بـرخلاف کارت‌هـای بدهی، کارت‌های خـودپرداز فـقط بـرای تراکنش‌های حضـوری قابل استفاده هستـند، نه خـریدهای از طریق تلفن، فاکس و یا اینترنت که نیاز به احراز هویت از طریق Personal Identification Number) PIN) دارند و این بدان معناست که کارت‌های خـودپرداز توسط فـروشـندگان کالا و اجناس مختلف، قابل پذیرش و پشتیبانی نیستند. (ناظمی و همکاران، ۱۳۸۴)

 

• • • • 1. 1.  Smart Card (کارت هوشمند)

         

         

     

     

 

کارت‌های هوشمند نسل جدید و پیشرفته‌تری از کارت‌ها هستند که در مقایسه با کارت‌های مغناطیسی، طیف استفاده وسیع‌تری دارند. کارت‌های هوشمند از دو دیدگاه قابل بـررسی و طبقه‌بندی هستند، یک دیدگاه بـر اساس ساخـتار کارت هـوشمند است و دیدگاه دیگر بر اساس نوع ارتباط کارت با دستگاه کارت‌خوان.
در دیدگاه اول کارت‌ها به دو گروه تقسیم می‌شوند:
الف- کارت‌هایی که دارای ریزپردازنده همراه با حافظه‌ای شبیه به RAM هستند که به این‌گونه کارت‌ها Microprocessor Chip Cards و یا Integrated Circuit Cards گفته می‌شود و در قیاس با کارت‌های مغناطیسی، دارای حافظه بیشتر و امنیت بالاتری هستند. از آنجا که این کارت‌ها دارای ریزپردازنده هستنـد، قادرند با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای مختلف، داده‌های مختلفی را پردازش کنند؛ بنابراین صرفاً برای تعاملات مالی استفاده نمی‌شوند. کارت هوشمند سوخت نمونه‌ای از به کارگیری این‌گونه کارت‌های هوشمند است.

ب- کـارت‌های حـافـظه یـا در اصـطلاح Memory Cards که قادرند تا چـند کیلوبایت داده را در تـراشه حافـظه خود نگهداری کنند و چون فاقد ریزپردازنده هستند، توانایی پـردازش داده‌ها را ندارند؛ از این رو صرفاً برای یک منظور و کاربرد خاص آن هم در شرایطی که سیستم مذکور فاقد پیچیدگی و حالات مختلف باشد، استفاده می‌شوند.کارت‌های اعتباری تلفن که با قیمت ۱۶هزار ریال از جانب شرکت مخابرات فروخته می‌شوند و دارای۲۰هزار ریال اعـتبار هستند، نمونه‌ای از این‌گونه کارت‌ها به شمار می‌روند. (ناظمی و همکاران، ۱۳۸۴)
در دیدگاه دوم، کارت‌های هوشمند از نظر تماس یا عـدم تماس با دستگاه کارت خوان به دو دسته تقسیم می‌شوند:
نـوع اول که به آنـها Contact Smart Cards گفتـه می‌شـود، دارای یـک مدار یـکپارچه (IC) یـا تـراشـه (Chip) بـا تـوانایی پردازش داده‌ها هستند و ممکن اسـت دارای حافظه و یا فاقد آن باشند و برای مـشاهده یا دریافـت داده‌هایشان بایـد آنها را در دستگاه یا ماشین مربوطه قرار داد تا تماس فیزیکی بین کارت و دسـتگاه یا ماشین کارت خوان مربوطه برقرار باشد. این کارت‌ها ابـزاری مناسـب برای پرداخـت‌های الکتـرونیکی در تـعاملات online هسـتند، کارت‌های شـناسایی (ID Card) و کارت‌های سلامت (Health Card) نمونه‌هایی از این کارت‌های هـوشمند تماسی هستند.
نوع دوم از این کارت‌ها که به آنها Contactless Smart Cards گفته می‌شود، دارای فناوری جدیدتری هستند که آنها را از تماس فیزیکی بین کارت و دستگاه بی‌نیاز می‌کند. در حقیقت به جای صفحه تماس، دارای آنتنی هستند که قادر است در فاصله‌ای مناسب با دستگاه مربوطه ارتباط برقرار کند. اما این آنتن برخلاف آنتن رادیو و یا آنتن گوشی تلفن همراه، به صورت بخشی زائد و بلند نیست بلکه به صورت یک لایه در داخل خود کارت،‌ قرار گرفته است. گذرنامـه‌های الکترونیـکی (Electronic Passport) کارت‌های مـربوط به پرداخت هزینه در برخی پارکینگ‌های عـمومی، برخی از کارت‌های شناسایی و یا کارت‌های ورود و خروج پرسنل، از نوع کارت‌های هوشمند بدون تماس هستند. (ناظمی و همکاران، ۱۳۸۴)

 

• • • • 1. 1. کارت اعتباری Visa PrePaid

         

         

     

     

 

یک کارت اعتباری پیش پرداخت شده ( PrePaid ) می باشد که برای خریدهای online و تلفنی در اینترنت میتوان از آن استفاده کرد . عملکرد آن دقیقا به صورت سایر کارتهای اعتباری می باشد . تنها تفاوت آن اینست که این کارت تنها بصورت online قابل استفاده می باشد و شما می بایست قبل از خرید ، کارت خود را شارژ نمایید .
کارت اعتباری فوق از نوع VISA می باشد ، بنام شخص متقاضی صادر می گردد ، در سایت های اینترنتی و فروشگاه های آنلاین قابل استفاده می باشد و در خرید هایی که بوسیله تلفن و یا FAX صورت می گیرد می توان از آن استفاده کرد . کارت فوق شامل شماره ۱۶ رقمی ( Card Number ) یک کد CVV و یک تاریخ انقضاء (Expire Date ) میباشد که شما با ورود این اطلاعات در هر سایت اینترنتی می توانید کالای مورد نظر خود را خریداری و یا از خدمات آن بهره مند شوید . این مبلغ یکبار و فقط برای صدور کارت اعتباری پرداخت می شود . (ناظمی و همکاران، ۱۳۸۴)

 

• • • • 1. 1. کارت اعتباری MasterCard , Visa Debit

         

         

     

     

 

