار ساخته می­شوند که این واحدهای خازنی را برای بدست آوردن کیلووات بالاتر می­توان به صورت گروهی بکار برد. محدودیت عمده برای ساخت واحدهای خازنی بزرگ همین تلفات است زیرا با بزرگ شدن مقدار واحد خازنی سطح خارجی آن متناسب با مقدار خازن افزایش نمی­یابد و در نتیجه انتقال گرما به بیرون کاهش می­یابد. تلفات در خازن­ها بر حسب (W/KVAR) سنجیده می­ شود و در ارزیابی خازن نقش مهمی دارد تلفات نمونه برای خازن­ها از ۲/۰ – ۵/۰ وات بر کیلووار متغیر است. تلفات که بستگی به نوع عایق بکار رفته در ساختمان آن دارد با گذشت زمان و با تغییرات شیمیایی و فیزیکی عایق افزایش می­یابد استاندارد وزارت نیرو در ایران توصیه می­ کند برای تلفات کمتر از خازن­های بادی الکتریک فیلم پلاستیکی و انباشته با یکی از روغن­های MIPB استفاده گردد. خازن­های موازی در ولتاژهای ۱۱ ، ۲۰ و ۳۲ کیلوولت در ایران استفاده می­ شود و سه اندازه ۱۰۰ ، ۱۵۰ و ۲۰۰ کیلووار می­باشند که بر اساس استاندارد IEC-70A، IEC-70 VDE0560 و BS-1650 و شرایط آب و هوایی انتخاب گردیده­اند.
۲-۲-۲- خازنهای موازی
خازنهای موازی یعنی خازنهایی که به موازات خطها بسته می­شوند، که عمدتا به طور گسترده در شبکه ­های توزیع انرژی الکتریکی کاربرد دارند. خازنهای موازی توان راکتیو مورد نیاز را تامین می­نمایند تا مولفه پس فاز جریان بارهای القایی را جبران کند. بنابراین، خازن موازی همان اثر ژنراتور یا کندانسور سنکرون فوق تحریک را دارد. با بکارگیری خازن موازی برای یک فیدر معین می­توان جریان راکتیو بار کشیده شده از شبکه را کاهش داد و ضریب توان مدار فیدر مذکور را بهبود بخشید در نتیجه افت ولتاژ بین ابتدا تا انتهای فیدر متصل به نقطه بار کاهش می­یابد ولی خازنهای موازی اثری بر جریان یا ضریب توان مدار بعد از نقطه نصب خود ندارند. شکل­های (۲-۱)الف و ب نمودار تک خطی و نمودار فازوری بردار ولتاژ آن را پیش از افزودن خازن موازی و شکل­های (۲-۲) الف و ب پس از افزودن خازن موازی را نشان می­ دهند.
شکل ۲-۱: نمودار تک خطی و نمودار فازوری بردار ولتاژ آن را پیش از افزودن خازن موازی
شکل ۲-۲: نمودار تک خطی و نمودار فازوری بردار ولتاژ آن را پس از افزودن خازن موازی
افت ولتاژ را در فیدر یا در خطوط انتقال کوتاه که دارای تقاضای بار با ضریب توان پس فاز هستند را می­توان مطابق رابطه (۲-۴) محاسبه نمود. که R و XL بترتیب مقاومت و راکتانس القایی کل مدار فیدر بر حسب اهم، IR و IX بترتیب مولفه جریان اکتیو و راکتیو بر حسب اهم است. اگر مانند شکل خازن در محل بار نصب گردد افت ولتاژ حاصل را می­توان تقریبا طبق رابطه (۲-۵) محاسبه نمود: که Ic مولفه راکتیو جریان خازن است.
(۲-۴)
(۲-۵)
۲-۲-۳- قدرت اکتیو و راکتیو

۰.۹

۰.۹۶

۰.۹۵

۰.۹۳

۰.۹

۲.۱۷

۰.۰۹۴

۰.۰۷۲

مقدار مجاز

> 0.9

> 0.9

> 0.9

> 0.9

> 0.9

< 3

< 0.1

نزدیک به صفر

بر اساس شاخص‌های جدول ۴-۹ مشخص شد که، بارهای عاملی تمامی سوالات بالای ۳/۰ می باشد و مطلوب است. مدل حد قابل ‌قبولی از برازش را دارا است. چرا که در این مدل، شاخص AGFI، GFI، CFI، NNFI همگی بالاتر از ۹۰ درصد است که همگی مقادیر مطلوبی میباشند. مقدار RMSEA نیز ۰.۰۹۴ است که در محدوده مجاز قرار دارد و مطلوب است. مقدار RMR نیز نزدیک به صفر بوده و در محدوده استاندارد قرار دارد. نسبت کای دو به درجه آزادی ۲.۱۷ شده که بین بازه کمتر از ۳ قرار دارد و مطلوب است. به ‌طور کلی می توان این مدل را مدلی مناسب برای اندازه‌گیری متغیر مدیریت زنجیره تامین داخلی دانست.