در این حالت برای شما یک حساب بانکی به نام خودتان نزد یکی از بانکهای خارجی افتتاح می شود. این سرویس شامل دو کارت Visa Debit و Mastercard می باشد که به حساب بانکی شما مرتبط است . خرید های آنلاین یا آفلاین از طریق این کارت ها امکان پذیر می باشد .شما می توانید واریز ، برداشت و انتقال پول به کارت های خود را از طریق سیستم بانکی انجام دهید .کارت اعتباری Visa debit نوعی ابزار پولی و اعتباری است که جایگزین مناسبی برای حمل ارز در مسافرتهای خارجی بوده و از این نظر موجبات آسایش و فراغت خاطر دارندگان آن را در اینگونه سفرها فراهم می نماید.کارتهای اعتباری هم اکنون در سطح بین المللی و در اقصی نقاط جهان کاربرد وسیعی داشته و علاوه بر خرید های اینترنتی ، در کلیه مکانهایی که مجهز به سیستم پذیرش کارتهای اعتباری باشند ( از جمله فروشگاه ها ، هتلها ، رستورانها ، تهیه بلیط هواپیما، خرید از مراکز خرید، بازدید از پارکها، موزه ها، نمایشگاها ) قابل استفاده خواهند بود . همچنین با داشتن این کارت می توانید پول خود را از دستگاه های خود پرداز ATM در سراسر دنیا دریافت نمایید . سیستم فوق دارای سرویس Online Banking می باشد . شما قادر به انجام کلیه عملیات بانکی از قبیل : آمار پرداخت ها و دریافت ها – انجام حواله بانکی بصورت آنلاین ( Wire Transfer ) – پرداخت صورتحسابها – امکان تعریف حسابهای زیر شاخه با واحد پول مورد نظر – دریافت و انتقال وجوه از حسابهای بانکی و … خواهید بود . (ناظمی و همکاران، ۱۳۸۴)

 

• • 1. 1. آثار اقتصادی کارت‌‌های اعتباری

     

     

شکل۴-۲۸. رابطه میان آستانه پراکندگی و دقت نتیجه نهایی در روش پیشنهادی اول …………………………………….. ۱۳۴
شکل۴-۲۹. رابطه میان آستانه عدم تمرکز و دقت نتیجه نهایی در روش پیشنهادی اول ………………………………….. ۱۳۵
شکل۴-۳۰. رابطه میان آستانه پراکندگی و زمان اجرای الگوریتم در روش پیشنهادی دوم ………………………………. ۱۳۵
شکل۴-۳۱. رابطه میان آستانه پراکندگی و دقت نتایج نهایی در روش پیشنهادی دوم …………………………………….. ۱۳۶
شکل۴-۳۲. رابطه میان آستانه عدم تمرکز و دقت نتایج نهایی در روش پیشنهادی دوم ………………………………….. ۱۳۷
شکل۴-۳۳. مقایسه زمان اجرای الگوریتم‌ ………………………………………………………………………………………………… ۱۳۸
فصل اول
مقدمه

 

1. 1. مقدمه

 

۱-۱. خوشه‌بندی
به عنوان یکی از شاخه‌های وسیع و پرکاربرد هوش مصنوعی^[۱]، یادگیری ماشین^[۲] به تنظیم و اکتشاف شیوه‌ها و الگوریتم‌هایی می‌پردازد که بر اساس آن‌ها رایانه‌ها و سامانه‌های اطلاعاتی توانایی تعلم و یادگیری پیدا می‌کنند. طیف پژوهش‌هایی که در مورد یادگیری ماشینی صورت می‌گیرد گسترده ‌است. در سوی نظر‌ی آن پژوهش‌گران بر آن‌اند که روش‌های یادگیری تازه‌ای به وجود بیاورند و امکان‌پذیری و کیفیت یادگیری را برای روش‌هایشان مطالعه کنند و در سوی دیگر عده‌ای از پژوهش‌گران سعی می‌کنند روش‌های یادگیری ماشینی را بر مسائل تازه‌ای اعمال کنند. البته این طیف گسسته نیست و پژوهش‌های انجام‌شده دارای مؤلفه‌هایی از هر دو رو‌یکرد هستند. امروزه، داده‌کاوی^[۳] به عنوان یک ابزار قوی برای تولید اطلاعات و دانش از داده‌های خام، در یادگیری ماشین شناخته‌شده و همچنان با سرعت در حال رشد و تکامل است. به طور کلی می‌توان تکنیک‌های داده‌کاوی را به دو دسته بانظارت^[۴] و بدون نظارت^[۵] تقسیم کرد [۲۹, ۴۶].

در روش بانظارت ما ورودی (داده یادگیری^[۶]) و خروجی (کلاس^[۷] داده) یک مجموعه داده را به الگوریتم هوشمند می‌دهیم تا آن الگوی^[۸] بین ورودی و خروجی را تشخیص دهد در این روش خروجی کار ما مدلی^[۹] است که می‌تواند برای ورودی‌های جدید خروجی درست را پیش‌بینی^[۱۰] کند. روش‌های طبقه‌بندی^[۱۱] و قوانین انجمنی^[۱۲] از این جمله تکنیک‌ها می‌باشد. روش‌های با نظارت کاربرد فراوانی دارند اما مشکل عمده این روش‌ها این است که همواره باید داده‌ای برای یادگیری وجود داشته باشد که در آن به ازای ورودی مشخص خروجی درست آن مشخص شده باشد. حال آنکه اگر در زمینه‌ای خاص داده‌ای با این فرمت وجود نداشته باشد این روش‌ها قادر به حل این‌گونه مسائل نخواهند بود [۲۹, ۶۸]. در روش بدون نظارت برخلاف یادگیری بانظارت هدف ارتباط ورودی و خروجی نیست، بلکه تنها دسته‌بندی ورودی‌ها است. این نوع یادگیری بسیار مهم است چون خیلی از مسائل (همانند دنیای ربات‌ها) پر از ورودی‌هایی است که هیچ برچسبی^[۱۳] (کلاس) به آن‌ها اختصاص داده نشده است اما به وضوح جزئی از یک دسته هستند [۴۶, ۶۸]. خوشه‌بندی^[۱۴] شاخص‌ترین روش در داده‌کاوی جهت حل مسائل به صورت بدون ناظر است. ایده اصلی خوشه‌بندی اطلاعات، جدا کردن نمونه‌ها از یکدیگر و قرار دادن آن‌ها در گروه‌های شبیه به هم می‌باشد. به این معنی که نمونه‌های شبیه به هم باید در یک گروه قرار بگیرند و با نمونه‌های گروه‌های دیگر حداکثر متفاوت را دارا باشند [۲۰, ۲۶]. دلایل اصلی برای اهمیت خوشه‌بندی عبارت‌اند از:
اول، جمع‌ آوری و برچسب‌گذاری یک مجموعه بزرگ از الگوهای نمونه می‌تواند بسیار پرکاربرد و باارزش باشد.
دوم، می‌توانیم از روش‌های خوشه‌بندی برای پیدا کردن و استخراج ویژگی‌ها^[۱۵] و الگوهای جدید استفاده کنیم. این کار می‌تواند کمک به سزایی در کشف دانش ضمنی^[۱۶] داده‌ها انجام دهد.
سوم، با خوشه‌بندی می‌توانیم یک دید و بینشی از طبیعت و ساختار داده به دست آوریم که این می‌تواند برای ما باارزش باشد.
چهارم، خوشه‌بندی می‌تواند منجر به کشف زیر رده‌های^[۱۷] مجزا یا شباهت‌های بین الگوها ممکن شود که به طور چشمگیری در روش طراحی طبقه‌بندی قابل استفاده باشد.
۱-۲. خوشه‌بندی ترکیبی
هر یک از الگوریتم‌های خوشه‌بندی، با توجه به اینکه بر روی جنبه‌های متفاوتی از داده‌ها تاکید می‌کند، داده‌ها را به صورت‌های متفاوتی خوشه‌بندی می کند. به همین دلیل، نیازمند روش‌هایی هستیم که بتواند با بهره گرفتن از ترکیب این الگوریتم‌ها و گرفتن نقاط قوت هر یک، نتایج بهینه‌تری را تولید کند. در واقع هدف اصلی خوشه‌بندی ترکیبی^[۱۸] جستجوی بهترین خوشه‌ها با بهره گرفتن از ترکیب نتایج الگوریتم‌های دیگر است [۱, ۸, ۹, ۵۴, ۵۶]. به روشی از خوشه‌بندی ترکیبی که زیرمجموعه‌ی منتخب از نتایج اولیه برای ترکیب و ساخت نتایج نهایی استفاده می‌شود خوشه‌بندی ترکیبی مبتنی بر انتخاب^[۱۹] زیرمجموعه نتایج اولیه می‌گویند. در این روش‌ها بر اساس معیاری توافقی مجموعه‌ای از مطلوب‌ترین نتایج اولیه را انتخاب کرده و فقط توسط آن‌ها نتیجه نهایی را ایجاد می‌کنیم [۲۱]. معیارهای مختلفی جهت انتخاب مطلوب‌ترین روش پیشنهاد شده است که معیار اطلاعات متقابل نرمال شده^[۲۰]، روش ماکزیموم^[۲۱] و ^[۲۲]APMM برخی از آن‌ها می‌باشند [۸, ۹, ۲۱, ۶۷]. دو مرحله مهم در خوشه‌بندی ترکیبی عبارت‌اند از:
اول، الگوریتم‌های ابتدایی خوشه‌بندی که خوشه‌بندی اولیه را انجام می‌دهد.
دوم، جمع‌بندی نتایج این الگوریتم‌های اولیه (پایه) برای به دست آوردن نتیجه نهایی.
۱-۳. خرد جمعی
نظریه خرد جمعی^[۲۳] که اولین بار توسط سورویکی^[۲۴] در سال ۲۰۰۴ در کتابی با همان عنوان منتشر شد، استنباطی از مسائل مطرح‌شده توسط گالتون^[۲۵] و کندورست^[۲۶] می‌باشد، و نشان می‌دهد که قضاوت‌های جمعی و دموکراتیک از اعتبار بیشتری نسبت به آنچه که ما انتظار داشتیم برخوردار است، ما تأثیرات این ایده را در حل مسائل سیاسی، اجتماعی در طی سال‌های اخیر شاهد هستیم. در ادبیات خرد جمعی هر جامعه‌ای را خردمند نمی‌گویند. از دیدگاه سورویکی خردمند بودن جامعه در شرایط چهارگانه پراکندگی^[۲۷]، استقلال^[۲۸]، عدم تمرکز^[۲۹] و روش ترکیب مناسب^[۳۰] است [۵۵].
۱-۴. خوشه‌بندی مبتنی بر انتخاب بر اساس نظریه خرد جمعی
هدف از این تحقیق استفاده از نظریه خرد جمعی برای انتخاب زیرمجموعه‌ی مناسب در خوشه‌بندی ترکیبی می‌باشد. تعاریف سورویکی از خرد جمعی مطابق با مسائل اجتماعی است و در تعاریف آن عناصر سازنده تصمیمات رأی افراد می‌باشد. در این تحقیق ابتدا مبتنی بر تعاریف پایه سورویکی از خرد جمعی و ادبیات مطرح در خوشه‌بندی ترکیبی، تعریف پایه‌ای از ادبیات خرد جمعی در خوشه‌بندی ترکیبی ارائه می‌دهیم و بر اساس آن الگوریتم پیشنهادی خود را در جهت پیاده‌سازی خوشه‌بندی ترکیبی ارائه می‌دهیم [۵۵]. شرایط چهارگانه خوشه‌بندی خردمند که متناسب با تعاریف سورویکی باز تعریف شده است به شرح زیر می‌باشد:
پراکندگی نتایج اولیه، هر الگوریتم خوشه‌بندی پایه باید به طور جداگانه و بدون واسطه به داده‌های مسئله دسترسی داشته و آن را تحلیل و خوشه‌بندی کند حتی اگر نتایج آن غلط باشد.
استقلال الگوریتم، روش تحلیل هر یک از خوشه‌بندی‌های پایه نباید تحت تأثیر روش‌های سایر خوشه‌بندی‌های پایه تعیین شود، این تأثیر می‌تواند در سطح نوع الگوریتم (گروه) یا پارامترهای اساسی یک الگوریتم خاص (افراد) باشد.
عدم تمرکز، ارتباط بین بخش‌های مختلف خوشه‌بندی خرد جمعی باید به گونه‌ای باشد تا بر روی عملکرد خوشه‌بندی پایه تأثیری ایجاد نکند تا از این طریق هر خوشه‌بندی پایه شانس این را داشته باشد تا با شخصی سازی و بر اساس دانش محلی خود بهترین نتیجه ممکن را آشکار سازد.
مکانیزم ترکیب مناسب، باید مکانیزمی وجود داشته باشد که بتوان توسط آن نتایج اولیه الگوریتم‌های پایه را با یکدیگر ترکیب کرده و به یک نتیجه نهایی (نظر جمعی) رسید.
در این تحقیق دو روش برای ترکیب خوشه‌بندی ترکیبی و خرد جمعی پیشنهاد شده است. با بهره گرفتن از تعاریف بالا الگوریتم روش اول مطرح خواهد شد که در آن، جهت رسیدن به نتیجه نهایی از آستانه‌گیری استفاده می‌شود. در این روش الگوریتم‌های خوشه‌بندی اولیه غیر هم نام کاملاً مستقل فرض خواهند شد و برای ارزیابی استقلال الگوریتم‌های هم نام نیاز به آستانه‌گیری می‌باشد. در روش دوم، سعی شده است تا دو بخش از روش اول بهبود یابد. از این روی جهت مدل‌سازی الگوریتم‌ها و ارزیابی استقلال آن‌ها نسبت به هم یک روش مبتنی بر گراف شبه کد ارائه می‌شود و میزان استقلال به دست آمده در این روش به عنوان وزنی برای ارزیابی پراکندگی در تشکیل جواب نهایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. جهت ارزیابی، روش‌های پیشنهادی با روش‌های پایه، روش‌ ترکیب کامل و چند روش معروف ترکیب مبتنی بر انتخاب مقایسه خواهد شد. از این روی از چهارده داده استاندارد و یا مصنوعی که عموماً از سایت UCI [76] جمع‌ آوری شده‌اند استفاده شده است. در انتخاب این داده‌ها سعی شده، داده‌هایی با مقیاس‌ کوچک، متوسط و بزرگ انتخاب شوند تا کارایی روش بدون در نظر گرفتن مقیاس داده ارزیابی شود. همچنین جهت اطمینان از صحت نتایج تمامی آزمایش‌های تجربی گزارش‌شده حداقل ده بار تکرار شده است.
۱-۴-۱- فرضیات تحقیق
این تحقیق بر اساس فرضیات زیر اقدام به ارائه روشی جدید در خوشه‌بندی ترکیبی مبتنی بر انتخاب بر اساس نظریه خرد جمعی می‌کند.
۱ ) در این تحقیق تمامی آستانه‌گیری‌ها بر اساس میزان صحت نتایج نهایی و مدت زمان اجرای الگوریتم به صورت تجربی انتخاب می‌شوند.
۲ ) در این تحقیق جهت ارزیابی عملکرد یک الگوریتم، نتایج اجرای آن را بر روی‌داده‌های استاندارد UCI در محیطی با شرایط و پارامترهای مشابه نسبت به سایر الگوریتم‌ها ارزیابی می‌کنیم که این داده‌ها الزاماً حجیم یا خیلی کوچک نیستند.
۳ ) جهت اطمینان از صحت نتایج آزمایش‌ها ارائه‌شده در این تحقیق، حداقل اجرای هر الگوریتم بر روی هر داده ده بار تکرار شده و نتیجه‌ی نهایی میانگین نتایج به دست آمده می‌باشد.
۴ ) از آنجایی که روش مطرح‌شده در این تحقیق یک روش مکاشفه‌ای است سعی خواهد شد بیشتر با روش‌های مکاشفه‌ای مطرح در خوشه‌بندی ترکیبی مقایسه و نتایج آن مورد بررسی قرار گیرد.
در این فصل اهداف، مفاهیم و چالش‌های این تحقیق به صورت خلاصه ارائه شد. در ادامه این تحقیق، در فصل دوم، الگوریتم‌های خوشه‌بندی پایه و روش‌های خوشه‌بندی‌ ترکیبی مورد بررسی قرار می‌گیرد. همچنین به مرور روش‌های انتخاب خوشه^[۳۱] و یا افراز^[۳۲] در خوشه‌بندی ترکیبی مبتنی بر انتخاب خواهیم پرداخت. در فصل سوم، نظریه خرد جمعی و دو روش پیشنهادی خوشه‌بندی خردمند ارائه می‌شود. در فصل چهارم، به ارائه نتایج آزمایش‌های تجربی این تحقیق و ارزیابی آن‌ها می‌پردازیم و در فصل پنجم، به ارائه‌ نتایج و کار‌های آتی خواهیم پرداخت.
فصل دوم
مروری بر ادبیات تحقیق