۴-۵-۲) سنجش مدل اندازه گیری مدیریت زنجیره تامین مرتبط

به منظور سنجش مدیریت زنجیره تامین مرتبط از ۱۴ سوال در مقیاس لیکرت با پنج گزینه طراحی گردید. در شکل ۴-۱۱ نتایج حاصل از سنجش مدل اندازه گیری مدیریت زنجیره تامین مرتبط به همراه بار عاملی متغیرهای مشاهده شده ی آن در حالت استاندارد نشان داده شده است.
شکل۴-۱۱: مدل اندازه گیری مدیریت زنجیره تامین مرتبط
جدول ۴-۱۰: بار عاملی و شاخص‌های برازندگی مدل اندازه‌گیری مدیریت زنجیره تامین مرتبط

سوال

۱۴

۱۵

۱۶

۱۷

۱۸

۱۹

۲۰

۲۱

۲۲

۲۳

۲۴

۲۵

۲۶

۲۷

بار عاملی

۰.۵۲

۰.۴۵

۰.۴۸

۰.۴۸

CFI

CFI>95/0

۹۶/۰

GFI

GFI>9/0

۹۲/۰

AGFI

AGFI>85/0

۸۷/۰

منبع: یافته‌های تحقیق
همان طور که از جدول ۱۱ مشخص است با توجه به شاخص‌های ذکرشده، مدل تحلیل مسیر تحقیق از لحاظ برازش در وضعیت مناسبی قرار دارد.
جمع‌بندی و نتیجه‌گیری
این فصل به تجزیه و تحلیل داده‌های گردآوری‌شده اختصاص داشت. ابتدا به بررسی ویژگی‌های پاسخ‌دهندگان از منظر آمار توصیفی پرداخته شد و سپس، با بهره گرفتن از آمار توصیفی به توصیف ویژگیهای هر یک از متغیرهای پژوهش در جامعه مورد بررسی پرداخته شد. سپس، از آمار استنباطی برای تجزیه و تحلیل داده‌های جمع‌ آوری شده استفاده شد که در بخش تحلیل‌های تک متغیره ویژگی‌های هر متغیر با استفاده آزمون t، تشریح گردید. سپس، در تحلیل‌های چند متغیره به بررسی تأثیر متغیرها بر یکدیگر به وسیله مدل ساختاری و با بهره گرفتن از نرم‌افزار لیزرل، پرداخته شد. در مرحله آخر نیز با توجه به نتایج حاصل از قسمت‌های قبل، آزمون فرضیه‌ها ارائه‌شده است.

در فصل بعدی بر مبنای یافته‌های حاصل از فصل حاضر به بحث و نتیجه‌گیری در خصوص سؤال‌ها و فرضیه‌های پژوهش پرداخته خواهد شد و در نهایت بر مبنای همین یافته‌ها پیشنهادهای پژوهش مورد اشاره قرار می‌گیرد.

نتیجه‌گیری و پیشنهاد‌ها
مقدمه
در فصل حاضر براساس نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها که در فصل چهارم به تفصیل بیان شد، در پی پاسخگویی به سؤال‌های پژوهش خواهیم بود. بدین منظور ابتدا چهارچوب کلی تحقیق را مرور می‌کنیم، سپس با مروری مختصر بر یافته‌های پژوهش در فصل چهارم به بحث در خصوص سؤال‌ها و فرضیه‌های تحقیق می‌پردازیم. در نهایت براساس نتایج حاصل، پیشنهادهای پژوهش و محدودیت‌هایی که پژوهشگر طی مراحل مختلف انجام تحقیق با آن‌ها مواجه بوده مطرح خواهد شد.
مروری بر چارچوب کلی تحقیق
هدف این پژوهش این است که با تمرکز بر شراکت‌های راهبردی به عنوان یکی ازمکانیزم‌های جذب دانش از منابع خارج از سازمان، به بررسی رابطه یادگیری از طریق مشارکت‌های راهبردی در کنار دانش کسب‌شده از هم پیمانان استراتژیک و نوآوری و بهبود عملکرد پروژه‌ها در سازمان‌های پروژه محور بپردازد.
به علاوه پژوهش حاضر در پی پاسخ به این سؤال است که آیا شیوه انتقال دانش به درون سازمان اعم از شکل ضمنی یا آشکار آن، تأثیر متفاوتی بر نوآوری در اجرای پروژه‌ها خواهد داشت یا خیر؟
در راستای نیل به هدف این تحقیق، نخست به کمک مرور ادبیات و مطالعه پیشینه موضوع، سه متغیر (۱) یادگیری نحوه مدیریت پیمان‌های استراتژیک (۲) یادگیری نحوه همکاری باهر یک از شرکای استراتژیک و (۳) کسب دانش از هم پیمانان استراتژیک به عنوان سه عامل موثر در نوآوری در اجرای پروژه‌ها حین همکاری‌های بین سازمانی در صنعت مورد مطالعه معرفی شد و ضمن بررسی تأثیر متقابل این سه متغیر بر یکدیگر میزان اثرگذاری آن‌ها بر متغیر نوآوری در اجرای پروژه‌ها، تعیین گردید و نهایتاً تأثیر نوآوری در بهبود عملکرد پروژه‌ها مورد بررسی قرار گرفت.
جهت جمع‌ آوری داده‌های مورد نیاز، پرسشنامه‌ای متشکل از ۳۵ پرسش تدوین شد. با توجه به انتخاب پروژه‌های صنعت نفت و گاز کشور به عنوان قلمرو تحقیق، پروژه‌های انجام‌شده در «شرکت ملی نفت ایران» از سال ۱۳۸۵ به بعد به عنوان جامعه آماری این پژوهش تعیین گردید. جهت انتخاب نمونه با توجه به وسعت جغرافیایی واحد تحلیل و نبود امکان گردآوری اطلاعات و نیز عدم دسترسی به چارچوب دقیق جامعه آماری، از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای دومرحله‌ای استفاده شد، بدین شکل که ابتدا از بین ۱۹ شرکت عملیاتی زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران نمونه‌ای تصادفی شامل ۵ شرکت انتخاب شد و در گام بعد نمونه‌گیری تصادفی ساده از میان پروژه‌های انجام‌شده در این ۵ شرکت صورت پذیرفت.
اندازه نمونه به کمک فرمول کوکران در حالت تقریبی به تعداد ۱۷۰ پروژه تعیین شد. حدود ۲۰۰ پرسشنامه میان مدیران پروژه، مدیران اجرایی و سرپرستان پروژه‌های جامعه آماری تحقیق توزیع گردید، شناسایی گروه پاسخ‌دهندگان و دسترسی به آن‌ها با همکاری و راهنمایی کارشناسان مستقر در شرکت ملی نفت ایران انجام گرفت که نهایتاً با پیگیری‌های انجام‌گرفته حدود ۱۲۸ پرسشنامه برگشت داده شد.
تحلیل داده‌های گردآوری‌شده طی ۴ مرحله انجام شد. نخست به توصیف نمونه مورد بررسی پرداختیم. سپس تحلیل‌های تک متغیره ارائه شد. در ادامه به تحلیل عامل تابیدی پرداخته شد. در نهایت برای شناسایی تأثیر متغیرها بر یکدیگر از معادلات ساختاری استفاده گردید. لازم به ذکر است کلیه تحلیل‌های آماری و معادلات ساختاری به وسیله نرم‌افزار LISRELویرایش ۸٫۵ انجام شد. در ادامه مهم‌ترین یافته‌های پژوهش بر مبنای تحلیل‌های انجام‌گرفته اشاره می‌شود.
یافته‌های تحقیق
مهم‌ترین یافته‌های پژوهش به تفکیک در سه بخش تحلیل‌های تک متغیره، تحلیل‌های دو متغیره و تحلیل‌های چند متغیره عبارت‌اند از:
یافته‌های حاصل از تحلیل‌های تک متغیره
تحلیل‌های تک متغیره به طور مجزا هر یک از متغیر‌های تحقیق را مورد بررسی قرار داده وضعیت کلی آن‌ها را از نظر شاخص‌های پراکندگی بیان می کند.
یادگیری نحوه مدیریت شراکت‌های راهبردی
در جامعه مورد بررسی، میزان یادگیری نحوه مدیریت شراکت‌های راهبردی بالاتر از حد متوسط و در وضعیت مطلوبی قرار دارد. این بدین معناست که در جامعه مورد مطالعه، مدیران پروژه‌ها در گذر زمان چگونگی مدیریت فرایند شکل‌گیری و حفظ روابط استراتژیک را می‌آموزند.
یادگیری نحوه همکاری باهم پیمانان استراتژیک
در جامعه مورد بررسی، میزان یادگیری نحوه همکاری باهم پیمانان استراتژیک بالاتر از حد متوسط و در وضعیت مطلوبی قرار دارد. در نتیجه می‌توان گفت که در میان پروژه‌های مطالعه شده، مشارکت‌های راهبردی فرایندی تکاملی بوده و ساختارها و رویه‌های همکاری دوجانبه باهر یک از هم‌پیمانان استراتژیک به طور مرتب مورد بازبینی قرار می‌گیرد.
کسب دانش از هم پیمانان استراتژیک
در جامعه مورد بررسی، کسب دانش از هم پیمانان استراتژیک بالاتر از حد متوسط و در وضعیت مطلوبی قرار دارد؛ لذا در پروژه‌های مطالعه شده، دانش شرکای استراتژیک سازمان در حین اجرای پروژه به شکل مطلوب به مدیران و تیم اجرایی منتقل می‌گردد.
نوآوری در اجرای پروژه
در جامعه مورد بررسی، نوآوری در اجرای پروژه بالاتر از حد متوسط و در وضعیت مطلوبی قرار دارد. به این معنا که در پروژه‌های تحت مطالعه، شدت و میزان نوآوری و به‌کارگیری ایده‌های خلاقانه در فاز اجرایی پروژه، در سطح مطلوبی است.
عملکرد پروژه