 

2. 2. مروری بر ادبیات تحقیق

 

۲-۱. مقدمه
در این بخش، کارهای انجام‌شده در خوشه‌بندی و خوشه‌بندی ترکیبی را مورد مطالعه قرار می‌دهیم. ابتدا چند الگوریتم‌ پایه خوشه‌بندی معروف را معرفی خواهیم کرد. سپس چند روش کاربردی جهت ارزیابی خوشه، خوشه‌بندی و افرازبندی را مورد مطالعه قرار می‌دهیم. در ادامه به بررسی ادبیات خوشه‌بندی ترکیبی خواهیم پرداخت و روش‌های ترکیب متداول را بررسی خواهیم کرد. از روش‌های خوشه‌بندی ترکیبی، روش ترکیب کامل و چند روش معروف مبتنی بر انتخاب را به صورت مفصل شرح خواهیم داد.
۲-۲. خوشه‌بندی
در این بخش ابتدا انواع الگوریتم‌های خوشه‌بندی پایه را معرفی می‌کنیم و سپس برخی از آن‌ها را مورد مطالعه قرار می‌دهیم سپس برای ارزیابی نتایج به دست آمده چند متریک معرفی خواهیم کرد.
۲-۲-۱. الگوریتم‌های خوشه‌بندی پایه
به طور کلی، الگوریتم‌های خوشه‌بندی را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد:

۷۰۱/۰

 

 

 

قصد خرید (buy)

 

۶۹/۳

 

۵۱۳/۰

 

 

 

۴-۴- بررسی الگو و فرضیه ­های تحقیق
در این قسمت در ابتدا به منظور بررسی روایی (میزان تبیین هریک از متغیرها توسط سؤال­های مربوطه) هریک از متغیرهای ۸ گانه مطرح شده در مدل پژوهش، از تحلیل عاملی تأییدی استفاده گردیده است؛ پس از انجام تحلیل عاملی تأییدی، با انجام تحلیل‌های مناسب به آزمون فرضیات پژوهش خواهیم پرداخت. برای آزمون فرضیات پژوهش از مدل معادلات ساختاری با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای آماری LISREL 8.5استفاده شده است.