• عملکرد بر اساس شاخص زمان‌بندی

۲-۳٫ سیستم­های جاذب اکسیژن
هرچند اولین سیستم­های جاذب اکسیژن بر اساس استفاده از فلزاتی نظیر آهن استوار بود، امروزه، بسیاری از سیستم­های جاذب اکسیژن بر اساس جاذب غیرفلزی مطرح شده ­اند. در ذیل انواع مختلف سیستم­های جاذب اکسیژن به تفصیل بیان شده است:
۲-۳-۱٫ اکسیداسیون پودر آهن
این جاذب اکسیژن در قالب بالشتک^[۵] کوچک تجاری حاوی عوامل فلزی، مانند اکسید پودر آهن، کربنات آهن و پلاتین فلزی در دسترس است. اساس همه این جاذب­ها این جاذب­ها، اکسیداسیون آهن در حضور آب است.
عملکرد جاذب پودر آهن بر دو عامل رطوبت و اکسیژن استوار است که یک نوع از این واکنش­ها خود به خودی بوده که شامل حضور رطوبت در بالشتک است و به محض آن که بالشتک در معرض هوا قرار می­گیرد واکنش شروع می­ شود. در نوع جاذب وابسته به رطوبت، مهار اکسیژن تنها با حضور رطوبت انجام می­ شود که این رطوبت از خود مواد غذایی تامین می­ شود.
این گروه ­های جاذب قبل از استفاده در هوای آزاد باثبات هستند، چرا که آنها بلافاصله پس از قرار گرفتن در معرض هوا، واکنش نشان می­ دهند. بنابراین تنها مراقبت قبل از استفاده در بسته­بندی، نگهداری در مکان خشک است.

مکانیسم عمل جاذب اکسیژن بر اساس اکسیداسیون آهن بسیار پیچیده است و به وسیله واکنش­های زیر توصیف شده است (معادلات ۲-۱).
معادلات۲-۱. اکسیداسیون آهن
اگر نرخ اکسیداسیون مواد غذایی و قابلیت نفوذ اکسیژن به بسته­بندی کاملا شناخته شده بود، این امکان وجود داشت که برای حفظ سطح اکسیژن مطلوب در طول زمان ذخیره سازی، میزان آهن مورد نیاز به صورت دقیق محاسبه شود. یک قاعده کلی این است که ۱ گرم آهن با ۳۰۰ میلی لیتر اکسیژن واکنش نشان می­ دهند.
LD50 دوز کشنده­ای است که ۵۰ درصد از جمعیت را می­کشد این مقدار برای آهن ۱۶گرم بر کیلوگرم وزن بدن هر شخص است. بزرگترین جاذب اکسیژن تجاری در دسترس حاوی ۷ گرم آهن است که این دوز را به مقدار ۱/۰ گرم بر کیلوگرم برای یک فرد ۷۰ کیلوگرمی افزایش می­دهد، و این مقدار۱۶۰ بار کمتر از دوز کشنده است.
۲-۳-۲٫ اکسیداسیون اسید اسکوربیک
اسید اسکوربیک جزء یکی دیگر از جاذب اکسیژن است که در واکنش اکسیداسیون اسکوربات به دهیدروآسکوربیک اسید تبدیل می­ شود. بسیاری از این واکنش­ها آهسته است و می ­تواند با نور و یا یک فلز واسطه به عنوان کاتالیزور، نظیر مس، شتاب بگیرد. اسید اسکوربیک، مس دو بار مثبت را به یکبار مثبت کاهش می­دهد و به شکل دهیدروآسکوربیکاسید در­می ­آید (معادلات ۲-۲، ۱).
یون مس یکبار مثبت، حساس به اکسیژن است. در واکنش با اکسیژن محیط، به یون مس دو بار مثبت تبدیل می­ شود و رادیکال آزاد اکسیژن تولید می­ کند (معادلات ۲-۲، ۲).
یون اکسیژن در واکنش با هیدروژن آزاد شده از واکنش اول و مس دوبار مثبت واکنش نشان داده، اکسیژن، _۲o₂ Hو یون مس دوبار مثبت آزاد می­ کند (معادلات۲-۲، ۳).
معادلات۲-۲. اکسیداسیون اسید آسکوربیک
ترکیب مس و آسکوربات به سرعت ترکیب _۲o₂ Hرا احیا کرده و آب آزاد می­ کند و دی هیدرو آسکوربیک­اسید تولید می­ کند (معادلات۲-۲، ۴).
می­توان معادلات فوق را در معادل ۲-۲-۵ خلاصه کرد: (معادله۲-۳)
معادله۲-۳. خلاصه معادلات اکسیداسیون اسید اسکوربیک
که در آن AA اسید اسکوربیک و DHAA دی هیدروآسکوربیکاسید است.
مجموع ظرفیت جذب اکسیژن با میزان اسید اسکوربیک تعیین می­ شود. برای انجام کامل واکنش کاهش یک مول اکسیژن نیاز به دو مول اسید اسکوربیک است. نمک اسید اسکوربیک و آسکوربات در طراحی جاذب­ها در هر دو فن­آوری جاذب و فیلم استفاده می­ شود. این فیلم فعال ممکن است همراه با یک کاتالیزور، معمولا یک فلز واسطه (مس، کبالت) باشد، و آن را با آب فعال می­ کنند. بنابراین، این تکنولوژی به خصوص برای محصولات غذایی آبی و یا محصول بسته­بندی و سترون شده­ای به کار می­رود که با آب و یا بخار آب داخل اتوکلاو قادر به راه اندازی روند مهار اکسیژن است.
۲-۳-۳٫ اکسیداسیون آنزیمی (به عنوان مثال، گلوکز اکسیداز و الکل اکسیداز)
در برخی جاذب­های اکسیژن ترکیبی از دو آنزیم گلوکز اکسیداز و کاتالاز استفاده می­ شود که با برخی از سوبسترا­های دریافتی برای جذب اکسیژن واکنش می­ دهند. انتقال دو اتم هیدروژن از گلوکز اکسیداز (CHOH گروه گلوکز)، که می ­تواند در خود بسته وجود داشته و یا به محصول اضافه شده باشد، به اکسیژن سبب تشکیل گلوکونو دلتا لاکتون و _۲O₂ H می­ شود. سپس لاکتون خود به خود با آب واکنش داده و اسید گلوکونیک تولید می­ کند. یک عامل منفی در روند واکنش فوق وجود کاتالاز است که یک آلاینده طبیعی موجود در آماده سازی گلوکز اکسیداز محسوب می­ شود، چرا که کاتالاز با _۲O₂ H تشکیل O₂H و _۲ Oمی­دهد و در نتیجه باعث کاهش کارایی سیستم واکنش­دهنده می­ شود. با این حال، تولید گلوکز اکسیداز بدون آنزیم کاتالاز بسیار گران است. واکنش به شرح زیر بیان شده است که در آن قند، سوبسترا است (معادله۲-۴)
(۱)
معادله۲-۴٫ اکسیداسیون آنزیمی
همچنین از آنجا که _۲O₂ Hمحصول نهایی ناخواسته است، کاتالاز موجود به شکستن پراکسید می ­پردازد. (معادله۲-۵)
(۲)
معادله۲-۵. تجزیه پراکسید