۴-۴-۱- تحلیل عاملی تأییدی متغیرهای پژوهش
در این بخش، نتایج حاصل از تحلیل عاملی تأییدی هر یک از متغیر‌های پژوهش توسط نرم‌افزار LISREL برای همه متغیرها آورده شده است. لازم به ذکر است که به منظور کاهش متغیرها و در نظر گرفتن آنها به عنوان یک متغیر مکنون، بار عاملی به دست آمده باید بیشتر از ۳/۰ باشد (مؤمنی و فعال قیوم، ۱۳۸۶). در تحلیل عاملی تأییدی محقق می­داند چه سؤالی مربوط به چه بعدی است. یعنی در تحلیل عاملی تأییدی مدل مفهومی برای هر یک از مفاهیم یا متغیرهای تحقیق وجود دارد. در بررسی هر کدام از مدل­ها سؤال اساسی این است که آیا این مدل­های اندازه گیری مناسب هستند؟ به عبارت دیگر آیا داده ­های تحقیق با مدل مفهومی هم­خوانی دارد یا نه؟
بطور کلی دو نوع شاخص برای آزمودن برازش مدل وجود دارد. ۱- شاخص های خوب بودن و ۲- شاخص­ های بد بودن. شاخص­ های خوب بودن مانند GFI ، AGFI، NFI و … می باشد که هر چقدر مقدار آنها بیشتر باشد بهتر است. مقدار پیشنهادی برای چنین شاخص­ هایی ۹/۰ است. همچنین شاخص های بد بودن نیز شامل df /2χ و RMSEA می­باشد که هر چقدر مقدار آنها کمتر باشد مدل دارای برازش بهتری است. حد مجاز df /2χ عدد ۳ می باشد و حد مجاز RMSEA 08/0 است. برای پاسخ به پرسش برازش مدل بایستی هم شاخص­ های خوب بودن و هم شاخص­ های بد بودن با هم (df /2χ ، RMSEA ، GFI ، AGFI، NFI و CFI) مورد بررسی قرار گیرند.
۴-۴-۱-۱- تحلیل عاملی تأییدی متغیر «مسئولیت اجتماعی شرکت»
نمودار ۴-۱ مدل اندازه ­گیری متغیر مسئولیت اجتماعی شرکت را در حالت تخمین استاندارد نشان می دهد. نمودار ۴-۲ نیز همین مدل را در حالت معناداری نمایش می دهد.

نمودار ۴-۱- مدل اندازه ­گیری متغیر مسئولیت اجتماعی شرکت در حالت تخمین استاندارد

نمودار ۴-۲- مدل اندازه ­گیری متغیر مسئولیت اجتماعی شرکت در حالت معناداری
نمودار ۴-۱ بارهای عاملی را برای هر یک از مسیرهای مدل اندازه ­گیری نشان می‌دهد. رد یا تأیید هر یک از مسیرهای مدل منوط بر مقایسه بار عاملی آن مسیر، در حالت تخمین استاندارد، با مقدار t محاسبه شده برای آن، در حالت ضریب معناداری (نمودار ۴-۲)، می­باشد، که با توجه به نتایج حاصل، همگی روابط مورد تأیید قرار می گیرند.
بارهای عاملی مدل در حالت تخمین استاندارد، میزان تأثیر هر کدام از متغیرها و یا گویه ­ها را در توضیح و تبیین واریانس نمرات متغیر یا عامل اصلی نشان می­دهد. به عبارت دیگر، بار عاملی نشان دهنده میزان همبستگی هر متغیر مشاهده شده (سؤال پرسشنامه) با متغیر مکنون (عامل ها) است. برای مثال بار عاملی سؤال اول در متغیر مسئولیت اجتماعی شرکت ۳۴/۰ می باشد. به عبارت دیگر سوال اول تقریباً ۳۴ درصد از واریانس متغیر مسئولیت اجتماعی شرکت را تبیین می نماید. مقدار ۲۹/۰ نیز مقدار خطا می باشد (مقدار واریانسی که توسط سؤال دوم قابل تبیین نیست، واضح است که هر چه مقدار خطا کمتر باشد ضرایب تعیین بالاتر و همبستگی بیشتری بین سؤال و عامل مربوطه وجود دارد). مقدار ضریب تعیین عددی بین ۰ و ۱ است که هر چه به سمت ۱ نزدیک شود مقدار تبیین واریانس بیشتر می گردد.
همانگونه که نمودار ۴-۲ نشان می دهد، تمامی روابط مدل معنادار هستند، زیرا مقدار محاسبه شده t برای هیچ کدام از مسیرها در دامنه ۹۶/۱ و ۹۶/۱- قرار نگرفته است.
نتایج تخمین در گزارش لیزرل، حاکی از مناسب بودن شاخص های برازش است. شاخص­ های برازندگی مدل در جدول ۴-۵ ارائه شده است. با توجه به نتایج به دست آمده و مقایسه آن با دامنه قابل قبول می توان اذعان نمود تمامی شاخص های برازندگی مدل در دامنه قابل قبول قرار گرفته اند و لذا مدل مورد تأیید می‌باشد.
جدول ۴-۵- شاخص­ های برازش مدل اندازه ­گیری متغیر مسئولیت اجتماعی شرکت

 

 

شاخص تناسب

 

 

 

RMSEA

 

GFI

 

AGFI

 

NFI

 

NNFI

 

CFI

 

 

 

دامنه مقبول

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست شکل­ها

چکیده
هدف از انجام این تحقیق مکان­ یابی مکان­های ورزشی شهر تالش با بهره گرفتن از AHP در محیط GIS بود. نمونه آماری این تحقیق شامل کلیه مکان­های ورزشی شهر تالش اعم از دولتی و خصوصی شامل ۴۰ مکان ورزشی می­باشد. داده ­های توصیفی با بهره گرفتن از مدارک، اسناد و پژوهش­های میدانی و داده ­های مکانی با بهره گرفتن از دستگاه GPS جمع­آوری گردید و در محیط GIS پایگاه اطلاعاتی تشکیل گردید. سپس برای هر یک از عوامل تأثیر گذار در مکان­ یابی اماکن ورزشی لایه ­ها تهیه شد و برای هریک از لایه ­ها وزن­دهی صورت پذیرفت. پس از ترکیب و تحلیل تمامی لایه ­ها با یکدیگر موقعیت فعلی مکان­های ورزشی مورد ارزیابی قرار گرفت و در نهایت مناسب­ترین مکان­ها با بهره گرفتن از روش AHP و بولین پیشنهاد شد. نتایج این تحقیق نشان داد که از ۴۰ مکان ورزشی ۱۰ مورد یک، دو یا سه حریم(رودخانه، لوله­های گاز و خطوط انتقال نیرو) را رعایت نکرده بودند که معادل ۲۵ درصد از کل مکان­های ورزشی تالش می­باشد و ۳۰ مکان معادل ۷۵ درصد هر سه حریم را رعایت کرده بودند. از نظر شعاع کاربردی تعداد کمی از اماکن، استاندارد­های مورد نظر را رعایت کرده بودند و همچنین از جنبه تراکم جمعیتی توزیع اماکن ورزشی بزرگ نسبت به اماکن کوچک و متوسط نامناسب بودند. استفاده ازAHP و GISدر مکان­ یابی مکان­های ورزشی کارآیی بالایی داشته و امکان ارزیابی مکان­های مختلف و انتخاب مکان مناسب را با توجه به معیارهای مورد نظر بدست می­دهد.