با توجه به واکنش، یک مول از گلوکز اکسیده شده با یک مول اکسیژن واکنش می­دهد. بنابراین، در بسته­بندی غیرقابل نفوذ با ۵۰۰ میلی­لیتر فضای خالی سر محصول، فقط ۰۰۴۳/۰ مول گلوکز (۷۸/۰ گرم) برای رسیدن به صفر درصد از اکسیژن لازم است. بهره­وری آنزیمی بستگی به سرعت واکنش، مقدار سوبسترا و قابلیت نفوذ اکسیژن به بسته­بندی دارد.
سیستم­های آنزیمی به تغییرات PH، a_w، مقدار نمک، درجه حرارت و عوامل مختلف دیگر بسیار حساس هستند. علاوه بر این، آنها نیاز به افزودن آب دارند و در نتیجه، نمی­ توان به طور موثر در مواد غذایی کم آب استفاده کرد. یکی از کاربردهای گلوکز اکسیداز از بین بردن اکسیژن از آب جو و بطری­های شراب است. آنزیم­ها می­توانند بخشی از ساختار بسته­بندی باشند و یا در یک جاذب مستقل قرار گیرند. تثبیت جاذب توسط فرایندهای مختلف، از جمله استفاده از پلی­پروپیلن و پلی­اتیلن که بسترهای خوبی برای تثبیت آنزیم­ها هستند، انجام می­ شود.
این جاذب، اکسیژن فضای بسته را در محصولات واقعی درمدت زمان ۴۸-۱۲ ساعت در دمای ۲۰ درجه سانتی ­گراد از بین می­برد که این مقدار در دمای ۲ تا ۶ درجه ۲۴ تا ۹۶ ساعت طول می­کشد. همچنین این جاذب می ­تواند در محصولات مختلف منجمد مورد استفاده قرار گیرد.
علاوه بر گلوکز اکسیداز، آنزیم­هایی دیگر نیز دارای پتانسیل مهار اکسیژن هستند که می­توان به اتانول اکسیداز اشاره کرد. بر اثر فعالیت این آنزیم، اتانول به استالدهید تبدیل می­ شود. این آنزیم می ­تواند برای محصولات غذایی که محدوده گسترده­ای از فعالیت آبی دارند مورد استفاده قرارگیرد چرا که این آنزیم برای عمل به آب نیاز ندارد و می ­تواند راحت­تر مورد استفاده قرارگیرد. لازم به ذکر است در صورتی که قرار باشد اکسیژن بیشتری از بسته جذب شود، مقدار بیشتری از اتانول مورد نیاز خواهد بود، که می ­تواند باعث بوی نامطلوب در بسته شود (سوزا کروز و همکاران، ۲۰۱۲).
۲-۳-۴٫ اکسیداسیون هیدروکربن­های غیراشباع
اکسیداسیون اسیدهای چرب چند غیراشباع ^[۶](PUFA) روش دیگری برای جذب اکسیژن و یک جاذب بسیار عالی برای غذاهای خشک است. جاذب­های اکسیژنی که در قبل شناخته شده ­اند یک نقطه ضعف جدی دارند و آن اینکه زمانی که آب وجود ندارد، واکنش مهار اکسیژن به خودی خود پیشرفت نمی­کند و در حضور یک سیستم مهار اکسیژن، ممکن است کیفیت محصولات غذایی خشک به دلیل مهاجرت آب از جاذب اکسیژن به داخل غذا، به سرعت کاهش یابد.
شرکت شیمیایی گاز میتسوبیشی ژاپن دارای حق ثبت اختراع PUFAs به عنوان یک عامل واکنش و جاذب اکسیژن است. PUFAs ترجیحا از روغن­های سویا، کنجد و یا پنبه دانه که حاوی اولئیک، لینولئیک و لینولنیک اند، بدست می ­آید. روغن­ها و یاPUFA با یک کاتالیزور فلزی انتقالی و یا یک ماده حامل (به عنوان مثال کربنات کلسیم) که به حالت جامد باشد یک ترکیب جاذب اکسیژن را تشکیل می­دهد. در این روش جاذب را می­توان به گرانول یا پودر ساخته شده اضافه کرد و یا می­توان در گروه ­های پلی اتیلن بسته­بندی ترکیب کرد. هیدروکربن­های غیراشباع را می­توان با مواد بسته­بندی سازگار ترکیب کرد که در طول فرایندهای مخلوط کردن معمولی به گرانول­هایی مانند پلی­استر، پلی­اتیلن، پلی­پروپیلن و یا پلی­استایرن اضافه می­ شود. این عمل با بهره گرفتن از روش­های متعارف پردازش­های پلاستیکی مانند تزریق و یا اکستروژن انجام می­ شود.
مشکل اصلی این فن­آوری آن است که در اثر واکنش بین مولکول­های اشباع نشده و اکسیژن، مواد زائدی از جمله اسیدهای آلی، آلدئیدها یا کتون­ها تولید می­ شود که کیفیت حسی مواد غذایی را تحت تاثیر قرار می­دهد. در واقع، برخی از این ترکیبات برای تعیین کیفیت و ماندگاری مواد غذایی چرب استفاده می­ شود، زیرا آنها ذاتا مربوط به ترشیدگی می­باشند.
این مشکل با بهره گرفتن از موانعی که مانع مهاجرت محصولات اکسیداسیون نامطلوب به مواد غذایی می­ شود، می ­تواند به حداقل برسد. این لایه کاربردی باید به عنوان سد ترکیبات آلی عمل کند، اما اجازه دهد اکسیژن مهاجرت کند تا بتواند از مواد غذایی به لایه جاذب وارد شود. راه حل دیگر استفاده از مواد جذب کننده است. برخی از پلیمرها داری خاصیت ذاتی مهار مواد آلی در ساختار پلیمر اند که از آن جمله می­توان به سیلیکا ژل، زئولیت اشاره کرد.
Oxbar سیستم توسعه یافته توسط یک جعبه بوده (Carnaud-Metal Box در حال حاضر در تاج چوب پنبه تعبیه شده) که شامل اکسیداسیون کبالت کاتالیز شده با نایلون۶MXD است و با پلیمر دیگری مخلوط گردیده است. این سیستم به ویژه در ساخت بطری­هایPET سفت و سخت برای بسته­بندی شراب، آبجو، مشروبات الکلی طعم دار و نوشیدنی­های مبتنی بر مالت استفاده می­ شود (برودی و همکاران، ۲۰۰۱).
۲-۳-۵٫ تثبیت میکروارگانیسم­ها در بستر جامد
دو اختراع ثبت شده در سال ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ از مخمر برای حذف اکسیژن از فضای بسته­های مهر و موم شده استفاده می­ کنند که در آن­ها، تولید کننده آنزیم (Brocades)، در اختلاط با مخمر بی­حرکت شده و به بوش بسته بطری اضافه می­ شود.
در این سیستم­ها مخمر به وسیله رطوبت فعال شده و اکسیژن را مصرف و تولید دی اکسید کربن کرده و به علاوه الکل نیز تولید می­ کند. در مورد آبجو در طی فرایند درب بندی بطری، دی اکسید کربن و الکل تولید شده بدون ایجاد تغییرات در محتویات قابل اندازه گیری محصول، اکسیژن بطری را کاهش می­ دهند.
جاذب اکسیژن طبیعی و زیستی بر اساس استفاده از میکروارگانیسم­های محبوس در یک ماتریس پلیمری، برای حفظ مواد غذایی موثر بوده و برای مصرف کننده، ارزان و در محیط زیست بی­خطر است و می ­تواند یک مفهوم بسیار جالب برای صنایع غذایی مدرن باشد.
متاسفانه، مطالعات انجام شده را نمی­ توان برای توسعه یک جاذب اکسیژن صنعتی بیولوژیکی استفاده کرد. زیرا، تهیه یک فیلم اکسیژن­زدای بیولوژیکی، شامل به دام افتادن میکروارگانیسم­ها در یک ماتریس پلیمری مناسب (تولید فیلم)، نگهداری فیلم به حالت خشک تا هنگام استفاده و قرار دادن فیلم در معرض ماده غذایی در هنگام استفاده، با مشکلات و موانع متعدد رو به رو است.
۲-۳-۶٫ اکسیداسیون رنگ به نور
دیگر تکنیک جذب اکسیژن، اکسیداسیون رنگ به نور است که بر روی یک فیلم پلیمری انجام می­ شود. وقتی که این فیلم توسط تابش نور ماورای بنفش (UV)، رنگ را فعال و اکسیژن را با خود درگیر کرد، واکنش حذف اکسیژن بسیار سریعتر انجام می­ شود.
محققان استرالیایی گزارش کرده ­اند که واکنش آهن به حالت پایه بیش از حد کند است. اما اکسیژن، توسط حساسیت به رنگ به حالت پایه در آمده و با بهره گرفتن از نزدیک کردن به اشعه مادون قرمز، مرئی و یا ماوراء بنفش فعال می­ شود، در این حالت اکسیژن بسیار واکنش­پذیر شده و به همین ترتیب واکنش شیمیایی آن با جذب سریع اتفاق می­افتد. این روش شامل بسته­بندی با فیلم اتیل سلولز، حاوی رنگ photosensitizing حل شده و یک ترکیب پذیرنده اکسیژن بوده، که در فضای یک بسته شفاف است. وقتی که این فیلم با توجه به طول موج مناسب فعال شد، مولکول­های رنگ حساس به مولکول اکسیژن برانگیخته شده، در پلیمر نشر پیدا می­ کند. این مولکول اکسیژن با مولکول­های پذیرنده واکنش می­دهد و در نتیجه مصرف می­ شود شکل (۲-۳). واکنش فتوشیمیایی را می­توان به شرح زیر معرفی کرد(معادله۲-۶).
معادله۲-۶. واکنش جذب اکسیژن به وسیله رنگ به نور
در این روش، به آب به عنوان فعال کننده نیاز نیست، پس می­توان از آن برای بسته­بندی محصولات مرطوب و خشک استفاده کرد. زیرا فعال کردن شروع واکنش مهار اکسیژن، در خط بسته­بندی توسط یک فرایند راه اندازی نوری آغاز می­ شود.
شکل۲-۳. فیلم جاذب اکسیژن رنگ به نور
لایه جاذب اکسیژن اکسترود شده با یک فیلم چند لایه، می ­تواند میزان اکسیژن فضای بسته را در مدت زمان ۴ تا ۱۰ روز به سطح ۱ درصد پی­پی­ام کاهش دهد (سوزا کروز و همکاران، ۲۰۱۲).