واژه­ های کلیدی: GIS، AHP، مکان­ یابی، فضاهای ورزشی، تالش
فصل اول
کلیات تحقیق
کلیات تحقیق
مقدمه
هر ساله اماکن­ ورزشی زیادی در نقاط مختلف کشور ما ساخته می­ شود که طبق بررسی­های به عمل آمده از سازمان­های متولی امر مشخص گردیده که مکان­ یابی آن­ها بر اساس روش­های سنتی صورت می گیرد. به نظر می رسد که در برخی از این ساخت و سازها یا دادن پروانه برای تأسیس، به نکات مهم مکان­ یابی صحیح توجه چندانی نشده است که این ممکن است از کارایی بهینه این فضاها کاسته یا مشکلاتی را برای شهر وشهروندان ایجاد نماید. به علت اینکه دسترسی آسان علاقمندان ورزش به فضاهای ورزشی از بهترین راه­های جذب این افراد به شرکت در فعالیت­های ورزشی است لذا مسئولان امر باید این دسترسی را تسهیل کنند که این مستلزم احداث فضاهای ورزشی می­باشد که در تمام نقاط شهر، بر مبنای شعاع کاربردی است که بر اساس استانداردها تعیین شده باشد. تجهیزات شهری از جمله مراکز مهم و حیاتی خدمات رسانی در شهرها هستند که نقش مهم در تأمین ایمنی و آسایش شهروندان و توسعه اقتصادی شهرها ایفا می­ کند. بدیهی است استقرار هر عنصر شهری در موقعیت فضایی – کالبدی خاصی از سطح شهر، تابع اصول و قواعد مخصوص به خود می­باشد که در صورت رعایت شدن به موفقیت و کارایی عملکردی آن عنصر در همان مکان مشخص خواهد انجامید. در غیر اینصورت چه بسا باعث بروز مشکلاتی خواهد شد. استقرار بسیاری از عناصر شهری و عمدتاً انتفاعی بیشتر تابع ساز وکارهای اقتصادی و رقابت آزاد است اما عناصر شهری عمومی و معمولاً غیرانتفاعی را نمی­ توان یکسره به ساز و کارهای اقتصادی بازار واگذار کرد، بلکه لازم است برای جبران ناکارآمدی­های بازار به تصمیم­ها و سیاست­های مبتنی بر منافع عمومی تمسک جست که مکان­های ورزشی از آن جمله­اند(جلالی فراهانی،۱۳۹۰).
پراکنش فضاهای ورزشی در سطح شهر و مناطق مختلف آن می ­تواند در الگوی مطلوب و کارآیی عملکردی شهر تأثیر مستقیم داشته باشد، از سوی دیگر تنوع و توزیع مناسب و کامل کاربری ورزشی باعث افزایش اختیار و قدرت انتخاب و استفاده از فضاهای ورزشی می­ شود ودر نتیجه مطلوبیت زندگی در شهر افزایش می یابد. وظیفه اصلی برنامه­ ریزان و تصمیم­ گیران شهری تعیین مکان بهینه مراکز ورزشی می­باشد به گونه ­ای که تمام ساکنان شهری به راحتی به آن­ها دسترسی داشته باشند(تاجی، ۱۳۸۹).
بیان مسأله
در دهه­های اخیر شاهد افزایش جمعیت شهرها در ایران بوده­ایم و این افزایش به خاطر دو عامل رشد جمعیت شهرها و همچنین مهاجرت جمعیت روستاها و شهرهای کوچک به شهرهای میانی و بزرگ بوده است. این عمل به گونه ­ای انجام گرفته که متناسب با آن فضاهای شهری و زیرساخت­های مورد نیاز تجهیز نشده است. عمده­ترین اثری که رشد شتاب آلود شهرها در پی داشته به هم ریختگی فضایی و رشد نابسامان، توزیع ناعادلانه کاربری­ها، بالاخص کاربری ورزشی، نابرابری سرانه­ها و مکان­ یابی نامناسب و مطالعه نشده و بهم خوردن نظام توزیع خدمات است که این امر به نوعی در تمام شهرهای ایران به ویژه شهر تالش به چشم می­خورد.
شهر تالش به عنوان یکی از شهرهای استان گیلان نیز به واسطه عواملی از قبیل مهاجرت­های روستا – شهری افزایش رشد طبیعی جمعیت و غیره شاهد رشد بیش از اندازه جمعیت و در نتیجه رشد بدون برنامه­ ریزی در بعضی از مناطق و نواحی شهری آن بوده است. لذا مکان­های مناسب از نظر توزیع بهینه فضایی و مکان­ یابی عادلانه برای کاربران خدمات عمومی مخصوصاً خدمات ورزشی که دسترسی سریع، به موقع و راحت به آنها حائز اهمیت می باشد، در نظر گرفته نشده است.
طبق آمار شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی (۱۳۹۱) در شهر تالش مجموعاً ۴۰ مکان ورزشی موجود و در حال احداث وجود دارد (۲۰ مورد دولتی و ۲۰ مورد متعلق به بخش خصوصی). سؤالی که مطرح می­ شود این است که مکان گزینی این اماکن ورزشی تا چه اندازه طبق اصول و استانداردها صورت گرفته است؟ آیا انتخاب مکان ساخت این تأسیسات ورزشی بر اساس توزیع جمعیت شهر و دسترسی اکثریت شهروندان این شهر به این اماکن صورت گرفته است و یا انتخاب محل ساخت این اماکن بر اساس منافع اقتصادی برخی افراد و ارگان­ها و سازمان­ها صورت می­گیرد؟ سؤال دیگری که مطرح می­ شود این است که در انتخاب این اماکن تا چه اندازه به شعاع کاربردی حریم آب، برق و گاز و غیره توجه شده است؟ لذا این پژوهش با بهره گرفتن از سیستم اطلاعات جغرافیایی به دنبال پاسخگویی به سؤالات فوق خواهد بود. همچنین، سؤال دیگری که پژوهش حاضر به دنبال پاسخ دادن به آن است این می­باشد که آیا می­توان با بهره گرفتن از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در محیط GIS مناسب­ترین مکان­ها برای ساخت اماکن ورزشی شهر تالش در آینده را شناسایی و پیشنهاد نمود؟
بنابراین مکان­های مناسب از نظر توزیع فضایی بهینه و مکان گزینی عادلانه برای کاربری ورزشی و ارائه خدمات ورزشی که دسترسی سریع، به موقع و راحت به آنها حائز اهمیت می­باشد باید در دستور کار مراجع ذیربط قرار گیرد. از این رو وظیفه اصلی برنامه­ ریزان و تصمیم گیران شهری تعیین مکان بهینه مراکز ورزشی و سرانه ورزشی در شهر می­باشد به گونه ­ای که تمام ساکنان شهری به راحتی به آنها دسترسی داشته باشند . علاوه­ بر این می­توان گفت که برنامه­ ریزان سعی می­ کنند که توزیع مکان­های ورزشی را در محیط­های شهری بهینه سازند و این توزیع مناسب با توزیع جمعیت و یا میزان تقاضا در نقاط مختلف باشد.
اهمیت ضرورت تحقیق