-یکپارچگی داده‌ها
-داده‌های یکپارچه
-سازماندهی داده‌ها
داده‌های مجدد سازماندهی شده

-انتخاب روش مدل‌سازی
روش مدل‌سازی
فرضیات مدل‌سازی
-تولید تست
طرح تست
-ساخت مدل
-تنظیمات پارامترهای مدل
شرح مدل
-ارزیابی مدل
ارزیابی مدل
پارامترهای اصلاح شده

-ارزیابی نتایج
ارزیابی داده‌ها
کاوش نتایج بر مبنای معیارهای موفقیت کسب­وکار
مدل­های بهبود یافته
-بازبینی فرایند
بازبینی فرایند
-تعیین اقدامات بعدی
لیستی از اقدامات و تصمیمات ممکن

-به‌کارگیری طرح
طرح توسعه
-نظارت و نگهداری طرح
طرح نگهداری و نظارت
-گزارش نهایی پروژه
گزارش نهایی
ارائه نهایی
-بازبینی پروژه
مستندات تجربی

۲-۸-۵- معرفی روش‌های داده‌کاوی
روش‌های داده‌کاوی در یک تقسیم ­بندی کلی به دو دسته روش‌های توصیفی و روش‌های پیش­بینانه تقسیم می­شوند. روش‌های توصیفی به خواص عمومی داده‌ها می­پردازند. بدین ترتیب که الگوهایی قابل تفسیر توسط انسان از داده‌ها استخراج می­ کنند. در رویکرد پیش­بینانه هدف پیش ­بینی رفتارهای آینده است. در این روش­ها از چند متغیر جهت پیش ­بینی مقادیر آینده استفاده می­ شود. تقسیم ­بندی برخی روش‌های داده‌کاوی در شکل ۲-۹ نشان داده شده است.

شکل ۲-۹ دسته‌بندی کلی عملکردهای داده‌کاوی
در ادامه برخی از این روش­ها به طور مختصر معرفی خواهند شد.
۲-۸-۵-۱- دسته‌بندی^[۷۵]
این روش از رایج­ترین، محبوب‌ترین و قابل درک­ترین روش‌های داده‌کاوی می‌باشد. در این روش هر یک از نمونه‌ها به یکی از گروه‌ها یا دسته‌ ها تخصیص می‌یابد. در روش دسته‌بندی هر نمونه با تعدادی خصوصیت^[۷۶] که یکی از این خصوصیت­ها صفت کلاس مربوط به آن نمونه است، شناخته می­ شود. برای دسته‌بندی نمونه­ها جهت استخراج مدل، وجود صفت کلاس برای هر نمونه الزامی است. هدف از دسته‌بندی، یافتن مدلی بر اساس خصوصیت قابل پیش ­بینی یا کلاس هر نمونه به عنوان تابعی از سایر ویژگی‌های آن نمونه می­باشد [۱]. این روش به انتساب نمونه­ها به دسته­ها بر اساس صفتی قابل پیش ­بینی اشاره دارد [۲].

مطابق شکل ۲-۹ از الگوریتم‌های شاخص این روش می­توان درخت تصمیم ­گیری^[۷۷]، شبکه‌های عصبی^[۷۸] و ناوی بیز^[۷۹] را نام برد. این الگوریتم­ها معمولاً به یک مقدار هدف نیاز دارند تا هر داده را به یکی از مجموعه کلاس­های از پیش تعریف شده منتسب کنند. به چنین الگوریتم­هایی که برای یادگیری نیاز به مقدار هدف دارند الگوریتم‌های با ناظر^[۸۰] گویند.
دسته‌بندی در مسائل تجاری مانند مدیریت ریسک، تبلیغات هدفمند^[۸۱] و تحلیل روی‌گردانی^[۸۲] مشتری کاربرد دارد.
۲-۸-۵-۲- درخت تصمیم
مهم‌ترین مدلی که در این رویکرد استفاده می­ شود، درخت تصمیم ­گیری می­باشد. در این روش درختی ساخته می­ شود و در هر گره از آن آزمونی بر روی یک از ویژگی­ها انجام می­ شود و داده با توجه به مقدار مشخصه‑های خود در راستای یکی از فرزندان گره هدایت می­ شود، تا جایی که داده به برگ برسد. هر برگ نشان دهنده یک دسته می­باشد [۱۱].
جدول ۲-۵ نمونه ­ای از یک مسئله دسته‌بندی را نشان می‌دهد. X₁ تا X_m ویژگی­هایی هستند که به کمک آن­ها کلاس (C₁ یا C₂) هر یک از نمونه­های U₁ تا U_n مشخص می­ شود. a_ij مقدار مربوط به ویژگی j از نمونه i است.
جدول ۲-۵ نمونه داده‌های مورد نیاز در یک مسئله مدل‌سازی به روش دسته‌بندی [۱]