با توجه به اینکه از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) در زمینه ­های مختلف از جمله مکان­ یابی ایستگاه­های آتش نشانی، بیمارستان، مدارس، دانشگاه­ها و غیره استفاده شده است، بنابراین، به نظر می­رسد استفاده از این سیستم یک روش مؤثر برای انتخاب مکان­های ورزشی می­باشد. لذا به مدیران ورزشی و متولیان ساخت اماکن ورزشی توصیه شده است برای انتخاب بهترین مکان برای ساخت اماکن ورزشی از این سیستم استفاده کنند تا از خطرات و نقص­هایی که احتمال دارد با بهره گرفتن از روش­های سنتی به وجود آید جلوگیری کنند(تاجی، ۱۳۸۹).
لذا انجام تحقیقاتی در حوزه سیستم اطلاعات جغرافیایی بر روی اماکن ورزشی می ­تواند به دست­اندرکاران تأسیس فضاهای ورزشی برای انتخاب مکان­های مناسب برای ساخت فضاهای ورزشی کمک کرده و اشکالات مکان­ها و فضاهای ورزشی ساخته شده را آشکار سازد(تاجی، ۱۳۸۹).
بنابراین یکی از ضروریات انجام تحقیق حاضر نیز این است که مناسب­ترین محل برای ساخت اماکن ورزشی در شهر تالش را شناسایی کرده و در این زمینه به دست اندرکاران ورزش شهر تالش پیشنهاداتی ارائه خواهد داد. با توجه به این که در شناسایی مناسب­ترین محل برای ساخت اماکن ورزشی شاخص­ های مختلفی همچون شعاع کاربردی، همجواری، شیب زمین و غیره استفاده خواهد شد بنابراین خلاءهای موجود در زمینه پوشش خدمات ورزشی اماکن این شهر شناسایی شده و زمینه تصمیم گیری مدیران و دست اندرکاران برای ساخت تأسیسات ورزشی و ارائه خدمات ورزشی به شهروندان آن حوزه و منطقه شهری تسهیل خواهد شد. از دیگر ضروریات انجام پژوهش حاضر این است که نتایج این تحقیق مبنی بر شناسایی اصولی محل­های مناسب برای ساخت اماکن و تأسیسات ورزشی می ­تواند از وقوع بسیاری از مشکلات همچون استخوان بندی نامناسب شهری، حمل و نقل و ترافیک جلوگیری نماید. یکی از مشکلات اماکن ورزشی شهرها دوری از محل سکونت شهروندان به دلیل در نظر نگرفتن پوشش جمعیتی در نقاط مختلف شهرها می باشد؛ با توجه به اینکه در سیستم اطلاعات جغرافیایی پوشش جمعیت شهری یکی از شاخص­ های اصلی در انتخاب محل ساخت اماکن است، بنابراین با انجام تحقیق حاضر و در صورت استفاده از نتایج این تحقیق در مکان گزینی و ساخت تأسیسات ورزشی زمینه مشارکت حداکثری شهروندان در برنامه ­های ورزشی و به طبع آن بهره­مندی از مزایای ورزش فراهم خواهد شد. جلب رضایت شهروندان و صرفه جویی­های اقتصادی خانواده­ها (هزینه­ های حمل و نقل) نیز از دیگر مزایای حاصل از انجام این تحقیق و استفاده از نتایج آن در ساخت اماکن ورزشی شهر تالش خواهد بود. حفظ حریم­های قانونی مانند حریم رودها، کابل-های برق و غیره اگر در مکان­ یابی مورد توجه قرار نگیرد باعث بروز مشکلات جدی در آینده و به هدر رفتن هزینه سنگین تأسیس یک فضای ورزشی خواهد شد. بخش خصوصی فضاهای ورزشی را در مکان­هایی تأسیس می­ کند که سود آوری بیشتری داشته باشد که ممکن است به علت توجه زیاد به سود آوری، در مکان­ یابی­ها به استانداردهای تعیین شده توجه کمتری گردد.
اهداف تحقیق
که شامل اهداف کلی و اختصاصی و کاربردی می باشد .
هدف کلی
مکان­ یابی فضاهای ورزشی شهر تالش و حومه با بهره گرفتن از AHP در محیط GIS
اهداف جزئی
ارزیابی نحوه توزیع فضایی اماکن ورزشی شهر تالش و رعایت استانداردهای موجود در زمینه شعاع کاربردی حریم آب
ارزیابی نحوه توزیع فضایی اماکن ورزشی شهر تالش و رعایت استانداردهای موجود در زمینه شعاع کاربردی حریم گاز
ارزیابی نحوه توزیع فضایی اماکن ورزشی شهر تالش و رعایت استانداردهای موجود در زمینه شعاع کاربردی حریم برق
شناسایی بهترین مکان­ها برای ساخت اماکن ورزشی شهر تالش در آینده
اهدف کاربردی
نتایج تحقیق حاضر می ­تواند به دست اندرکاران ورزش شهر تالش در تعیین مناسب­­ترین نقطه برای ساخت اماکن و تأسیسات ورزشی کمک نماید.
با تعیین وضعیت کنونی اماکن ورزشی شهر تالش از لحاظ نحوه توزیع آنها و مشخص شدن شعاع کاربردی حریم­های آب، برق و گاز، احتمالاً خطراتی که در زمینه اماکن ورزشی موجود و استفاده کنندگان آنها را تهدید می­ کند شناسایی شده و امکان تصمیم گیری و رفع برخی مشکلات فراهم خواهد شد.
تعیین مناسب­ترین نقطه برای ساخت اماکن ورزشی در شهر تالش باعث دسترسی بیشتر مردم به این اماکن شده و لذا مشارکت ورزشی مردم افزایش خواهد شد.
مکان­ یابی بهینه فضاهای ورزشی با توجه به نحوه توزیع و پراکنش جمعیت شهری.
سؤالات تحقیق
آیا فضاهای ورزشی شهر تالش از جهت حفظ حریم­های آب و رعایت استانداردهای موجود در زمینه شعاع کاربردی در مکانی مناسب قرار دارند؟
آیا فضاهای ورزشی شهر تالش از جهت حفظ حریم­های گاز و رعایت استانداردهای موجود در زمینه شعاع کاربردی در مکانی مناسب قرار دارند؟
آیا فضاهای ورزشی شهر تالش از جهت حفظ حریم­های برق و رعایت استانداردهای موجود در زمینه شعاع کاربردی در مکانی مناسب قرار دارند؟
آیا اماکن ورزشی شهر تالش در مکان مناسبی از نظر تراکم جمعیت قرار دارند؟
برای ساخت یا تأسیس اماکن ورزشی جدید کدام نقطه از شهر مناسب تر می باشد؟
آیا استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی AHP با کمک GIS می تواند در مکان­ یابی مفید واقع گردد؟
تعریف واژه‏ ها و اصطلاحات
فضاهای ورزشی
عبارت است از فضای روباز و سرپوشیده­ای که دارای محدودۀ مشخصی بوده و برای انجام حداقل یک فعالیت ورزشی اختصاص یافته است. بنابراین مکان ورزشی می ­تواند به یک سالن، یک زمین، یک استخر، ورزشگاه، مجموعه ورزشی و یا قطعه زمینی که مورد استفاده تیم­های محل باشد مانند فضاهای محصور احداث شده در کنار خیابان­ها و میادین شهری بدون توجه به نوع مدیریت آن(قادری، ۱۳۸۱).

سبک­های کاری

 

نیازمندی­های تجربه

تجربه

 

تحصیلات

 

آموزش

 

توصیف­گرهای شغل محور ( عوامل شغلی )

الزامات شغلی

فعالیت­های کاری

 

شرایط کاری

 

شرایط سازمانی

 

اطلاعات خاص شغلی

وظایف

 

ابزارها و فناوری ها

 

ویژگی­های نیروی کار

ویژگی­های بازار نیروی کار

 

دورنمای شغلی

 

 

۱۷- مدل ارزیابی­های نوین منابع انسانی در ایران خودرو
در بینش استراتژیک ایران خودرو به منابع انسانی، شایستگی­های نیروی انسانی، عاملی ارزش آفرین شناخته شده و بر تحقق چرخه شایسته سالاری (شایسته شناسی، شایسته­گزینی و شایسته اداری) تاکید بسیاری شده است.
تحقق فردی و جمعی این اهداف، مستلزم رفع نیازمندی­ها و رعایت الزاماتی بود که از ابتدا در اندیشه مدیریت کلان منابع انسانی شرکت ایران خودرو قرار داشت.
در این زمینه، ایجاد گروهی محقق و صاحب نظر، متشکل از اساتید، مشاوران و تیمی از کارشناسان توانمند و مطلع در مورد ارزیابی شایستگی­های منابع انسانی، به یکی از الزامات اجرایی مدیریت خدمات مدیران، تبدیل شد. این گروه تحقیق، با دیدی جامع نگر و به روش مقایسه­ ای و تطبیقی، عملکرد شرکت­های داخلی و شرکت­های برتر جهان را مورد مطالعه و بررسی قرار داد و پس از حدود ۱۸۰۰ نفر/ساعت مطالعه مستمر، رویکرد ارزیابی ۳۶۰ درجه و فرایندهای مرتبط با آن را برای سنجش شایستگی­های منابع انسانی برگزید. سپس برای اطمینان بیشتر از اعتبار ارکان ارزیابی ۳۶۰ درجه، ابتدا در شرکت ساپکو به صورت پایلوت، به مرحله اجرا درآورد.

با اجرای موفق پایلوت، ارزیابی ۳۶۰ درجه از نیمه اول سال ۱۳۸۰ در گروه آغاز شد و نتایج مثبت آن در سال ۸۱ به صورت فهرستی جامع در خصوص شایستگی­های کلیدی و عمومی استعدادیابی، پرورش و توسعه منابع انسانی سطوح مدیریت به دست آمد. با عملیاتی شدن فرایند ارزیابی ۳۶۰ درجه بر محور انتخاب شایستگی­های رفتاری و عملکردی سطوح مدیریت، مشخص شد که ایران خودرو، سازمانی آغازگر و موفق در ارزیابی­های نوین منابع انسانی در سطح گروه صنعتی ایران خودرو و کشور بوده است.
چگونگی شکل گیری ارزیابی ۳۶۰ درجه در شرکت ایران خودرو
یکی از ماموریت­های مدیریت خدمات مدیران در سال ۱۳۷۹، شناسایی و توسعه نیروهای مستعد مدیریت با تاکید بر کشف شایستگی­های بالقوه و بالفعل آنها به منظور به گزینی و توسعه آنان بود. اتخاذ چنین سیاستی، تدبیری آینده ساز در همگرایی رشد و توسعه منابع انسانی به موازات دیگر منابع نظیر: رشد ساختارهای سرمایه ای، تکنولوژی، فرایندهای نوین ساخت، دگرگونی دیدگاه مشتری و بازار، تلقی می­شد. این رویکرد، با جدیت پیگیری شد و راهبرد شناسایی استعدادهای بالقوه و قابلیت های موثر عملکردی و رفتاری افراد را در چارچوب فرایند ارزیابی ۳۶۰ درجه، از یک جانبه گرایی قبلی به قضاوت و تشخیص چند جانبه سوق داد.
در واقع، قضاوت و سنجش شایستگی­های افراد و میزان تطبیق آن با انتظارات سازمان و نیازهای شغلی از یک سو و برونداد آثار این ارزیابی در فرایند یک دوره کاری افراد از دیگر سو، می­بایستی به گونه ­ای مورد توجه و رسیدگی قرار می­گرفت که نتایج آن به هر نحو ممکن، دقت عمل در روش، سهولت درک و قضاوت در ارزیابی معیارها، حس اعتماد و تفاهم ذینفعان و دست اندرکاران، ایجاد اطمینان و انگیزه در ارزیابی شونده، شفافیت در دسترسی به نقاط قوت و بهبود افراد و کاربردی بودن نتایج آن برای ارتقا و توسعه منابع انسانی را در پی داشته باشد.